Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Шыршы “тутыйғошо”
Ылыҫлы урмандарҙа көн иткән был турғай башҡа ҡоштарҙан ныҡ айырыла. Иң тәүҙә уның сағыу төҫөнә, аҫлы-өҫлө сатрашланған суҡышына иғтибар итәһең. Уныһы бала саҡта улай булмай әле. Ояһынан осоп сығып, үҙаллы туҡлана башлағас ҡына шулай кәкрәйеп, тубырсыҡ ҡабығын асырға яраҡлаша.

Шыршы турғайының (клест) беҙҙә өс төрө осрай. Улар бер-береһенән саҡ ҡына айырылып, ҡарағай, ҡарағас, шыршы урмандарында йәшәй. Суҡышының рәүешенән һәм йәшәгән урынынан күренеүенсә, был ҡоштар тубырсыҡ ватып, ылыҫлы ағас орлоҡтары менән туҡланып көн итә. Әммә башҡа төр ризыҡтан да, бигерәк тә ағас ҡабыҡтарында йәшәгән ҡоротҡостарҙан баш тартмай. Тупланып йәшәргә яратҡан ҡоштар, төп ризыҡтары булған тубырсыҡтың уңышына ҡарап, урындан-урынға байтаҡ ҡына араға күсенеп йөрөй, хатта оя ҡороу һәм бала сығарыу ваҡыттарын да үҙгәртә.

Уның өсөн ҡәтғи ваҡыт та юҡ: яҙлы-көҙлө күсмә тормош булмағас, ҡасан теләй, шул ваҡытта оя ҡора башлай. Шыршы турғайы өсөн һалҡын ҡышта ла йомортҡа баҫыуы бер ни тормай. Шулай ҙа йышыраҡ март-апрелдә тубырсыҡ өлгөргән ваҡытҡа тура килтерергә тырыша, ҡайһы саҡта йәйгә лә ҡала.

Шыршының ҡуйы ботаҡтары араһында ҙур һәм йылы оя ҡороп, был турғай ике аҙнала бала сығара. Балаларын да шыршы орлоҡтары менән туйындыра, оянан осоп сыҡҡас та әле уларҙы бер аҙ ваҡыт ашатыуын дауам итә. Бала ҡоштар йәшкелтерәк төҫтә була, үҫә килә уның инәләре һарыға, аталары ҡып-ҡыҙылға әйләнә.

Шыршы турғайы ботаҡтың иң осондағы тубырсыҡта ла баштүбән аҫылынып тороп, ҡабығын кимерә ала, үрмәләп йөрөгәндә хатта суҡышын да оҫта файҙалана.



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ
Комментарий өҫтәргә






Көкөрт диоксиды миҡдары артҡан

Көкөрт диоксиды миҡдары артҡан 21.01.2019 // Экология

Бөгөн көндөҙгө сәғәт 12-лә Сибайҙың ҡалаһының ҡайһы бер урамдарында лабораториялар һулар һауала...

Тотош уҡырға 37

Балаңа – һөт, үҙеңә – күмер

Балаңа – һөт, үҙеңә – күмер 19.01.2019 // Йәмғиәт / Экология

Сибайҙағы экологик хәлгә бәйле, халыҡтың һаулығын һәр яҡлап хәстәрләү дауам итә....

Тотош уҡырға 171

Халыҡ ҡасан ҡурҡыуҙан арыныр?

Халыҡ ҡасан ҡурҡыуҙан арыныр? 18.01.2019 // Яңылыҡтар / Йәмғиәт / Экология

Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы делегацияһы Сибайҙағы хәлде тикшергәс, борсоулы халыҡ менән...

Тотош уҡырға 134

Сибай: ел көньяҡҡа ҡарай иҫә

Сибай: ел көньяҡҡа ҡарай иҫә 18.01.2019 // Экология

18 ғинуарҙа иртәнге сәғәт 8-ҙә Сибайҙың Нуриманов урамында зарарлы матдәләр миҡдарының норманан 3,8...

Тотош уҡырға 90

Сибайҙар таҙа һауа һулармы?

Сибайҙар таҙа һауа һулармы? 18.01.2019 // Экология

Ҡалала экологик хәл киҫкен тора....

Тотош уҡырға 94

Сибайҙа йәшәйһеңме? Медицина битлеге ал

Сибайҙа йәшәйһеңме? Медицина битлеге ал 17.01.2019 // Экология

Һауаның бысраныуы сәбәпле Сибай халҡына бушлай медицина битлектәре таратыла башланы....

Тотош уҡырға 71

Ағыу түгел!

Ағыу түгел! 17.01.2019 // Экология

Химия фәндәре докторы, Башҡорт дәүләт университеты профессоры Валерий Майстренко үҙенең баҫылып...

Тотош уҡырға 72

Көкөрт диоксиды ни менән янай?

Көкөрт диоксиды ни менән янай? 16.01.2019 // Экология

Сибай һауаһында көкөрт диоксиды миҡдарының мөмкин була торған кимәлдән артыуы тураһында хәбәр...

Тотош уҡырға 146

Саф һауаға сығыу тыйыла

Саф һауаға сығыу тыйыла 16.01.2019 // Экология

Сибайҙа балалар баҡсаларында һәм мәктәптәрҙә саф һауаға сығыу, урамда дәрестәр үткәреү тыйыла....

Тотош уҡырға 91

“Ике аҙна ваҡыт бирәм. Барыһын да контролдә тотасаҡмын”

“Ике аҙна ваҡыт бирәм. Барыһын да контролдә тотасаҡмын” 15.01.2019 // Экология

Республика етәксеһе Радий Хәбиров Сибайҙа экология мәсьәләһен хәл итеүгә ике аҙна ваҡыт бирҙе....

Тотош уҡырға 100

Ағыуланып дауаханаға оҙатылғандар юҡ

Ағыуланып дауаханаға оҙатылғандар юҡ 15.01.2019 // Экология

Сибайҙа ғәҙәттән тыш хәл осоронда зыян күреүселәр өсөн дауаханала 102 урын бүленде. Медицина...

Тотош уҡырға 90

Сибайҙар, “ҡыҙыу элемтә”гә шылтыратығыҙ!

Сибайҙар, “ҡыҙыу элемтә”гә шылтыратығыҙ! 15.01.2019 // Йәмғиәт / Экология

Башҡортостанда Сибайҙағы ғәҙәттән тыш хәл эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса “ҡыҙыу элемтә” эшләй башланы....

Тотош уҡырға 69