Нязепетровск ҡалаһында “Родные просторы. Тыуған яҡ” тигән гәзит сыға башланы.
Элек бында башҡортса бер ниндәй мәғлүмәт сараһы булмаған. Гәзит ҡаланың башҡорт зыялылары башланғысы менән донъя күрә — урындағы “Нязепетровск хәбәрҙәре” гәзите редакцияһына ярҙам һорап тап улар мөрәжәғәт иткән.
“Родные просторы. Тыуған яҡ” ай һайын дүрт битле булып донъя күрәсәк. Унда был төбәктә ғүмер итеүсе башҡорттарҙың мәҙәниәте, йолалары, бөгөнгө яҙмышы хаҡында мәғлүмәттәр баҫыласаҡ.
Ком: 0 // Уҡынылар: 989 тапҡыр // Тотош уҡырға
Билдәле булыуынса, былтыр көҙ Силәбе башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты етәксеһе итеп Морис Йосопов һайланғайны. Ваҡыт — һынау, тигәндәй, ҡыҫҡа ғына осорҙа ул үҙен ышаныслы һәм оҫта етәксе итеп танытты, алдан билдәләнгән барлыҡ эштәрҙе тормошҡа ашырыуға өлгәште. Өлкә башҡорттары ҡоролтайының үткән йылға йомғаҡ яһау һәм киләһе осорға бурыстар билдәләү маҡсатындағы ултырышы яңы етәксе рәйеслегендә уҙҙы.
Силәбе ҡалаһының Шәйехзада Бабич исемендәге китапханаһына өлкәнең төрлө тарафтарынан башҡарма комитет ағзалары йыйылғайны. Ултырышта шулай уҡ Арғаяш районы хакимиәте башлығы Исрафил Вәлишин, Силәбе ҡалаһының Дуҫлыҡ йорто директоры Юлиә Лапидус ҡатнашты. Уҙған йылда башҡарылған эштәр тураһында доклад тыңланды. М.Х. Йосоповтың сығышында билдәләнеүенсә, айырыуса Арғаяш районында урындағы хакимиәт менән башҡорт ҡоролтайы араһында тығыҙ хеҙмәттәшлек булдырылған.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1275 тапҡыр // Тотош уҡырға
Перволоцк районында өс кенә башҡорт ауылы бар. Уларҙың барыһы ла Оло Соран йылғаһы буйында урынлашҡан. Иң үрҙә — Ҡотлөмбәт, 20 саҡрым түбәндәрәк — Ғабдрафиҡ, тағы ла аҫтараҡ — Ҡунаҡбай. Ауылдар бәләкәй: һәр ҡайһыһында 70 — 80 генә өй. Халыҡ уларҙан күпләп күсенеп, сит төбәктәрҙә, башҡа район һәм ауылдарҙа төпләнгән.
Һуңғы йылдарҙа балалар кәмегәнлектән, Ғабдрафиҡта мәктәп юҡ, балаларҙы урыҫ ауылына автобус менән йөрөтөп уҡыталар. Ҡунаҡбайҙа башланғыс мәктәп һаҡлана, өлкәнерәк йәштәге уҡыусылар белем алыуын Преторияла дауам итә. Ҡотлөмбәттә генә урта мәктәп бар. Уны 1991 йылда үҙебеҙ асҡайныҡ, эшләүенә инде — 20 йыл. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ул да бөтөүгә табан бара. Заманында бында 180 — 200 бала белем алһа, хәҙер 40 уҡыусы ғына иҫәпләнә. Һуңғы йылдарҙа ата-әсәләрҙең күбеһе балаларын сит мәктәптәргә — Өфө, Күмертау, Ишембай, Ырымбур гимназия һәм лицейҙарына — бирә башланы. Сәбәбе нимәлә?
Ком: 0 // Уҡынылар: 1142 тапҡыр // Тотош уҡырға
Уҙған йыл аҙағында Таллинн ҡалаһындағы “Ағиҙел” башҡорт мәҙәни йәмғиәтенең йәш ағзалары, “Байыҡ” телевизион бейеү конкурсында ҡатнашыу уңайынан Башҡортостанға килеп, Өфө, Салауат ҡалаларында һәм Саҡмағош районында ҡунаҡта булғайны. Бер аҙҙан редакцияға йәмғиәт рәйесе Флүзә Хәйруллинанан хат килеп төштө.
“Ата-бабалар төйәгенән бай тәьҫораттар, күтәренке күңел менән ҡайттыҡ, – тип яҙа ул. – Башҡортостандағы бейеү байрамына төрлө республикаларҙан вәкилдәр килеүе, сәхнәнең гөрләп тороуы өсөн бер һөйөнһәк, милләттәштәребеҙ, туғандарыбыҙ менән аралашыу тағы ла мең шатлыҡ өҫтәне. Башҡорт бейеүе менән бер рәттән бүтән төркиҙәрҙең, Кавказ халыҡтарының сәнғәт ҡомартҡыларын күрергә насип булды”.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1248 тапҡыр // Тотош уҡырға
Башҡортостандың ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының Балтик буйы төбәгендәге вәкиле Рина Хәмитова Эстонияның Палдиски ҡалаһында Ҡала Йыйылышы рәйесе Николай Пичугов менән эш осрашыуы үткәреп, хеҙмәттәшлекте дауам итеү мәсьәләләре хаҡында һөйләшкән. Мәғлүм булыуынса, был ҡала етәкселеге Рогервик зинданында һәләк булған башҡорт батыры Салауат Юлаев тураһындағы иҫтәлектәрҙе ҡәҙерләп һаҡлай.
Николай Пичугов Рина Хәмитованан милли геройыбыҙға, Салауат районының халҡына һәм тәбиғәтенә бағышланған яңы баҫмаларҙы ихлас ҡабул иткән. Уларҙы Палдискиҙағы Салауат Юлаев музейына Башҡортостандың ЮНЕСКО эштәре буйынса комитетының башҡарма директоры Өлфәт Йомағужин ебәргәйне.
Ком: 0 // Уҡынылар: 983 тапҡыр // Тотош уҡырға
Әбүбәкер Усмановтың “Башҡортостандың үҙ ирке менән Рус дәүләтенә ҡушылыуы” китабында (Өфө, 1982) яҙылыуынса, ХVII быуатта уҡ башҡорттар һәр төрлө тауар менән уңышлы сауҙа иткән. Баҙарҙа башҡорт аттарына ихтыяж айырыуса ҙур булған, ти ғалим. Был хаҡта шундай миҫал да килтерә: 1661 йылдың 15 мартында сауҙа эше менән шөғөлләнеүсе Мәскәү кешеһе Ф. Антонов Тула заводсыһы П. Марселистан үтескә 100 һумлыҡ тимер-томор ала һәм уның өсөн “Өфөлә яҡшы аттар һәм нәҫел бейәләре һатып алырға, уларҙы шул уҡ йылда, ер ҡороғас, йәйге юл менән Мәскәүгә оҙатырға” һүҙ бирә.
Үрҙә аталған китапҡа нигеҙләнеп, ата-бабаларыбыҙға сауҙа эшенең ят булмағанлығын раҫлауҙы дауам итәбеҙ. ХVII быуаттағы документтар башҡорттарҙың урыҫтар һәм башҡа халыҡтар менән тығыҙ сауҙа мөнәсәбәттәре урынлаштырғанын раҫлай.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1134 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ҡазан ҡалаһында йәшәүсе яҡташыбыҙ, ғалим-яҙыусы Әмир Ғөбәй улы Мәхмүтовтан редакцияға хат килеп төштө. Ул Салауат батыр тураһында шиғыр яҙған икән. Батырыбыҙҙың яҡты һыны төрлө милләт кешеләренең күңелен рухландырып йәшәүе беҙгә ғорурлыҡ хисе генә өҫтәй.

Салауат

Бөйөктәрҙән-бөйөк Уралым
Тора томандарға уралып.
Ҡыйғыр бөркөт осҡан был урында
Торҙом әле бөгөн уйланып.
Ком: 0 // Уҡынылар: 990 тапҡыр // Тотош уҡырға
Һәр ус тупраҡ тарих һөйләйҠолой ауылына табан юл алыуыбыҙ. Башта төрлө уйҙар ҡайнаша. Ирекһеҙҙән, башҡорт халыҡ йыры “Ҡолой кантон”дың һүҙҙәре иҫкә төшә, йөрәк өҙгөс, һыҡтау ҡатыш әрнеүле моң йәнде тереләй сапҡылай:

Ҡолой кантонды ла бай, тиҙәр,
Ҡамсат бүрке бар, тиҙәр.
Үҙ хөкөмдәре лә үҙ ҡулдарында,
Ни ҡылһа ла, ирке бар, тиҙәр.

Ҡолой кантондың да буйҙары
Буйға ғына үҫкән тармалай.
Ил күҙенән ҡанлы йәш ағыҙған —
Ҡолой кантон менән Ермолай.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1574 тапҡыр // Тотош уҡырға
2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу йомғаҡтары буйынса, Һарытау өлкәһендә милләттәштәребеҙ йәшәмәй булып сыҡты. Дөрөҫөрәге, иҫәп алыусылар унда “милләтем — башҡорт” тип теркәлеүселәрҙе осратмаған. Ғәжәп хәл бит был! Ышанырғамы быға, әллә юҡмы? Тарихи сығанаҡтарҙан белеүебеҙсә, Һарытау өлкәһендә ҡәрҙәштәребеҙ борондан бирле йәшәгән. Улар башлыса Кәмәлек йылғаһы буйын төйәк иткән.
Милләттәштәребеҙҙең өлкәнең Перелюб районына ингән Байғолдо, Күҙәбай, Ҡунаҡбай ауылдарында һәм Пугачев районында донъя көтөүе тураһында мәғлүмәтлебеҙ. Кәмәлек башҡорттарының һаны 1979 йылғы (3297 кеше), 1989 йылғы (4087 кеше) һәм 2002 йылғы (3988 кеше) Бөтә Союз, Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу йомғаҡтарында ла күрһәтелгән. Ә бына һигеҙ йыл эсендә улар ни ғилләнәндер “юҡҡа сыҡҡан”?! Хатта 100 кеше лә ҡалмаған. Хайран ҡалырлыҡ күренеш.
Ком: 1 // Уҡынылар: 1066 тапҡыр // Тотош уҡырға
Кем булып ҡалғыбыҙ килә?Шатлығым эсемә һыймай: ҡыҙым тыуҙы минең! Бала табыуы ул тиклем ауыр түгел, исем һайлауы ҡатмарлы, тигәйне берәү. Дөрөҫкә сыҡты бит, әй! Бына икенсе ай китте — исем ҡуша алмайбыҙ. Мин әйткәнде башҡалар яратмай, уларҙыҡы минең күңелгә ятмай...
Әле лә уйлана-уйлана йорт алдына сығып ултырҙым. Күрше өйҙә йәшәүсе Маруся әбей ҙә янымдан урын алды. Яңыраҡ ҡына Белоруссиянан күсеп килгәйне ул.
— Ниңә бойоҡһоң? Ҡыҙ тыуғас, түбәң күккә тейергә тейеш, — ти был.
— Исемдәр баҡсаһына инеп аҙаштым, — тип яуаплайым.
— Баҡсаға инеү үҙе бәхет ул! Аһ, тағы бер инеп сығырға ине!.. — тип әҫәрләнде күршем.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1427 тапҡыр // Тотош уҡырға
Артҡа 1 ... 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 Алға
Бит башына