Ил тарихын яҙғандар илендә“Башҡорт энциклопедияһы” ғилми-нәшриәт комплексы быйыл 25 йыллыҡ юбилейын билдәләй. Уйлап ҡараһаң, артыҡ ҙур ҙа түгел кеүек. Биле нығынып, аяғында ныҡлы баҫып атлаған, дәрт-дарманлы, көслө, баһадир йәш ир-уҙамандың йәшенә тиңләрлек. Икенсе яҡтан, ошо үтелгән йылдарҙа ғына һанһыҙ көс һәм хеҙмәт һалып башҡарылған йөкмәткеле эштәр – ил өҫтөндә балҡыған, тарихыбыҙҙы балҡытыр гәрәбәле юлдар... 25 йыл – 25 артылыш, күтәрелеш, еңеүҙәр, бәлки, ваҡытлыса булған ауырлыҡтар һәм еңелеүҙәр ҙә. Әммә, нисек кенә булмаһын, бөгөн “Башҡорт энциклопедияһы” тип аталып, лайыҡлы ил исемен йөрөткән нәшриәттең Рәсәй энциклопедистикаһында әйтер һүҙе, алған маҡсаты һәм шул маҡсаты арҡылы аҙымдарын ныҡлы баҫып алға барған үҙ юлы бар.
Ком: 0 // Уҡынылар: 322 тапҡыр // Тотош уҡырға
1912 йылда Силәбелә сыҡҡан “Голос Приуралья” гәзитендә баҫылған авторы билдәһеҙ бер мәҡәлә “Артыҡ ер” тип атала. XIX быуаттың икенсе яртыһы – XX быуат башында башҡорттарҙың иҡтисади хәле насарая, халыҡтың күп өлөшө бөлгөнлөккә төшә. Быға тышҡы сәбәптәр – урмандарҙы, ерҙәрҙе ҡаҙналаштырыу, алдау юлдары менән тартып алыу ғына түгел, эске сәбәптәр ҙә – башҡорттарҙың үҙҙәренең аҫаба ерҙәрен түбән хаҡҡа һата башлауҙары булышлыҡ итә. “Артыҡ ер” мәҡәләһе – ошо хаҡта. Башҡорттар – данлы тарихлы милләт, әммә был мәҡәләләге фәһем, ғибрәт алырлыҡ мәғлүмәттәрҙе лә беҙ белергә тейешбеҙҙер. Бөгөнгө көндә алдыбыҙға ер менән бәйле ҡайһы бер сетерекле мәсьәләләр йәнә килеп баҫҡанда, был мәҡәләне уҡып сығыу фәһемле булыр, моғайын.
Ком: 0 // Уҡынылар: 233 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ҡатын-ҡыҙ ҡөҙрәте нимәлә?Кешелек тарихында иң аяуһыҙ һаналған һуғыштың хәтәр ваҡиғалары әле бик оҙаҡ хәтерҙә һаҡланыр. Хәтер — үткәнде киләсәк менән бәйләй торған оло көс. Уның менән кеше – шәхескә, халыҡ – милләткә, ил дәүләткә әйләнә. Ер йөҙөндәге ҡара көстө – немец фашистарын тар-мар итеүҙә ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың да өлөшө ҙур булыуы тураһында һөйләге килә.
Ком: 0 // Уҡынылар: 184 тапҡыр // Тотош уҡырға
ТҮР БАШЫНДАМЫ, ГҮР ҠАШЫНДАМЫ?Бөгөнгө башҡорт әҙәбиәте тураһында һүҙ башлағанда, әһелдәребеҙ уны совет осоро менән сағыштыра. Ысынлап та, үҙгәрештәр күп һәм ыңғай һымаҡ. Партия идеологтары, “соцреализм” тигән ҡаты талап ҡалыптары уйлап сығарып, тотош өлкәне шуның ҡанундарына ярашлы ҡора башлағас, илебеҙҙә әҙәбиәт юҡҡа сығыуын танымай булмай, сөнки теләһә ниндәй кәртәләр ижад тигән асылды бикләй, диктатура тыуҙыра.
Ком: 0 // Уҡынылар: 248 тапҡыр // Тотош уҡырға
Туған телеңдә һөйләш!Уҡытыусылар менән йыш осрашам. Байтаҡ һорауҙарға яуап бирергә тырышам. Үҙ фекерҙәремде дөрөҫләр йәки нигеҙләр өсөн ғалимдарҙың хеҙмәттәрен аҡтарам. Бер уҡытыусы шундай һорау бирҙе: “Ни өсөн ғаиләһендә башҡортса һөйләшмәгән башҡорт балаһы туған телен рус балаларына ҡарағанда ауырыраҡ үҙләштерә?”
Ком: 0 // Уҡынылар: 254 тапҡыр // Тотош уҡырға
Бирестән батмандар, тәпәндәр, сәғәттәр...Сергей Витальевич Павлов – ағастан ырып һынланды­рылған образдары, үҙенсәлек­ле әйберҙәре менән Бөрөлә генә түгел, республикала танылыу яулаған рәссам-һырлаусы. Уның юғары художестволы оҫталыҡ менән етеш­терелгән әйберҙәренә тырышлыҡ, ны­ҡыш­маллыҡ һалынған. Быға нәҫелдән бирелгән һәләт тә ҡушылған (атаһы Виталий Павлов оҙаҡ йылдар “Һәнәк” журналында рәссам-карикатурасы булып эшләй). Сергей Павлов­тың күҙ нуры түгелгән уникаль эштәре республика, Бөтә Рәсәй һәм Халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнаша. Уның авторлыҡ эш­тәре Рәсәйҙә, Канадала, Сәғүд Ғәрәбстанында, Израилдә, Германияла, Японияла, Америка Ҡушма Штаттарында һәм баш­ҡа илдәрҙә шәхси коллекция булып һаҡлана.
Ком: 0 // Уҡынылар: 218 тапҡыр // Тотош уҡырға
Биҙәккә биҙәк һалынаҠаланың боронғо тарихын һаҡлаған йорттар байтаҡ Бөрөлә. Уларҙың бер төркөмө сауҙагәрҙәрҙең йортон, магазиндарын тәшкил итә. Ваҡыт үтеүгә ҡарамаҫтан, үҙҙәренең элекке ғорурлығын юғалтмағандар. Ҡалаға йәм өҫтәп, һынмай-бөгөлмәй ултыра бирәләр. Шундай тарихи архитектура ҡомартҡыларының береһе – ҡасандыр сауҙагәр Сергей Петрович Горохов йәшәгән өйгә йүнәләм. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың күңелле тауыштары, тыҡ-тыҡ эшләп торған станоктар үткән быуатҡа әйләнеп ҡайтырға мәжбүр итә. Хужаһы һөргөнгә ебәрелгәндән һуң етемһерәп ҡалған йортҡа ла ҡабат нур өҫтәлгәндәй, ҡот ҡайтҡандай.
Ком: 0 // Уҡынылар: 217 тапҡыр // Тотош уҡырға
Кеше ғүмерендәге иң мөһим ҡиммәтАй-һай, был ғүмер тигәнең, сәғәт телдәре текелдәгән һайын уҙғанын, дәүер тәгәрмәсенең тағы ла шәберәк әйләнгәнен нығыраҡ тояһың кеүек. Әле ҡасан ғына тәүге һөйөү хистәрен татып, бер-береһенә вәғәҙәләр бирешкәйнеләр, алтмыш йылға яҡын ваҡыт уҙған да киткән. Үҙҙәре лә һигеҙ тиҫтәне ваҡлай. Тормош көтөү — диңгеҙ кисеү, тиһәләр ҙә, ошо диңгеҙ-даръяла бергә елкән кирһәң, тулҡын тирбәлткән һиллеге лә, ажарланып ташланған дауылы ла әллә ни һиҙелмәй икән ул.
Ком: 0 // Уҡынылар: 237 тапҡыр // Тотош уҡырға
Шәхестәрен күтәрә яҡташтарыРайон данын Башҡортостан күләменә сығарған ике арҙаҡлы яҡташыбыҙға бәйле ике оло сара үтте. Тәүгеһе – Мәҡсүт ауылында һуғыш ветераны, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Рәсәй, республика Журналистар союзы ағзаһы, яҙыусы Әмир Моратов иҫтәлегенә таҡтаташ асыу тантанаһы, икенсеһе – Юлдыбай ауылында Рәсәйҙең мәғариф отличнигы, публицист Фәрит Рәмовтың 80 йәшлек юбилейына арналған кисә. Был ике шәхестең хеҙмәт юлы йәш быуынға белем биреү эшендә үтһә лә, улар, республика матбуғатының тоғро, әүҙем хәбәрселәре булараҡ, киң билдәлелек яуланы.
Ком: 0 // Уҡынылар: 263 тапҡыр // Тотош уҡырға
Башҡорт сөйгән ҡоштарБашҡортостан элек-электән ҡош сөйөү киң таралған төбәк булараҡ билдәлелек яулаған. Бәлки, халыҡтың тәбиғәтте яратыуы, уның менән аңлашып йәшәүе, тәбиғәт балаһы булыуы быға сәбәпсе булғандыр. Кеше тәбиғәтте яратмаһа, уны аңларға тырышмаһа һәм уға иғтибарлы булмаһа, ҡырағай ҡоштарҙы өйрәтеүҙә лә ҙур уңыштарға өлгәшә алмаҫ ине. Сомье исемле немец тикшеренеүсеһе үҙенең күҙәтеүҙәрендә “...башҡорттар ыласындарҙы һәм бөркөттәрҙе өйрәтеүҙә айырым һәләткә эйә” тип юҡҡа ғына яҙып ҡалдырма­ғандыр.
Ком: 0 // Уҡынылар: 279 тапҡыр // Тотош уҡырға
“Урал батыр” – Ҡөрьән аяттарындаЙәмғиәттең бөтә ҡатламдарына үтеп ингән рухи сирҙең иң аҙған осоронда йәшәйбеҙ. Ата-бабаларыбыҙ бындай сирҙән арыныу дауаһын сер һандығында һаҡлаған. Был – “Урал батыр” ҡомартҡыһы. Уның кешелек донъяһы өсөн уртаҡ рухи байлыҡ икәнлеген үҙебеҙ генә таныу аҙ, уны башҡаларға танытыу ҙа зарур. Иң боронғоларҙан һаналған даосизм, Будда диненең нигеҙ ташын тәшкил иткән йога тәғлимәте тураһында мәғлүмәт туплаған, башҡа донъяуи диндәр өсөн изге һаналған Әт-Таурат, Әз-Зәбүр, Әл-Инжил, Изге Ҡөрьән китаптарына керәсәк һүрәтләүҙәрҙе үҙ эсенә алған әҫәрҙең, ысынлап та, тамырҙары бик тәрән һәм Ер йөҙөндәге барса халыҡтар өсөн уртаҡ! Был эҙләнеүебеҙҙә халҡыбыҙҙың иң боронғо рухи ҡомартҡыһындағы һүрәтләүҙәрҙе һуңғараҡ ситтән үҙләштергән Ислам диненең Изге китабы Ҡөрьән-Кәримдәге аяттар менән уртаҡлыҡтарын табыуҙы маҡсат итеп ҡуйҙыҡ, сөнки кешелектең башланғысы бер төптән булыуын дин һәм фән бөгөн берҙәй таный.
Ком: 0 // Уҡынылар: 201 тапҡыр // Тотош уҡырға
“Урал батыр” – Ҡөрьән аяттарындаЙәмғиәттең бөтә ҡатламдарына үтеп ингән рухи сирҙең иң аҙған осоронда йәшәйбеҙ. Ата-бабаларыбыҙ бындай сирҙән арыныу дауаһын сер һандығында һаҡлаған. Был – “Урал батыр” ҡомартҡыһы. Уның кешелек донъяһы өсөн уртаҡ рухи байлыҡ икәнлеген үҙебеҙ генә таныу аҙ, уны башҡаларға танытыу ҙа зарур. Иң боронғоларҙан һаналған даосизм, Будда диненең нигеҙ ташын тәшкил иткән йога тәғлимәте тураһында мәғлүмәт туплаған, башҡа донъяуи диндәр өсөн изге һаналған Әт-Таурат, Әз-Зәбүр, Әл-Инжил, Изге Ҡөрьән китаптарына керәсәк һүрәтләүҙәрҙе үҙ эсенә алған әҫәрҙең, ысынлап та, тамырҙары бик тәрән һәм Ер йөҙөндәге барса халыҡтар өсөн уртаҡ! Был эҙләнеүебеҙҙә халҡыбыҙҙың иң боронғо рухи ҡомартҡыһындағы һүрәтләүҙәрҙе һуңғараҡ ситтән үҙләштергән Ислам диненең Изге китабы Ҡөрьән-Кәримдәге аяттар менән уртаҡлыҡтарын табыуҙы маҡсат итеп ҡуйҙыҡ, сөнки кешелектең башланғысы бер төптән булыуын дин һәм фән бөгөн берҙәй таный.
Ком: 0 // Уҡынылар: 210 тапҡыр // Тотош уҡырға
Зәки Вәлиди эҙҙәре буйлапИшембай районының Көҙән ауылында “Вәлиди фонды” идараһының күсмә ултырышы булды. Ойоштороусылар сараны шәхестең тыуыуына 127 йыл тулыуға арнаны. Унда Фонд идараһы ағзалары, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, урындағы власть вәкилдәре, эшҡыуарҙар, Вәлиди хаҡында фильм төшөргән ижади төркөм, оло шәхесебеҙҙең туғандары ҡатнашты. Ҡунаҡтар башта Әхмәтзәки Вәлиди һәйкәленә сәскә һалды, музейын ҡараны, китаптар бүләк итте, һуңынан ауыл китапханаһында “түңәрәк өҫтәл” ултырышы үткәрҙе.
Ком: 0 // Уҡынылар: 259 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ҡурай – милли мираҫ Киләһе йыл башҡорт милли музыка ҡоралы ҡурайҙың төбәк бренды сифатында теркәлеүе ихтимал. Был турала Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова хәбәр итте.
Ком: 0 // Уҡынылар: 277 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ә ҡурай уйнай ҙа уйнай...Кем тәҡдим иткәндер, бынан утыҙ биш йыл элек Зәйни ағай мине эҙләп “Башҡортостан пионеры” гәзите редакцияһына килеп инде. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы исемен йөрөткән, танылған олпат Зәйни Иғдәүләтовтың миндә ниндәй йомошо бар икән тип башта аптырабыраҡ ҡалдым. Ә ул хәбәрен оҙон-оҙаҡҡа һуҙмай, алдыма бер ҡулъяҙма килтереп һалды ла:
– Был – яҡын дуҫым, театрҙа эшләгән мәшһүр ҡурайсы, һуғыштың тәүге көндәренән үк фронтҡа китеп һәләк булған Ғәлиастан Шәмсетдинов хаҡында яҙған иҫтәлектәрем. Мин барынса сыймаҡланым, хәҙер ошоно ҡараштырып, төҙәткеләп берәй матбуғат сараһына тәҡдим итергә ине. Ярҙам итмәҫһегеҙме икән, һылыу, – тине.
Ком: 0 // Уҡынылар: 295 тапҡыр // Тотош уҡырға
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 39 Алға
Бит башына