Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Баҫыуынан белеп була хужаһының кемлеген
Шишмә селекцияһы сорттары Рәсәйҙең 70 төбәгендә үҫтерелә

Баҫыуынан белеп була хужаһының кемлегенШишмә селекция үҙәге Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының селекция һәм орлоҡсолоҡ өлкәһендәге эксперименталь базаһын тәшкил итә. Ул ауыл хужалығы культуралары сорттарын һәм гибридтарын сығарыу, уларҙы етештереү технологияларын ғәмәлгә индереү менән шөғөлләнә. 100 йыллыҡ тарихы булған үҙәктә 130-ҙан ашыу ауыл хужалығы культураһы сорты сығарылған. Былтыр Шишмә селекцияһы сорттары Рәсәйҙең 70 төбәгендә 4 миллион гектарҙан ашыу майҙанда үҫтерелгән.



Үҙәк етәксеһе Әнүәр Шакирйәнов Рөстәм Хәмитовҡа майлы һәм юғары аҡһымлы культуралар селекцияһы тураһында һөйләне. Тәжрибә делянкаларында күптән “таныш” һәм республика өсөн ғәҙәти булған борсаҡ, етен, шулай уҡ сағыштырмаса яңы соя, рапс, крамбе һәм башҡа культуралар үҫтерелә. Ғалимдар ошо үҫемлектәрҙе тикшереп, уларҙы тө­бәктәге климат, тупраҡ шарттарына яраҡлаштырыу, урындағы сирҙәргә, ҡоротҡостарға ҡаршы тороу һәләтен арттырыу мөмкинлеген өйрәнә.
Баҫыуынан белеп була хужаһының кемлегенТөбәк етәксеһен шулай уҡ арыш, бойҙай, тритикале кеүек иген культуралары селекцияһы менән таныш­тырҙылар. Ужым арышының илебеҙҙә генә түгел, унан ситтә лә киң билдәле “Сулпан” сорты Башҡортостан се­лекцияһындағы иң ҙур ҡаҙаныш­тарҙың береһе тип иҫәпләнә. Әле ошо сорт нигеҙендә республика ғалимдары ужым арышының өр-яңы сорттарын сығарҙы. Улар Баш­ҡор­тостанда, күрше төбәктәрҙә үҫтерелә. Шулай уҡ оҙаҡ йылдар инде ужым бойҙайы селекцияһы буйынса эш алып баралар.
Әнүәр Шакирйәнов әйтеүенсә, ситтән килтерелгән һәм “үҙ илендә” мул уңыш биргән күп кенә иген, ҡуҙаҡлы һәм мал аҙығы культуралары сорттары Башҡортостан селекция­һындағыларҙан байтаҡҡа ҡалыша, сөнки улар урындағы шарттарға әҙер түгел. Үҙебеҙҙең, шулай уҡ башҡа климат зоналарынан килтерелгән сорттарҙы һынау — селекция үҙәгенең төп бурыстарының береһе. Әле ғалимдар Австриянан, Чехиянан, Белоруссиянан һәм башҡа илдәрҙән килтерелгән культуралар­ҙың сорттары менән эшләй.
Эш сәфәре барышында Рөстәм Хәмитов үҙәктең ҡаҙаныштары, шулай уҡ артабанғы үҫешкә ҡама­саулаған ҡыйынлыҡтар менән дә ҡыҙыҡһынды. Ғилми үҙәктең матди-техник базаһын нығытыу, йәш ғалимдарҙы йәлеп итеү зарурлығы фекер алышыу темаһы булды.
Бөгөн Башҡортостанда орлоҡсо­лоҡ тармағын тергеҙеүгә киҫкен ихтыяж күҙәтелә, республика аграрий­ҙары 20—40 йыл элек барлыҡҡа килгән технологияларҙы ҡуллана. Шуға күрә төбәк етәкселеге селекция үҙәге алдына ауыл етештереүселәре менән ты­ғы­ҙыраҡ хеҙмәттәшлек итеү, кон­ку­рент­лыҡ ҡеүәһен арттырыу бурысын ҡуя.
— Лабораторияның эшен, бөгөн ниндәй кимәлдә булыуыбыҙҙы, тармаҡ икенсе һулыш алып, ысын мәғәнәһендә үҫә башлаһын өсөн нимәләр эшләү кәрәклеген күреү һәм аңлау минең өсөн бик мөһим ине, — тине Рөстәм Хәмитов.
Башҡортостан Башлығы төбәктә аграр производствоның селекция менән орлоҡсолоҡтан алып ауыл хужалығы продукцияһы етештереүгә тиклемге бөтә тармаҡтарын үҫтереү зарурлығын билдәләне. Республикала берлектәге эш, шул иҫәптән фән ҡаҙаныштарын йәлеп итеү тәж­рибәһе бар. Быйыл мартта “Баш­ҡор­тостандың элиталы орлоҡ­тары” ауыл хужалығы кооперативы ойошторолдо. Ул бойҙай, арыш һәм мал аҙығы үләндәренең селекция сорттары орлоғон үҫтереү һәм һатыу өсөн республикалағы ауыл хужалығы предприятиеларын, фермерҙарҙы бер­ләш­терҙе. Сәсеү материалы менән аграрийҙарҙы Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү инсти­тутының селекция үҙәге тәьмин итә. Быларҙың барыһы ла фәнни ҡаҙа­ныштарҙы коммерциялаш­ты­рыуға булышлыҡ итә.



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ
Комментарий өҫтәргә






Хеҙмәткә түләүҙең минималь күләме арта

Хеҙмәткә түләүҙең минималь күләме арта 12.12.2018 // Иҡтисад

Дәүләт Думаһы 2019 йылда хеҙмәткә түләүҙең минималь күләмен 117 һумға арттырыу тураһындағы закон...

Тотош уҡырға 1

Йылы һыуға түләнеңме?

Йылы һыуға түләнеңме? 11.12.2018 // Иҡтисад

Республика йортондағы сираттағы кәңәшмәлә идарасы компанияларҙың яғыулыҡ-энергетика ресурстары...

Тотош уҡырға 46

“Сода” премия алған

“Сода” премия алған 11.12.2018 // Иҡтисад

"Башҡортостан сода компанияһы" Cbonds Awards премияһының “Йыл дебюты” номинацияһында еңеү яуланы....

Тотош уҡырға 31

Ташламалар ике йылға оҙайтыла

Ташламалар ике йылға оҙайтыла 11.12.2018 // Иҡтисад

Электрон рәүештә түләнгән дәүләт пошлинаһына 30 процент ташлама 2021 йылға ҡәҙәр оҙайтылды....

Тотош уҡырға 31

Дәүләт теләһә кемдән һатып алмай

Дәүләт теләһә кемдән һатып алмай 11.12.2018 // Иҡтисад

Өфөлә Ауыл хужалығы министрлығы бинаһында үҙәкләштерелгән дәүләт һатып алыуҙары системаһын үҫтереү...

Тотош уҡырға 32

Башҡортостанда мөлкәт һалымының яҡынса 50 проценты ғына йыйыла

Башҡортостанда мөлкәт һалымының яҡынса 50 проценты ғына йыйыла 10.12.2018 // Иҡтисад

Һуңғы йылдарҙа республика муниципалитеттарында мөлкәт һалымын йыйыу әллә ни артмай, 50 процент...

Тотош уҡырға 36

Алданған өлөшсөләр иғтибарына!

Алданған өлөшсөләр иғтибарына! 10.12.2018 // Иҡтисад

Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты республиканың ҡайһы бер ҡала, райондарында алданған...

Тотош уҡырға 34

Күпме әрләһәк тә, үҙебеҙҙең “тимер ат”ҡа етеүсе юҡ!

Күпме әрләһәк тә, үҙебеҙҙең “тимер ат”ҡа етеүсе юҡ! 10.12.2018 // Иҡтисад

“Иномарка”нан текәһе юҡ”, ти торғас, артыҡ маҡтауҙан ялығып киттек ахыры. Рәсәйҙәр быйыл үҙҙәрендә...

Тотош уҡырға 34

"Торатауҙы һаҡлап ҡалыу тураһындағы ҡарар Стәрлетамаҡтағы 2,5 мең эшсене ҡотҡарасаҡ"

"Торатауҙы һаҡлап ҡалыу тураһындағы ҡарар Стәрлетамаҡтағы 2,5 мең эшсене ҡотҡарасаҡ" 09.12.2018 // Иҡтисад

“Ҡуштауҙы эшкәртеү хаҡындағы ҡарар 2,5 мең эш урынын һаҡлап ҡалыу мөмкинлеген бирәсәк. Уларҙы БСК...

Тотош уҡырға 80

Ауырғазыла яңы проект тормошҡа ашырыла

Ауырғазыла яңы проект тормошҡа ашырыла 07.12.2018 // Иҡтисад

Республика йортонда Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров “Инвестиция...

Тотош уҡырға 54

"БСК сеймалы өсөн бәхәстең тамамланыуы — Башҡортостандың абруйын арттырыуҙа ыңғай күренеш"

"БСК сеймалы өсөн бәхәстең тамамланыуы — Башҡортостандың абруйын арттырыуҙа ыңғай күренеш" 07.12.2018 // Иҡтисад

“Әүәлге республика етәкселеге менән финанс-сәнәғәт төркөмдәренең береһе араһындағы Башҡортостан...

Тотош уҡырға 69

БСК: “Республика Башлығының ҡарашы ҡәтғи, әммә беҙ уның менән килешергә әҙербеҙ”

БСК: “Республика Башлығының ҡарашы ҡәтғи, әммә беҙ уның менән килешергә әҙербеҙ” 07.12.2018 // Иҡтисад

Башҡортостан сода компанияһының Ҡуштауҙы өйрәнеүгә ғәмәлдәге лицензияһы бар, “БСК” ошо йүнәлештә эш...

Тотош уҡырға 86