Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Бирҙеғол тауы, Шалтыран йылғаһы...
Ейәнсура районындағы Юнай ауылы рәсми документтарҙа 1765 йылдан бирле билдәле. Уның халҡы — үҫәргән ырыуы башҡорттары. Юнай бик уңайлы ерҙә, Ҡаҫмарт йылғаһы буйында урынлашҡан.

Атаҡлы йырсыбыҙ, олатайым Сөләймән Абдуллин һәр концертын тиерлек “Ҡаҫмарт буйы” йыры менән башлай торғайны:
Иртәнсәккәй тороп, бер ҡараһам,
Ҡаҫмарт буйы ята күгәреп.
Шул яҡтарға ҡарап, бер йырланым,
Уйҙарымды алыҫ ебәреп...
Ауыл таулы, урманлы ерҙә урынлашҡан. Тауҙар Урал тауының көньяғындағы Шайтан тау массивына инә. Ошо тауҙар араһында иң бейеге — Соңғорлотау. Соҡор-саҡыр менән сыбарланған. Исеме лә шунан сыҡҡан. Ололар һөйләүенсә, был тауҙың башында төпһөҙ күл булған. Тора-бара ул юҡҡа сыҡҡан. Шулай уҡ ауылды Ҡалаҡтау, Эйәрлетау, Бирлетау (Биреле тау), Ҡаршытау тигән түбәләр уратып алған.
Ауыл аша Шалтыран йылғаһы аға. “Шалтырап аҡҡан йылға” тигәндән килеп сыҡҡан. Ул йылға ауылды уртаға бүлеп, Ҡаҫмартҡа ҡоя. Бәләкәй генә Юнай тигән йылғабыҙ ҙа бар. Ауылдан ситтәрәк, Ҡаҫмарт буйында, Бирҙеғол исемле тау бар. Уның легендаһы ла һаҡланған. Ҡасандыр бер ҡарттың Алтынбикә исемле ҡыҙын ҡаҙаҡтар урлап алып китә. Алтынбикә ҡаҙаҡ далаһында ул таба. Ҡаҙаҡтар, ҡыуанышып, “Хоҙай беҙгә ҡол бирҙе”, ти. Малайға Бирҙеғол тигән исем ҡушалар. Ләкин, даланы үҙ итмәй, Алтынбикә ҡасып ҡайтып китә. Бер тау башына менеп, тыуған яғын һағыныуҙан илап ебәрә. Тауға Бирҙеғол исемен бирәләр.

М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты студенты Байрас Рәйес улы Абдуллиндың Башҡорт диалектологияһы буйынса курс эшенән. 2009 йыл.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Ырып-ырып башҡорт тарихы яҙылған ул Ырымбурҙың нигеҙ ташына
Тормошоғоҙ  йыр булһын...

Тормошоғоҙ йыр булһын... 01.03.2019 // Башҡорт донъяһы

Бөгөн – башҡорт ғаиләһе көнө. Даланлы һәм уңған ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың береһе, “Баш­ҡортостандың...

Тотош уҡырға 225

Бөтөү хәүефе янай тиһәләр ҙә...
Беҙ ғаиләлә башҡортса аралашабыҙ. Ә һеҙ?

Беҙ ғаиләлә башҡортса аралашабыҙ. Ә һеҙ? 20.02.2019 // Башҡорт донъяһы

Әйҙәгеҙ, үҙ милләтебеҙ менән ғорурланайыҡ....

Тотош уҡырға 1399

Автономияның яҙмышы Башҡорт корпусынан айырылғыһыҙ

Автономияның яҙмышы Башҡорт корпусынан айырылғыһыҙ 19.02.2019 // Башҡорт донъяһы

Милли музей урынлашҡан йортҡа ике дәүләт эшмәкәре иҫтәлегенә таҡтаташ ҡуйыу фарыз....

Тотош уҡырға 1162

Бер ҡайҙа ла уҡыу бәхете теймәһә лә...

Бер ҡайҙа ла уҡыу бәхете теймәһә лә... 15.02.2019 // Башҡорт донъяһы

Бынан бер быуат элек Башҡортостан дәүләтселеген булдырыуҙа һәм уны артабан нығытыуҙа тәүҙә –...

Тотош уҡырға 152

Эй, Аҡтаныш, яҡты һинең асман,  Ал ҡан менән тарих яҙылған!..
Күлдәр иле Ҡоншаҡта ҡот бар

Күлдәр иле Ҡоншаҡта ҡот бар 25.01.2019 // Башҡорт донъяһы

Милләттәштәребеҙҙең асылға тоғролоғона һоҡландыҡ....

Тотош уҡырға 670

“Башҡортостан, тиһәм, ҡанатланам, Башҡортостан, тиһәм, йән әрней...”

“Башҡортостан, тиһәм, ҡанатланам, Башҡортостан, тиһәм, йән әрней...” 23.01.2019 // Башҡорт донъяһы

Күренекле замандашыбыҙ Гөлсинә Батыршинаның республикалағы эшмәкәрлеген ситтән тороп күҙәттем: ул...

Тотош уҡырға 768

“Беҙ булмаһаҡ, кем?”

“Беҙ булмаһаҡ, кем?” 22.01.2019 // Башҡорт донъяһы

Силәбе башҡорттарының эшмәкәрлегенә һоҡланып бөтөрлөк түгел....

Тотош уҡырға 531

Мәскәү башҡорттары.  Улар ниндәй?
Мәскәү башҡорттары.  Улар ниндәй?

Мәскәү башҡорттары. Улар ниндәй? 11.01.2019 // Башҡорт донъяһы

Мәскәүҙән ҡайтҡас, “Ашҡаҙар”ға һөйләшеүгә саҡырған яҙыусы Фәрзәнә Аҡбулатова миңә ошо һорауҙы бирҙе....

Тотош уҡырға 266