Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Һаҙый ағай күрһә, һыҙланыр ине…
Йәмле йәй етһә, тәбиғәт ҡосағында үҫкәнгәме, тыуған яҡ – Әселе йылғаһы буйы туғайҙары, Сусаҡтау, Аҡбулат тауы – үҙенә тартып тора. Ейәнсура еренә ҡыуанып аяҡ баҫҡанда, хозур тәбиғәтебеҙ ҡосағында иркенләп ял иткәндә, тирә-яҡ мөхиттең кеше ҡулы тарафынан һәләк ителеүе шул тиклем күңелде ҡыра. Абзан менән Юлдаш ауылдары араһында аҡҡан Әселе йылғаһы буйында яҙ муйыл күкрәп сәскә ата ине, ә хәҙер унда емеш ағасы табырһыңмы икән?!

Ҡороюл, Ҡаҫмарт, Һаҡмар йылғалары буйында ла ошо уҡ хәл күҙәтелә, сөнки әҙерләү контораһы хеҙмәткәрҙәре муйылды ҡиммәткә йыйҙы. Ҡайһы бер ҡырағайҙар емеш ағасын ҡырҡып, «Беларусь» тракторына, машинаға, ат арбаһына тейәп өйгә алып ҡайта ла ишек алдындағы күләгәлә генә тиреп, ағасын утынға турай торғайны. Юл төҙөүселәр ҙә тәбиғәттең матурлығы менән иҫәпләшеп бармай. Улар, Малиновка ауылы янындағы тауҙы емереп, таштарын онтап, юлға асфальт түшәй, был инде ҡаш төҙәтәм тип күҙ сығарыу менән бер. Малиновка тауының үҙәктәрендә үҫкән муйыл, ҡарағат, ҡурай еләге, балан ҡыуаҡтары юҡҡа сыға, соҡор-саҡырға ямғыр һыуы йыйылып, һаҫыҡ еҫ сығарып ята, кис булһа, унда баҡалар “оркестры” уйнай башлай. Совет дәүерендә нефтселәр еләкле, бөрлөгәнле туғайҙарҙы, сабынлыҡтарҙы үлән, сәскә үҫмәҫлек итеп мазутҡа буяп киткәйне. Һерәйешеп ултырған вышкалар тирәһе, асфальтланған юл кеүек, нисә йыл үлән үҫә алмай ялтырап ята!
ХIX быуатта идара иткән Ырымбур генерал-губернаторы Перовский беҙҙең ерҙе ожмахҡа тиңләгән. Үҙенең ярандары менән Арсен тирәһендә йорт һалдырып, шунда ял итергә яратҡан. Ерле халыҡҡа рәхмәтен белдереп, мосолмандарға мәсет һалып биргән, шул тирәне Перовский утары тип атағандар. Йылғаһына бағры балығы тота төшкәндә лә, үлән-сәскәне тапарға ҡыҙғанып, бер-бер артлы берләм генә юлдан һыбай йөрөгәндәр. Ул юлды “Янарал юлы” тип йөрөтә халыҡ.
Көньяҡ Башҡортостандың бай, матур тәбиғәтенә мөкиббән киткән Перовский башҡорт ҡурайсыларын йыйып, бейеү көйө сығарып, атын бейетә торған булған. Бына ниндәй изге, аһәңле, мәғрур көскә эйә ул Башҡортостан тәбиғәте!
Мәктәп йылдарында Абзан урта мәктәбенең биология уҡытыусыһы Һаҙый Ғүмәров уҡыусыларҙы Әсе урман менән Әсе түңе араһындағы ергә ҡарағай ултыртырға алып барҙы. Хәҙер шул ерҙә ҡарағайҙар гөрләп үҫә, ул яҡҡа ҡарап үтеүҙәре үҙе бер йән рәхәтлеге! Беҙ уны Һаҙый ағай урманы тип йөрөтәбеҙ. Ырымбур өлкәһенең Адамовка районы яғында йөрөгәндә юл буйындағы ҡайындар янына ултыртылған тау сейәләренә, ҡарағат ҡыуаҡтарына иғтибар иткәйнем: йыл һайын, йәй етһә, халыҡ ҡарағатын да, сейәһен дә йыйып рәхәтләнә.
Беҙҙе туйындырған, кейендергән тәбиғәтте күҙ ҡараһы кеүек һаҡлайыҡ, тәрбиәләйек, сөнки беҙгә унан башҡа йәшәү юҡ! Ҡырҡылған муйылдар урынына яңы үҫентеләр ултыртыу хаҡында әле берәйебеҙ уйланамы икән?




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Баймаҡта – "Таҙа кесаҙна"

Баймаҡта – "Таҙа кесаҙна" 29.03.2019 // Экология

Тирә-яҡ ҡарҙан әрселеп тә өлгөрмәне, ҡыш буйы йыйылған сүп-сар ҡалдыҡтары, ташланған шешә һауыттары...

Тотош уҡырға 164

Стаканһыҙ ҙа йәшәрбеҙ әле

Стаканһыҙ ҙа йәшәрбеҙ әле 28.03.2019 // Экология

Европа парламенты, 2021 йылға пластмассанан етештерелгән тиҫтәләгән предмет төрҙәренән баш тартыуҙы...

Тотош уҡырға 100

"Аныҡ, дөрөҫ мәғлүмәт бирелеренә ышанам"

"Аныҡ, дөрөҫ мәғлүмәт бирелеренә ышанам" 26.03.2019 // Экология

Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Гражданлыҡ йәмғиәтен үҫтереү һәм кеше хоҡуҡтары буйынса совет...

Тотош уҡырға 85

Эш теүәл бара

Эш теүәл бара 14.03.2019 // Экология

Сибайҙа үткән көндәлек брифингта ҡалалағы экологик хәлгә ентекле баһа бирелде....

Тотош уҡырға 104

Урман яҙмышы Ҡариҙелдә хәл ителә

Урман яҙмышы Ҡариҙелдә хәл ителә 27.02.2019 // Экология

1 мартта Ҡариҙел районында Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров...

Тотош уҡырға 148

Матурлығынан зыяны күберәк

Матурлығынан зыяны күберәк 26.02.2019 // Экология

Күршеләрҙә көҙөн сағыу һары төҫлө сәскә күреп ҡалдым. – Резеда апай, ҡайһылай матур сәскә, күсереп...

Тотош уҡырға 314

Урман “ашханалары”

Урман “ашханалары” 26.02.2019 // Экология

Республикалағы барлыҡ тәбиғәт ҡурсаулыҡтарында һәм заказниктарында ҡырағай йәнлектәрҙе ашатыу өсөн...

Тотош уҡырға 245

“Таҙа Танып”тың башында  кем тора?

“Таҙа Танып”тың башында кем тора? 26.02.2019 // Экология

Республикала гөрләп үткән “Таҙа Танып” акцияһы йомғаҡтарын Пермь крайының Чернушки ҡалаһында...

Тотош уҡырға 142

Һаҙлыҡтар һаҡҡа алынды

Һаҙлыҡтар һаҡҡа алынды 26.02.2019 // Экология

Улар тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителде....

Тотош уҡырға 167

Брифингта – һуңғы яңылыҡтар

Брифингта – һуңғы яңылыҡтар 25.02.2019 // Экология

Сибайҙа экологик хәлде яйға һалыу, һауаның торошо, ниҙәр башҡарылғаны хаҡында ҡала халҡына еткереп...

Тотош уҡырға 159

Таусылар именлеген хәстәрләп

Таусылар именлеген хәстәрләп 22.02.2019 // Экология

Сибай ҡалаһындағы экологик хәл “Ростехнадзор” хеҙмәткәрҙәрен дә борсомай ҡалманы. Бөгөн улар Учалы...

Тотош уҡырға 186

Экологик хәл тотороҡлана

Экологик хәл тотороҡлана 21.02.2019 // Экология

Был хаҡта бөгөн үткән брифингта хәбәр ителде: Сибайҙа көкөрт диоксидының миҡдары артыуы күҙәтелмәне....

Тотош уҡырға 201