Халыҡ һүҙҙәре, халыҡ көйө

Таң атҡанда, һалҡын шишмә буйында
Осраштыҡ беҙ иркәм менән тағы ла.
Күктә болот тулған ине,
Һандуғас та тынған ине,
Беҙ айырылып киткән сағында.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1388 тапҡыр // Тотош уҡырға
Таһылы – нәҫеленәнКеше эше менән хөрмәтле. Хафиз Иҡсанов – тап шундайҙарҙан: хеҙмәте менән абруй яулаған булдыҡлы уҙаман күптәргә өлгө булырлыҡ.
Һәләт нәҫелдән нәҫелгә күсәме? Бәхәсле һорау, тип әйтер бәғзеләр. Ә бына Учалы районының Мулдаҡай ауылында тыуып үҫкән Хафиз Иҡсанов даланлы заттан булыуы менән ғорурлана ала: арҙаҡлы шәхестәр, алтын приискылары хужалары, ағалы-ҡустылы Рәмиевтәрҙең нәҫеленән ул. Атап әйткәндә, Закир Рәмиевтең бүләһе була. “Йүнселлек ҡандан килә” тигән фекер менән бәхәсләшеп ҡара шунан! Хафиз Рәйес улы тағы бер мәғлүмәт менән бүлешә: баҡһаң, Себер тарафтарында йәшәгән ағаһы ла эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә, ә улы ювелир һөнәрен һайлаған. Бына шулай ир-егеттәр атаҡлы Рәмиевтәр нәҫеленең данына тап төшөрмәй.
Хафиз Иҡсановҡа әйләнеп ҡайтайыҡ. 1998 йылда уҡ ул Учалы ҡалаһында тәүгеләрҙән булып техник хеҙмәтләндереү станцияһын асып ебәргән, башланғыс капитал өсөн өс бүлмәле фатирын һатып ебәрергә йөрьәт иткән. Хәйер, үкенерлек урыны юҡ: йүнселдең эше уңышлы бара.
Ком: 0 // Уҡынылар: 934 тапҡыр // Тотош уҡырға
Рух эшләтә лә, йәшәтә ләХөрмәтле яҡташым Ләлә апай Бейешева менән уртаҡлыҡтар күп. Оло Эйек йылғаһының һыуын эсеп, бер яҡтың һауаһын һулап үҫеүебеҙҙән тыш, фекерҙәштәр ҙә беҙ. Ерәнсә сәсән тураһында өлкәндәрҙән ишеткәндәремде гәзиттә баҫтырғас та, ул шунда уҡ “Бәндәбикәне Ерәнсәнән айырып ҡара...” тигән ҡыҙыҡлы иҫтәлектәре менән уртаҡлашты.
Матбуғатҡа яҙылыу осоронда ла бай тормош тәжрибәһе туплаған Ләлә Ғибаҙулла ҡыҙы редакцияға теләктәшлек күрһәтте, шул мәлдә лә ярҙамын ныҡ тойҙоҡ. Гәзит уҡыусылар менән осрашыуҙарға теләп йөрөнө ул. Хоҙай Тәғәлә унан тел асҡысын йәлләмәгән, олоһон да, кесеһен дә ауыҙыңа ҡаратып һөйләү һәләте һәр кемгә лә бирелмәгән шул.
“Аҡ тирмә” башҡорт милли-мәҙәни үҙәге рәйесе, Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының йәмәғәт премияһы дипломанты, Башҡортостандың мәғариф отличнигы Ләлә Бейешева билдәләүенсә, тыуған илем, туған халҡым һәм ғәзиз телем тип ғүмере буйы йән атҡан арҙаҡлы шәхестәребеҙ Зәйнәб Биишева һәм Рәми Ғариповтарҙың изге эшен дауам итеү — уның мөҡәддәс бурыстарының береһе.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1350 тапҡыр // Тотош уҡырға
Башҡорт атына тиңдәр булмаҫ...Башҡорт ҡымыҙы һәм аты бренд булараҡ күптән бөтә ил буйынса танылыу яуланы. Уларҙы яҡлау һәм һаҡлау кәрәклеген Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та билдәләгәйне. Беҙҙә ҡымыҙҙы яратып эсәләр, башҡорт аты ла күптән ихтирам яуланы. Бындай уңышҡа ошо тармаҡта ал-ял белмәй эшләгәндәрҙең фиҙакәр хеҙмәте һалынған. 119-сы йылҡысылыҡ заводы ла, һис шикһеҙ, шундайҙар рәтендә.
Был хужалыҡтың бөгөнгөһө нисек? Өфө янында милли йылҡысылыҡ паркы буласаҡ, тиҙәр, ул ҡасан төҙөләсәк? Ҡымыҙ етештереү табышлымы? Ошолар һәм башҡа мәсьәләләр тураһында завод директоры Рәдиф ХАЛИҠОВ менән әңгәмә ҡорҙоҡ.
– Рәдиф Рәйес улы, данлы тарихлы 119-сы йылҡысылыҡ заводының бөгөнгөһө тураһында бер аҙ һөйләп үтһәгеҙ ине. Ниндәй уңыштарығыҙ менән ҡыуандыраһығыҙ, ниндәй маҡсаттар ҡуйып эшләйһегеҙ?
– Беҙҙең завод йылҡы үрсетеү, ҡымыҙ етештереү, уҙыш аттары әҙерләү менән шөғөлләнә. 700 башҡорт тоҡомло ат менән 150 юртағыбыҙ бар. Шуны ла һыҙыҡ өҫтөнә алғым килә: 1936 йылда нигеҙ һалынған предприятиебыҙҙың былтыр 75 йыллығын билдәләнек.
Ком: 0 // Уҡынылар: 2288 тапҡыр // Тотош уҡырға
Заман һулышын тойған етәксеМ. Горький исемендәге ауыл хужалығы кооперативының эш тәжрибәһе һәр саҡ өлгө итеп ҡуйыла. Был юҡҡа түгел. Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, район Советы депутаты Иршат Ғилфанов етәкселек иткән предприятиеның ҡаҙаныштары һоҡланырлыҡ. Йәмғиәт эште оҫта ойоштороп ҡына ҡалмай, социаль мәсьәләләрҙе лә уңышлы хәл итә, ауыл инфраструктураһын яҡшыртыуға тос өлөш индерә.
Бында үҫемлекселек тә, малсылыҡ та юғары кимәлгә ҡуйылған. Баҫыуҙарға йыл һайын 400 тонна органик ашлама сығарыла. Былтыр бөртөклөләрҙең һәр гектарынан уртаса 30 центнер уңыш алынып, тулайым йыйым 60 500 центнер тәшкил иткән. Беренсе тапҡыр 120 гектарҙа шәкәр сөгөлдөрө сәселгән, уның гектар ҡеүәте 300 центнерға еткән.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1320 тапҡыр // Тотош уҡырға
“Янғантау” мең сирҙән ҡотҡараБашҡортостан — донъяла ер ҡуйынынан шифалы быуҙар бөркөлгән, тереклек, сәләмәтлек бүләк итеүсе ғәжәйеп таулы төбәктәрҙең береһе. Сит тарафтарҙа ла киң танылған, “Рәсәйҙең иң яҡшы шифаханаһы” тигән юғары исемгә дүрт тапҡыр лайыҡ булған, республиканың йөҙөк ҡашына әүерелгән “Янғантау” курорты тап беҙҙә урынлашҡан.
Йыл һайын илебеҙҙең төрлө төбәгенән 26 меңдән ашыу кешене ҡабул иткән 940 урынлыҡ шифахана үҙенсәлекле геотермаль газы һәм “Ҡорғаҙаҡ” минераль шишмәһе менән дан тота. Ҡасандыр ағас барактарҙан ғына торған биләмәне хәҙер танырлыҡ та түгел. Барса уңайлыҡтар тыуҙырылған ете йоҡо корпусы, быу, ҡоро һауа һәм һыу менән дауалау биналары, диагностикалау, туризм комплекстары, иркен дүрт ашхана тулыһынса заман талаптарына яуап бирә. Шулай уҡ мунса-кер йыуыу биналары, ял итеү үҙәге, балалар ҡаласығы, магазин һәм ресторандар, аҙыҡ-түлек етештереү цехтары һәм менеджмент-маркетинг хеҙмәте лә бында зауыҡлыҡҡа өҫтөнлөк бирелеүен дәлилләй.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1637 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ҡаф тауына илткән сәфәрЧечня
Грозный ҡалаһы баҙарындағы киосктарына яңы әйбер алып китеп барған ике азербайжан менән Гудерместы үттек. Юлдың ике яғынан да кәртә ҡуйылған. Һәр бағана араһында электр лампаһы яна. Рәсәй юлдары буйында аҙым һайын кафе, кемпинг, ҡунаҡхана, машина йүнәтеү урындары, аҙыҡ-түлек магазиндары булһа, Грозный ҡалаһына еткәнсе шул кәртәләрҙән башҡа бер ни күрмәнем.
Ҡараңғыла Грозный баҙарына килеп туҡтаныҡ. “Апай, асыҡҡанһыңдыр”, — тип миңә сәй, самса тотторҙолар.
Грозныйға ингән ерҙә, юл буйында урынлашҡан ҡунаҡханала йоҡлап, иртә менән ҡалаға барырмын, тип уйлағайным. Унда ҡунып сығыу осһоҙораҡ. Ҡала эсендә ҡунаҡхана эҙләп йөрөү — бигерәк этлек, ҡыйбат та.
Әммә был уйым килеп сыҡманы: юлдаштарым мине чечендарға тапшырҙы. Йәш ғаилә, еңел машиналарына ултыртып, уңайлыраҡ ҡунаҡхана эҙләп китте. Уңайлы тигәне — осһоҙораҡ инде. Арыу уҡ йөрөгәс, ҡала ситендәрәк урынлашҡан бәләкәй ҡунаҡханаға килтерҙеләр.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1357 тапҡыр // Тотош уҡырға
Бәхетен ситтә таптыКеше донъяға йәшәргә тыуа, бала ата-әсәһенә тормош шатлығы, бәхет өҫтәй, ғаиләгә нур бөркөп ебәргәндәй була. Бәлки, шуғалыр ҙа, сабый тыуғас, бөтә туғандары, дуҫ-иштәре, яҡындары ата-әсәнең оло ҡыуанысын уртаҡлашырға килә, бүләктәр бирә...
Ғәрифә апайым тыуғас та, йола буйынса яҡын туғандар беҙҙең өйгә килгән, атайым менән әсәйемде ҡотлаған. Уның матурлығына һоҡланмаған кеше булмаған. Ап-аҡ йөҙө, ҡара сәсе һәм ҡаштары, бөгөлөп торған оҙон керпектәре араһынан ялтырап, нур бөркөп торған сөм-ҡара күҙҙәре бер кемде лә битараф ҡалдырмаған. Әсәйем, балаға күҙ теймәһен тип, йөҙөнә ҡором һөрткән.
Үкенескә ҡаршы, уның үҫмер осоро һуғыш йылдарына тура килә. Ул тиҫтерҙәре менән бер ҡатарҙан колхоз эшенә егелә. Йәй бесән саба, ат һәм үгеҙ егеп колхоз малы өсөн һалам, бесән ташый, оҙон-оҙон көлтәләрҙе эҫкерткә ырғыта, ер һөрә һәм тырмата. Әсәйем ауырып түшәккә ятҡас, өй эшендәге хәстәрлектәр ҙә апайымдың елкәһенә төштө.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1078 тапҡыр // Тотош уҡырға
Иң бай әсәйДонъяла бер-береһенә һәр яҡлап тура килгән парҙар була. Уларҙың тормош юлы мәңге яңғыраусы, моңло йырҙы хәтерләтә. Хәфиҙә Рамаҙан ҡыҙы менән Зәйнетдин Ильяс улы Балтаевтарҙың да яҙмышы шундай матур көй кеүек ине. Тик аяуһыҙ ваҡыт ҡына ошо моңдо юғалта төштө: Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Зәйнетдин Ильяс улының вафатына байтаҡ йылдар булды инде.
Һәйкәлдәр тереләргә ҡала, тигәндәй, тәбиғи, һүҙебеҙ күберәк Хәфиҙә Рамаҙан ҡыҙы тураһында барасаҡ.
Былтыр уны 85 йәше тулыу уңайынан ҡотлау өсөн Красноусол ауылында ҙур ғаиләлә үҫкән ун бер баланың етәүһе һәм ҡырҡтан ашыу ейән-ейәнсәре, бүлә-бүләсәре, туған-тыумасаһы йыйылғайны. Тантанаға килеп етә алмағандар өләсәләренә телеграмма ебәргән. Һөйөклө әсәләрен кеҫә телефоны аша ла ҡотлаусылар булды. Был кисәлә юбилярға ҡарата күрһәтелгән ихтирам, һөйөү тойғоларын һөйләп бөтөрөрлөк түгел...
Хәфиҙәнең үҫмер йылдары Бөйөк Ватан һуғышы осорона тура килә. Яңы ғына VI класты яҡшы билдәләргә тамамлаған ҡыҙҙы Бәйҙәк Тамаҡ участкаһына Красноусол быяла заводы өсөн урман ҡырҡырға ебәрәләр. Утын әҙерләүҙә башлыса ҡатын-ҡыҙ һәм үҫмерҙәр ҡатнаша.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1120 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ҡыҙыл байраҡ аҫтындаИртә менән Ташйылға ауылына килеп кергән партком секретары Сабитов терт итеп ҡалды. Әллә күҙемә күренәме, тигәндәй, өй башында елберҙәгән ҡыҙыл байраҡҡа күҙҙәрен селт-селт йомоп ҡараны ла шоферынан һорап ҡуйҙы:
— Был нимә тағы?
— Флаг бит! — тине уныһы, иҫе лә китмәй.
— Флаг икәнен күрәм, нишләп унда тора һуң?
— Этем белһен, — тине шофер, яурындарын йыйырып.
Ҡыҙыл байраҡ мәктәп йә магазин башында торһа, иҫе лә китмәҫ ине Сабитовтың: уны ишелергә торған өй башына мендереп ҡуйырға ҡайһы дүрәгенең башы етте икән?! Ҡара, ҡара, ауылға килеп инеү менән, мин бында, тигәндәй, тирә-яҡҡа яр һалып тора ла баһа!..
— Кемдең өйө? — тип ҡырыҫ ҡына һораны ул шоферынан.
— Теге, көтөүсе Әүхәттеке.
— Атаң башы! Давай, борол шунда!..
Ком: 0 // Уҡынылар: 1113 тапҡыр // Тотош уҡырға
Артҡа 1 2 3 Алға
Бит башына