Бик күп арҙаҡлы шәхестәребеҙ араһынан беҙҙең прозала Салауат Юлаев, Зәки Вәлиди, Муса Мортазин образдары хаҡлы рәүештә үҙәк урынды биләй. Бөгөн ошо өс тағандың береһе — Муса Мортазиндың милли прозала тормош дөрөҫлөгөндә сағылышына әҙме-күпме күҙ һалыу кәрәктер. Был йәһәттән Муса Мортазин шәхесен юғары художестволы кимәлдә асыуҙа Я. Хамматов, Р.Солтангәрәев, М. Ямалетдинов уңышлы ижад итте.
...Аяу белмәй иҫкән ваҡыт еле
Әйләндерә тарих тирмәнен.
Дәүер-улаҡтарҙан он ағыла,
Ел осора кәбәк тигәнен...
тип яҙғайны шағир Мәүлит Ямалетдинов үҙенең “Ике яҙмыш” исемле поэмаһында.
Легендар яҡташыбыҙ Муса Лут улы Мортазин ябай һалдаттан полк командирына тиклем хәрби хеҙмәт юлы үтә.

Марс ағайҙың хаттары
Йәнә үткәндәргә ҡайтайыҡ. Бөгөн 2007 йылда сыҡҡан иҫтәлектәр китабы тураһында һүҙ алып барыуым түгел. Ә шунда инмәгән бер ҡыҙыҡлы хаттың йөкмәткеһенә генә туҡталмаҡсымын, сөнки унда беҙ белмәгән Рәми Ғарипов хаҡында һүҙ бара. Тәүге хатында Марс ағай былай тип яҙғайны: “Рәми менән ныҡ аралашып йәшәнек. Мине шиғыр яҙырға ялҡауһың, тип тиргәй ине. Шул ялҡаулыҡ арҡаһында тороп ҡалдым. Шуныһы ҡыҙғаныс: мин Рәмиҙе Ҡаратауға оҙаттым, ҡаршы алдым, янына бара алманым. Ул саҡта комсомолдың район комитетында икенсе секретарь булып эшләй инем, ваҡыт таба алмағанмындыр, күрәһең. Олоғая башлағас, эшләнмәгән эштәр өсөн үкенәһең икән...”

Үткән быуаттың 70-се йылдарында әҙәбиәткә килгән йәштәр Рәми Ғарипов ижадына табынып үҫтек. Башҡорт дәүләт университетында “Шоңҡар” әҙәби түңәрәге үткәргән кисәләрҙә сығышын һәр ваҡыт “Туған тел” шиғыры менән башлап, беҙгә тел, милләт, рух тураһында әйтер һүҙҙәрен шиғри аманат итеп тапшырған әҙиптең 45 йәшендә генә арабыҙҙан китеүе аяҙ көндә йәшен атҡандай тәьҫир итте.

“Росстат”тың 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса,
20 йыл әүәлге хәл менән сағыштырғанда, һөҙөмтәләр уйландырырлыҡ, хатта борсолорлоҡ дәрәжәлә ҡатмарлы.
Беренсенән, Рәсәйҙә халыҡ һаны кәмеү генә түгел, башҡа кире күренештәр ҙә күҙәтелә. Мәҫәлән, урбанизация тиҙлеге йәмғиәт өсөн хәүефле кимәлгә етте, кеше йәшәмәгән ауылдар күбәйә, илдең аҙыҡ-түлек именлегенә ҙур ҡурҡыныс янай. Икенсенән, Рәсәйгә элекке СССР-ҙың республикаларынан, сит илдәрҙән — мәҫәлән, Ҡытай, Корея, Вьетнамдан — туҡтауһыҙ ағылған мигранттар илдең этник составының, унан да бигерәк милли ғөрөф-ғәҙәттәр, йолаларҙың үҙгәрешенә килтерә, тимәк, милләт-ара ҡаршылыҡтарҙың көсәйеү ихтималлығы ла бар.

Испания көндәлегенән
Эшкә урынлашам тиһәң, яҡшыһын анһат ҡына табып булмай. Урыҫ паркына барып та, бер ай тирәһе эш һорашып йөрөп өмөттәр бушҡа булды. Мин йәшәргә килгән был йортта Украинаһына ҡайтып китергә йыйынған Мария исемле ҡатын үҙенең эш урынын бер айлыҡ эш хаҡына миңә һатып китте. Шулай итеп, элек уҡытыусы булып эшләгән 70 йәшлек Трини исемле ханымдың ғаиләһенә барып эләктем. Ул бер күреүҙән оҡшаны, сит тарафта әсәй кеүек булды. Ире Педро адвокат булып эшләгән, 80 йәштә булһа ла, йәш сырайлы, егеттәр кеүек һелкетә баҫып йөрөй. Трини сәғәттәр буйы телефондан һөйләшергә ярата, таныштарына мине “тиҙ, таҙа эшләй” тип маҡтай. Уның рекламаһы ярҙамында ете ғаиләлә эш башланым.
Испандар — тормошто яратҡан, асыҡ күңелле, йомарт, кешеләргә ышаныусан халыҡ. Сумкамда үҙем эшләгән йорттарҙың асҡыстарын йөрөтәм. Билдәле ваҡытта үҙем асып барып инеп йыйыштырып, бикләп сығып китәм.