Тик ятҡандан һаулыҡ та “мүкләнә”Яңы йыл каникулында ял итеүҙе нисек күҙ алдына килтерәһегеҙ? Йомшаҡ кәнәфигә ултырып телевизор ҡарауҙы йәки яҡындарығыҙ менән сәғәттәр буйы табында ултырыуҙы ял тип иҫәпләйһегеҙ икән, шуны хәтерегеҙҙә тотоғоҙ: бындай ял организм өсөн файҙаһыҙ. Сарыф ителгән көстө кире ҡайтарыу һәм эшләү һәләтен арттырыу өсөн һәйбәт ял итеү зарур. Эштән һуң арыу-талыуҙан арыныу өсөн буш ваҡытты нисек дөрөҫ файҙаланырға һуң?
ХIХ быуатта уҡ ғалим-физиолог И.М. Сеченов организм тыныс хәлдә булғанда түгел, ә эшмәкәрлек төрөн алмаштырғанда талсығыуҙың тиҙерәк юҡҡа сығыуын иҫбатлаған. Бөйөк ғалим эш барышында бер төрлө мускулдарҙың һәм уларҙы көйләүсе нервы үҙәктәренең эшмәкәрлеге икенселәренә йылдам күсһә, арыған мускул сүстәре лә эшкә һәләтен тиҙерәк ҡайтарыуын әйткән. Ошондай физиологик процестар әүҙем ялдың организмға файҙаһы хаҡында һөйләй.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1036 тапҡыр // Тотош уҡырға
Берәүҙән икәү яҡшы...Бүребай ҡасабаһында йәшәүсе Тамара менән Александр Потякиндарҙы районда күп балалы ғаилә булараҡ беләләр. Татыу, өлгөлө, уңған ғаиләлә, үҙҙәренең дүрт балаһынан тыш, тағы ла һигеҙ сабый күңел йылыһын татып, ата-әсә наҙын тойоп үҫә.
Тамара менән Александр тыумышы менән Ырымбур өлкәһенең Гай ҡалаһынан. Ғаилә башлығы, эшҡыуар булғас, төрлө йомош, эш сәфәре менән Хәйбулла районына йыш йөрөй. 1990 йылда илдә үҙгәртеп ҡороуҙар башланғас, улар, көнкүреш шарттарын үҙгәртергә теләп, күптән инде үҙ иткән Башҡортостанда төпләнергә ҡарар ҡыла. Ҡуртымға фатир алып, йәй айҙарында Бүребайҙа йәшәйҙәр. Тора-бара бөтөнләйгә күсеп киләләр. Бына ун бер йылдан ашыу Потякиндар Бүребай ҡасабаһында матур донъя көтә. Тамараның әсәһе Ефросинья Васильевна (хәҙер мәрхүм инде) балаларға тәрбиә биреүҙә ҙур ярҙамсы була.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1153 тапҡыр // Тотош уҡырға
Көрәш һәм ғилем майҙанындаТәүге еңеү

– Ҡайҙан килеп сыҡҡан был егет?
– Өфөнән, тиҙәр.
Борай районында һабантуй гөж килә. Ҡарап тороуға ҡураныс ҡына күренгән егеттең таһыллығын, дәғүәселәрен берәм-берәм баш аша сойорғотоп тороуын барыһы ҡыҙыҡһынып күҙәтә. Үҙҙәренекен майҙан батыры итеп күрергә теләгән райком секретарҙары, ыуаланып, ни эшләргә лә белмәй.
Бына майҙанға ҡунаҡтан бер башҡа бейегерәк әзмәүер килеп сыҡҡас, барыһы ла, йә, егет, бик шәп булғас, хәҙер быныһын еңеп ҡара тигәндәй, һынамсыл баға. Әммә алыш башланып, барса халыҡ күҙ асып-йоморға өлгөрмәй, быныһы ла салҡан барып төшмәһенме!
– Ах! Танауға сиртте бит!
Ком: 0 // Уҡынылар: 1501 тапҡыр // Тотош уҡырға
Яҙмыш юлдан яҙҙырмаҫОлоғая килә әллә зиһен тарҡала, әллә инде хистәр нескәрә, иллә уларҙы, нисек кенә нуҡтала тоторға тырышма, үҙең теләгән юлдан ғына йүгертеү мөмкин түгел. Көньяҡ Уралдың иҫәпһеҙ-һанһыҙ һырттарын артылып, Ағиҙел үҙәне, Ҡыраҡа тауы күҙгә салыныу менән ҡорҙашым Сафуан Әлибайҙың “Сермәнемдең ниндәй серҙәре бар? Әйләнә лә ҡайта уйҙарым...” тигән шиғыр юлдары иҫкә килә лә төшә.
Шуның һымаҡ, Стәрлебаш тиһәләр, Стәрле, Өршәк, Димгә ҡойған Тәтер, һыуын Ашҡаҙарға ҡушҡан Күндерәк йылғалары, Айҙарәле ауылы эргәһендәге Шишмәләр тауы, Ҡарағош менән Табылды араһындағы сейәлек тә әле сиселмәҫ сер һаҡлайҙыр. Хәйер, юлың был тарафҡа бер һуғылһа, ғүмерлеккә әсир булдың! Стәрлебаштың тарихына сумһаң да, шул әсирлектән сыға алмауың ихтимал. Уйлап ҡарағыҙ: Стәрлебаш мосолман үҙәген заманында Бохара, Мысыр менән тиңләгәндәр. Уның мәҙрәсәләрендә Шәмсетдин Зәки, Ғәли Соҡорой, Мифтахетдин Аҡмулла, Мирсалих Биксурин, Зәйнулла Рәсүлев, Һибәтулла Сәлихов, Төхфәт Йәнәби, Мирсәйет Солтанғәлиев, башҡорт, татар әҙәбиәте һәм мәҙәниәтенең ғорурлығы булырлыҡ йәнә тиҫтәләрсә шәхес уҡыған.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1385 тапҡыр // Тотош уҡырға
Республика башлығының «Российская газета» хәбәрселәре менән әңгәмәһендә Башҡортостандың етештереү тармағын киңәйтеү хаҡында ҡыҙыҡлы фекерҙәр яңғыраны.
Рөстәм Зәки улы әйтеүенсә, Салауат ҡалаһындағы яңы технопаркка өҫтәмә эш урындары асыу, яңы эшләнмәләр йәлеп итеү, иҡтисадыбыҙҙың конкуренцияға һәләтен арттырыу, һалым базаһын нығытыу йәһәтенән ҙур өмөт бағлана. Тик был проекттың киләсәге сеймалдың булыу-булмауына бәйле. Әле республикаға химия продукцияһының даими килеүен тәьмин итеүҙең бер нисә варианты ҡарала, тине Президент.
Рөстәм Хәмитов Башҡортостан иҡтисадын үҫтереүгә ҡамасаулаған ҡайһы бер мәсьәләләргә туҡталып үтте.
Ком: 0 // Уҡынылар: 838 тапҡыр // Тотош уҡырға
“Айырылғанды — айыу, бүленгәнде бүре ашар”, “Күмәкләгән — яу ҡайтарған”, “Татыу аш татлы булыр” кеүек ҡанатлы һүҙҙәрҙе васыят итеп ҡалдырған ата-бабалар. Башҡорт халҡының ҡунаҡсыллығы, башҡа халыҡтарға ҡарата йылы мөнәсәбәте хаҡында ҙур-ҙур әҙиптәр, фекер эйәләре лә әйткән.
Башҡаларға булған ихтирамын һүҙ менән генә түгел, изге эше менән дә иҫбатлаған башҡорт. Рәсәйгә ябырылған дошмандарға ҡаршы яуға сапҡан, бәләгә тарығандарҙы иленә һыйындырған, ярҙам иткән...
Ошо изге тойғолар аңыбыҙға ғына түгел, ҡаныбыҙға ла һеңгәндер. Башҡортостан бөгөн дә татыулыҡ һәм берҙәмлек өлгөһө булып тора: йөҙҙән ашыу милләт иңде иңгә терәп донъя көтә беҙҙә. Әлбиттә, халыҡтар араһындағы татыулыҡ тигән гөлгә һыу һибеп тороу ҙа мотлаҡ. Быйылғы йылдың Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы тип аталыуы ла юҡҡа түгел.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1600 тапҡыр // Тотош уҡырға
Һәр дәүләттең, һәр йәмғиәттең ныҡлығы, камил үҫеше унда йәшәгән, уны тәшкил иткән халыҡтарҙың үҙ-ара мөнәсәбәтенә бәйле. Башҡортостан Республикаһында күпме дәүер нисәмә милләт дуҫ һәм татыу йәшәй, тимәк, беҙҙә был йәһәттән аҡыллы, дөрөҫ сәйәсәт алып барыла. Быйыл "Башҡортостан" гәзите биттәрендә Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылына арналған байтаҡ мәҡәлә донъя күрҙе. Декабрь башында ошо ваҡиға айҡанлы викторина ла ойошторолдо. Йыл тамамлана, шуға күрә әҙәби-интеллектуаль уйынға йомғаҡ яһар мәл етте.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1164 тапҡыр // Тотош уҡырға
Балаһы — бала, сағаһы булмаһын...Киләсәк быуындың физик һәм психик яҡтан һау булып үҫеүе ата-әсәнең сәләмәтлегенә ныҡ бәйләнгән. Әйтәйек, таҙа-һау ғаиләлә, нигеҙҙә, сәләмәт балалар тыуа, улар физик яҡтан да, психик яҡтан да камиллашып үҫә. Яҡшы тәрбиә алған балаларҙың холҡо һәйбәт була. Был — хәҡиҡәт.

Яҡшыһы ла, яманы ла — ғаиләнән

Закон буйынса беҙҙә 18 йәштән иртә никахҡа инеү тыйыла. Бының биологик төшөнсәһе шул: 18 йәштә генә организм тулы өлгөрөү кимәленә етә. Ә элегерәк никахҡа ингән ата-әсәнән йышыраҡ етлекмәгән, ғәрип, физик яҡтан насар үҫешкән бала тыуа. Күбеһенсә улар аҡылға ла зәғиф була. Ата-әсәнең алкоголизмға бирелеүе уларҙың үҙ сәләмәтлеген генә ҡаҡшатмай, киләсәк быуындың һаулығына ла ҡурҡыныс һала.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1339 тапҡыр // Тотош уҡырға
Күкрәк һөтөн имеҙеү малайҙарҙың интеллектын күтәрә, әммә ҡыҙҙарҙың аҡыл һәләтенә йоғонто яһамай икән. Австралия белгестәренең бер төркөмө ошондай һығымта яһаған.
Тикшеренеүселәр күкрәк һөтө имгән 2868 сабый миҫалындағы мәғлүмәтте өйрәнгән. Уларға 10 йәш тулғас, ғалимдар 1038 уҡыусының математика, уҡыу һәм матур яҙыу буйынса өлгәшен анализлаған.
Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса, алты ай самаһы күкрәк һөтө имгән малайҙар әлеге фәндәр буйынса бындай туҡланыуҙан мәхрүм ителгән тиҫтерҙәренә ҡарағанда һәйбәтерәк өлгәш күрһәткән. Математика буйынса айырма 9, матур яҙыу буйынса — 7, уҡыу буйынса 6 процент тәшкил иткән.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1080 тапҡыр // Тотош уҡырға
“Ҡатын-ҡыҙға һаҡсыл ҡараш, әсәлек тураһында хәстәрлек – һәр дәүләттең үҫешен һәм әхлаҡи кимәлен күрһәтеүсе бизмән”, – тигәйне Башҡортостандың Профсоюздар федерацияһы рәйесе Әмирхан Сәмерханов әсәләрҙең V Бөтә Рәсәй форумына арналған “түңәрәк өҫтәл”дә. Фекерҙе дауам итеп, шуны өҫтәге килә: ҡатын-ҡыҙ һау-сәләмәт булһа, иртәгәһенә ышаныс менән баҡһа, яҡлау тойһа, ул илдең ырыҫы ла арта. “Эшләүсе әсәләр өсөн иң яҡшы предприятие” республика конкурсы еңеүсеһе – Өфө ҡалаһының 17-cе балалар клиник дауаханаһы менән танышыу шуға инандырҙы. Коллективта күп балалы әсәләрҙең һаны алтмыштан ашҡан, араларында алтышар бала үҫтереүселәр бар.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1048 тапҡыр // Тотош уҡырға
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 82 Алға
Бит башына