Берләштерә лә, дуҫлаштыра ла

22-12-2017, 00:05 // Телгенәм - бергенәм // Баҫып сығарырға
Берләштерә лә, дуҫлаштыра ла“Бәйләнештә” социаль селтәренең “Сибай 24” төркөмөндә Виктор Тюрин яҡташтарын башҡорт теленә өйрәтә башланы. Уның башҡорттарға, милли мәҙәниәтебеҙгә булған ихтирамын электән беләм. “Атайсал” гәзитендә эшләгән сағымда үҙенең хеҙмәткәрҙәрен әүҙем рәүештә баҫмаға яҙҙыра ине. Ун дана ғына түгел, хатта 50-шәр итеп...

– Виктор, тел уҡытыусыһының йәки ҡоролтай вәкиленең түгел, ә рус кешеһенең ошондай изге эште башлап ебәреүе ҡыҙыҡһыныу уята. Был уй ҡасан һәм нисек барлыҡҡа килде?
Берләштерә лә, дуҫлаштыра ла– Ҡала Советы депутаты һәм Башҡорт­остан гражданы булараҡ, урындағы ха­лыҡтың туған теле яҙмышы мине лә битараф ҡалдырманы. Мөмкинлеккә ҡарап, уны ҡурсалау, һаҡлау сараһын күреүҙе ҡайғыртырға булдым. Был йәһәттән урамда баннерҙар ҡуйыуҙы тәҡдим иткәйнем, әммә ул күп сығым һәм эшләтеүгә оҙайлы ваҡыт талап итә. Һәм әлегә ошо ҡаланың “Сибай 24” мәғлүмәт порталында (унда барлығы 26 483 кеше яҙылған) эште алып барырға булдым.
Һүҙҙәрҙе, әлбиттә, һүҙлектән алам. Ҡайһы ваҡыт хаталар ҙа ебәрәм. Шунда уҡ төҙәтмә индерәләр. Был иһә проектты тағы ла йәнләндереп ебәрә. Ул башҡорт­тарға кәрәктер тип уйламайым, ҡалала былай ҙа башлыса үҙ телен яҡшы белгән һәм башҡортса аралашҡан халыҡ йәшәй. Ә бына урындағы халыҡтың телен белеү барыһын да берләштерә һәм дуҫлаштыра тигән фекерҙәмен. Хәҙер уның аудиовариантын да сығарырға әҙерләнәбеҙ.
– Проект донъя күрә башлағас та рус телле сибайҙарҙан ыңғай фекер-аңлатмалар күп булды...
– Эйе, күп яҙалар, ҡыҙыҡһыналар. “Улы­быҙ телде өйрәнһен тип, башҡорт балалар баҡсаһына биргәйнек. Әммә беҙҙең өмөт аҡланманы. Баҡсала күп дәрестәр русса үткәрелә һәм кескәйҙәр русса аралаша булып сыҡты. Хәҙер инде һеҙҙең проект беҙгә ярҙамға килер тип уйлайбыҙ”, – тип яҙа Оксана Толаева, мәҫәлән.
– Минең һорауҙарыма ла башҡортса яуап бирәһегеҙ, афарин!
– Әлбиттә, башҡортса камил һөйләшәм, тип әйтә алмайым. Үҙ ваҡытында беҙгә мәктәптә башҡорт теле дәресе инмәне. Әммә күп һүҙҙәрҙе беләм, тип маҡтана алам. Башҡорт йырҙарын да башҡарам.
– Һоҡланғыс! Сибай институты директоры урынбаҫары Семен Николаевич Черновтың да, мәҫәлән, тап-таҙа, бай итеп башҡортса һөйләшеүе беҙҙе күптән таң ҡалдыра. Әле бына һеҙҙең менән аралашып ҡыуанып ултырам. Ошо урында шағирә Гөлназ Ҡотоева­ның шиғыр юлдарын телгә алғым килә:
Башҡорт телем минең, аҫылым,
Балҡып ҡына китер асылым,—
Башҡортсалап берәү өндәшһә,
Йәнем ирей.
– Рәхмәт.
– Виктор, үҙегеҙ тураһында бер кәлимә һүҙ әйтегеҙсе?
– 1971 йылда Сибай ҡалаһында тыуған­мын. Хеҙмәт юлымды 17 йәштә төҙөлөш идаралығында балта оҫтаһы булып башланым. Ә 1990 йылда Ленинградтағы юғары мәҙәниәт мәктәбенә уҡырға индем. Әйткәндәй, был уҡыу йортон ваҡытында А. Мөбәрәков исемендәге драма театры­ның әлеге директоры, режиссер Дамир Ғәлимов та тамамлағайны. Ә мин социаль-мәҙәни өлкәлә идара тигән бүлекте тамамланым. Сибайға ҡайтҡас, төрлө урын­дарҙа етәксе вазифаларын башҡар­ҙым. Торлаҡ-эксплуатация идаралығы начальнигы, “Полигон” муниципаль предприя­тиеһы директоры булдым. Әлеге ваҡытта Сибай сәнғәт колледжында директор урынбаҫары булып эшләйем.
Дуҫтарым менән сәләмәт тормош алып барабыҙ. Спорт менән шөғөлләнәм, балыҡҡа йөрөйөм.
– Тимәк, һеҙ хәҙер үҙегеҙҙең мөхи­те­геҙҙә, үҙ урынығыҙҙа. Һәм был, мәҙәниәт өлкәһендә күп идеялары­ғыҙҙы тормошҡа ашырырға ярҙам да итеп, илһамландыралыр ҙа...
– Музыка миңә бәләкәйҙән яҡын. Шулай булһа ла, сәхнәгә сығырға, үҙемде күрһә­тергә ашыҡманым. 2014 йылда ғына ҡала буйынса сараларҙа ҡатнаша башланым. Шулай уҡ мәрхәмәтлек концерттарын ойоштороуҙы маҡсат итеп ҡуйғайным. Шулай итеп, В. Высоцкий, В. Цой иҫтәлегенә ойошторолған тамашаларҙан йыйылған аҡса ярҙамға мохтаж, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә тапшырылды, уларға Яңы йыл бүләктәре алынды.
Әле ҡалала тәүге шансон фестивален үткәрергә әҙерләнәбеҙ. Автор, режиссер, алып барыусы булараҡ ҡына ҡатнаш­ма­йым, бер нисә йыр ҙа әҙерләйем.
Сибай ҡалаһы минең өсөн үтә ҡәҙерле. Һәр ваҡыт уның патриоты булып ҡалам, һәр башҡарылған эшем яҡташтарым өсөн. Киләсәктә “Бергә” исемле проектты тор­мош­ҡа ашырырға хыялланам. Ул да булһа, Сибайҙағы бөтә коллективтарҙы берләш­тереп, концерттар, фестивалдәр ойоштороу. Ике шәп коллектив — “Миләш” вокаль халыҡ һәм “Уралочка” ан­самблдәре менән ошо эште башлап ебәр­гәндә, бик шәп булыр ине.
– Афарин, Виктор! Һеҙгә артабан да уңыштар теләйем. Ихлас яуаптарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт!

Сибай ҡалаһы.