Бәхетен ауылда тапҡан"Агро-Альянс" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең эшсәндәре игенселектә лә, малсылыҡта ла һынатмай, йыл һайын юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә.
Бында эшсе ҡулдарға ҡытлыҡ юҡ, сөнки ололар менән бер рәттән мәктәпте тамамлаған йәш егет һәм ҡыҙҙар ҙа яҙмышын туған хужалығы менән бәйләй. Быҙау ҡараусы Оксана Әхмәрова, мәҫәлән, мәктәпте тамамлағас, күп иптәштәре кеүек ҡалаға йә район үҙәгенә эшкә китмәй, ә тыуған ауылында ҡала.
– Атай-әсәйем дә ҡасандыр колхозда эшләп, хаҡлы ялға сыҡты. Миңә бәләкәйҙән фермала йыш булырға тура килде, быҙауҙарҙы ифрат ярата инем, – ти Оксана. – Шуға ла мәктәптән һуң фермаға эшкә килдем һәм һис үкенмәйем. Тәүҙә һауынсыларға ярҙамлашһам, уларҙы алмаштырып торһам, әле үҙаллы эшләйем.
Йәш булыуына ҡарамаҫтан ул бөгөн 40-тан ашыу быҙау тәрбиәләй.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1017 тапҡыр // Тотош уҡырға
Тәләфләргә ярамаған  “утрауҙар”Үткән быуат аҙағында киң билдәле Америка геологы һәм антропологы У. Дж. Макги үҙенең “Өс йөҙ йыллыҡ һуғыш” тигән китабында (кешенең тәбиғәткә ҡаршы һуғышы тураһында һүҙ бара!) былай тип яҙғайны: ”Ҡырағай йәнлектәрҙе буйһондорғанда кеше уларҙың ҡулға эйәләштереп булғандарын ғына ҡалдырырға, бүтәндәрен ҡырып бөтөрөргә тырышҡан”. Хәҙер кешене тәбиғәттең хужаһы тип иғлан иткән лозунгтар күренмәй, йыш ҡабатланған ҡоролоҡтар һәм оло ташҡындар ҙа хәлдең ҡатмарлана барыуын аңғарта. Ной үҙенең кәмәһенә берәр пар булһа ла йәнлектәрҙе йыйған һымаҡ, планетаның айырым өлөштәрен ҡурсаулыҡтар итеп ҡалдырырға ынтыла бөгөн әҙәм балаһы.
Беҙҙең республикала “Башҡортостан Уралы” биосфера резерватын ойоштороу тураһында гәзитебеҙ яҙып сыҡҡайны инде. Ҡурсаулыҡтар көнөн билдәләгәндә, ошо темаға ҡабаттан әйләнеп ҡайтыу зарур: был яңы эш беҙҙең туған тәбиғәтебеҙ өсөн үтә мөһим, һәм ул һүнеп ҡағыҙҙа ғына тороп ҡалмаһын өсөн йәмәғәтселектең иғтибарынан ситтә булырға тейеш түгел.
Тәүҙә буласаҡ резерват эсенә инәсәк тәбиғәт урындарын иҫкә төшөрәйек. Ер йөҙөндә тиңе булмаған хазина бына ошолар:
Ком: 0 // Уҡынылар: 1303 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ике уҙаманРим Сырлыбаев менән Петр Божеховский заманында халыҡ хужалығының төрлө тармағында уңышлы эшләгән етәкселәр булып танылды, райондың үҫешенә күп көс һалды, шуға күрә абруй һәм хөрмәт ҡаҙандылар. Былтыр уларҙың икеһе лә “Баймаҡ районы һәм ҡалаһының почетлы гражданы” тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды.
Рим Сырлыбаев 1938 йылда Торф ауылында тыуа, Мерәҫ ауылы, Баймаҡ ҡалаһы мәктәптәрендә белем ала. Артабан Стәрлетамаҡ педагогия институтында математика уҡытыусыһы һөнәрен үҙләштерә. Баймаҡҡа ҡайтҡас, төрлө мәктәптә уҡытыусы, директор урынбаҫары, директор булып эшләй. 1973 йылда ойоштороу һәләтенә эйә булған тәжрибәле педагогты партия район комитетының пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире итеп һайлайҙар. Ете йылдан һуң ул район башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары вазифаһына тәғәйенләнә.
Рим Әшрәф улының әйтеүенсә, тормошоноң һынылышлы мәле 1982 йылға тура килә — ул район башҡарма комитеты рәйесе итеп һайлана. 1988 — 1990 йылдарҙа тыуған төбәгенә партия район комитетының беренсе секретары булараҡ етәкселек итә. Был осорҙа район ауылдарында социаль-мәҙәни төҙөлөшкә айырыуса ҙур иғтибар бирелә. 1982 — 1990 йылдарҙа йыл һайын 2-3 типовой мәктәп, 1-2 балалар баҡсаһы, берәр мәҙәниәт йорто төҙөлә.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1041 тапҡыр // Тотош уҡырға
Бала саҡ тәмеАуылда тыуып үҫеп, ҡалала төпләнгән кеше өсөн иң ҙур шатлыҡ нимә? Тыуған яғының биҙәктәрен күреү, хуш еҫтәрен, тәмдәрен тойоу, бала саҡтан таныш ризыҡтарҙан ауыҙ итеү. Өфөлә йәшәүсе элекке ауыл балалары ул яҡтан бәхетле. Бала саҡ икмәге Ҡырмыҫҡалыла бешерелә һәм баш ҡала магазиндарына килтерелә.
Өфөләге иҫәпһеҙ-һанһыҙ магазин кәштәләре тауарҙан, аҙыҡ-түлектән һығылып тора. Икмәк-ҡаластың ниндәйе генә юҡ, ҡайҙа ғына бешерелмәгән! Этикеткаларын уҡып ҡараһаң, ошо ябай ғына ризыҡҡа ла әллә ниндәй тәмләткестәр, өҫтәмәләр ҡушылғанын күрәһең дә бүтән алмаҫҡа ҡарар итәһең. Шулар араһынан халыҡтың нәҡ Ҡырмыҫҡалы икмәгенә өҫтөнлөк биреүе һис ғәжәп түгел. Ҡырмыҫҡалы икмәк комбинатындағы ҡәҙимге кирбес мейестә бешерелә телеңде йоторлоҡ ҡаластар. Башҡа етештереүселәр иһә күптән инде мәшәҡәтһеҙ тимер мейестәрҙән файҙалана. Ҡамырҙы шыйыҡ ҡомалаҡ менән әсетәләр. Әйтерһең дә, атайың күрше баҫыуҙа үҫкән игенде төбәктәге тирмәндә тарттырған да яҡындағы урмандан ғаиләһе менән барып ҡомалаҡ йыйып алып ҡайтҡан, шунан әсәйең тәмле итеп икмәк һалған. Ошондай хәтирәләргә сорнай Ҡырмыҫҡалы икмәге.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1116 тапҡыр // Тотош уҡырға
Хыял тормошҡа ашаСибайҙа күп ата-әсәләрҙең буш хыялға әүерелә яҙған бер теләге тормошҡа ашты. Ҡалала утыҙ урынға иҫәпләнгән шәхси балалар баҡсаһы асылды.
Әлбиттә, бер баҡса тотош проблеманы хәл итеп бөтмәй, әммә өс тиҫтә сабыйҙы ҡайҙалыр урынлаштырыу мөмкинлеге табылған икән, тимәк, Сибайҙа был йәһәттән аныҡ саралар күрелә. Ҡалала беренселәрҙән булып балалар баҡсаһы асырға йөрьәт итеүсе Илнара Ғәтиәтованың башланғысы хуплауға лайыҡ.
– Барыһы ла ҡыҙымды балалар баҡсаһына урынлаштыра алмауҙан башланды. Инде өмөтөмдө өҙҙөм тигәндә, шәхси баҡса асыу уйы тыуҙы. 2010 йылды ҡаршылар алдынан әсәйем менән бизнес-план төҙөнөк. Ҡала хакимиәте етәкселеге ниәтемде хупланы, “Бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү” программаһына ярашлы 300 мең һумлыҡ ярҙам күрһәттеләр. Балалар баҡсаһына иллегә яҡын ғариза ҡабул ителде, әммә урындар сикле. Штатта дүрт кеше: өс тәрбиәсе, бер ашнаҡсы. Үҙем педагог, шуға күрә эштең нескәлектәрен беләм. Өс йәшкә тиклемгеләр һәм өлкәнерәктәр айырым ике төркөмдә шөғөлләнә.
Ком: 0 // Уҡынылар: 919 тапҡыр // Тотош уҡырға
Тәүбәгә килер урын...Тимер рәшәткә артынан репортаж
Илебеҙҙең яза башҡарыу системаһы үҙгәрештәр кисерә – күптән түгел ил етәкселеге кимәлендә 2020 йылға тиклем реформа үткәреү мәсьәләләре тикшерелде. Рәсәй Президенты Дмитрий Медведев енәйәтселәргә, ҡылған ғәмәленә ҡарап, иркенән мәхрүм итеү кеүек яза төрөн альтернатив заман ысулдары менән алмаштырыу, ә ауыр енәйәт яһаусыларҙы, киреһенсә, ҡаты күҙәтеүгә дусар итеү кеүек үҙгәрештәргә баҫым яһаласағын белдерҙе. Хәйер, ябай кешеләрҙе был реформа, бәлки, артыҡ борсомайҙыр ҙа: ни тиһәң дә, яҡшылыҡҡа өмөт итеп йәшәргә күнеккәнбеҙ. Шуға күрә, Шакша биҫтәһендәге холоҡ төҙәтеү колонияһында көн итеүселәрҙең йәшәйеше менән танышыу мөмкинлеге сыҡҡас, башта, йәшермәйем, баҙап ҡалдым: ауыр енәйәт ҡылып, тейешле язаһын алыусы әҙәми заттарҙан ни тураһында һорарға мөмкин? Талаған, урлаған, ул ғына түгел, Аллаһы Тәғәләнең оло бүләге – кеше ғүмеренә ҡул һуҙырға йөрьәт иткәндәр араһына ни йөрәгең менән бармаҡ кәрәк? Шулай ҙа тәүбәгә килеү, ҡылғандары өсөн үкенеү, намыҫ ғазабын кисереү кеүек тойғолар енәйәтселәргә лә хас, тип ышандырҙы мине Федераль яза башҡарыу хеҙмәтенең Башҡортостан буйынса идаралығы хеҙмәткәрҙәре. Беҙ барасаҡ учреждениела бер нисә йыл элек мәсет менән сиркәү асылыуы, уларҙың бер ваҡытта ла буш тормауы хаҡында ла әйттеләр.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1143 тапҡыр // Тотош уҡырға
Йорт йылыһы ҡәҙерлерәкАтай һөйөүенән, әсәй наҙынан мәхрүм ҡалған сабыйҙар ҡырҡа күбәйеп китте һуңғы йылдарҙа. Бәхеткә күрә, яҙмыш тарафынан үгәйһетелгән балаларҙы үҙҙәренең йылы ҡуйынына алырға, уларға мөмкин ҡәҙәре яҡшы тәрбиә бирергә теләгән ғаиләләрҙең булыуы һөйөндөрмәй ҡалмай.
Ишембай районының Ҡарайған ауылында йәшәүсе Нурия Ғөбәйҙуллина менән Мөхәмәт Дәүләтов – тап ана шундай кешеләрҙән. Нурия ханымдың үҙенең өс балаһы бар. Мөхәмәт уҙаман да — ике бала атаһы. Икеһенең дә яҙмышы ифрат оҡшаш. Шуға күрә бер-береһен эҙләп тапҡандарҙыр ҙа инде. Тормошҡа аяҡ баҫҡан балаларының ризалығы менән Илдар, Азат исемле ике малайҙы һәм Зифа исемле ҡыҙҙы тәрбиәгә алғандар.
— Балаларыбыҙ бер туғандай, — ти Нурия Әхмәтғәли ҡыҙы. — Илдарыбыҙ үҙебеҙҙәге ауыл мәктәбенең өсөнсө класында уҡый. Азат күрше Урман-Бишҡаҙаҡ мәктәбенең алтынсы класында белем ала. Ә Зифа ҡыҙыбыҙ — Салауат педагогия колледжының икенсе курсы студенты.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1135 тапҡыр // Тотош уҡырға
Тыуған көн бүләгеЙүнсел йүнен таба, тигән боронғолар. Ғафури районының Яңғыҙҡайын ауылында йәшәгән Рауил Ғафаров та шулай фекер йөрөтә.
— Ауылда йәшәп, эш юҡ тигән кешеләргә аптырайым, — ти ул, бер аҙ ғәжәпләнеп. — Ялҡауланмаһаң, шөғөл етерлек. Бына мин, мәҫәлән, нишләп тәүлектә ваҡыт егерме дүрт кенә сәғәт икән, күберәк түгел, тим.
Өйләнгәс, Рауил кәләше Айгөл менән Стәрлетамаҡ ҡалаһына юллана. Химия заводында бер нисә йыл электр менән иретеп йәбештереүсе булып эшләгәс, ул дөйөм ятаҡта йәшәп кенә донъя көтөп булмаясағын аңлай һәм ғаиләһе менән ауылына кире ҡайта.
— Атайҙан ҡалған мөлкәт булмағанлыҡтан, арзаныраҡ хаҡҡа иҫке генә бер йорт һатып алдыҡ. Фермерҙа эш башланым, — ти ул.
Ана шул ваҡытта өйрәнә Рауил ҡортсолоҡ серҙәренә. Хәҙер уның йөҙ баш умартаһы бар. Бал менән кәсеп итеүе арҡаһында Ғафаровтар ҙур йорт һалып ингән. Колхоз идараһының ташландыҡ ат һарайын йүнләп, таҡта ярыу цехы асҡандар, байтаҡ ҡына техника һатып алғандар.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1264 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ағинәйҙең оҙаҡ йәшәү сереКеше донъяға килгәндә, дөрөҫөрәге, яралғанда уҡ уның яҙмышы маңлайына яҙыла, тиҙәр. Әҙәм балаһы нисек кенә белергә тырышмаһын, үҙенең күпме йәшәрен, күрәсәген алдан әйтә алмай. Быны беҙ Аллаһы Тәғәлә тарафынан яҙылған тәҡдир тип ҡабул итәбеҙ. Ә шулай ҙа йөҙйәшәр ағинәй-олатайҙарҙы күргәс, ирекһеҙҙән башҡа шундай уйҙар килә: ниҙәр кисерҙе икән хөрмәтле ҡарттарыбыҙ үҙ ғүмерендә? Ғәҙәттә, ихлас күңелле, күпте күргән-кисергән ололарҙан йылылыҡ бөркөлөп тора, сабыйҙарса эскерһеҙлек, яҡтылыҡ нуры йөҙҙәренә яғылған.
...Теремек кенә бер инәй бүлмәһенән йүгереп килеп сыҡты ла, күптәнге таныштар һымаҡ, беҙҙе ҡосаҡлап уҡ алды. Хәл-әхүәлдәрҙе һорашып, хәйер-фатихалар биргәс, доғалар уҡырға тотондо. “Әл-Фәтиха”нан башлап, бер нисә сүрәне уҡып сыҡты. Егерме минут буйы бер өнөн дә яңылышмайынса, талғын ғына уҡыны ағинәй доғаларын. Ә йөҙө яҡты, битендә сырыш әҫәре күрмәҫһең. Бына ниндәй ул йөҙйәшәр инәйебеҙ!
Ком: 0 // Уҡынылар: 1234 тапҡыр // Тотош уҡырға
Зиһенендә — халыҡ хәтере, күңелендә — ил тойғоһоЯҡташым, арҙаҡлы замандашым Рәшит Шәкүр хаҡындағы мәҡәләмде хәтирәләрҙән, ҡулымдағы ҡайһы бер яҙмаларҙан башларға булдым: күҙаллауымса, әҙиптең ғүмер юлы үҙенсәлекле артылыштар яулауға, халыҡ күңеленә сәйәхәт ҡылыуға ҡоролған. Ниндәй ниәт менән юлға сыҡты икән, күңел ҡумтаһына ниҙәр һалып алды икән ул?
Рәшит Шәкүрҙең миндә үҙемә төбәп тапшырылған өс яҙмаһы һаҡлана. Шуларҙың береһе — хат. Ул уны армияла хеҙмәт иткән сағында, минең аспирантурала фольклор ғилеме буйынса белем алып йөрөүемде белеп ҡалыу менән, ҡотлау һүҙе рәүешендә ебәргән (1959 йыл). Был турала, бәлки, яҙып та тормаҫ инем, әгәр ул үҙенсәлекле яҙма булмаһа. Сөнки төрлө кешеләрҙән килгән хаттар араһында Рәшиттең хаты — эпиграф менән башланып киткән берҙән-бер хат.
Халыҡтан да бөйөк композитор,
Халыҡтан да бөйөк йырсы юҡ.
Ком: 0 // Уҡынылар: 2036 тапҡыр // Тотош уҡырға
Артҡа 1 2 3 Алға
Бит башына