Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Башҡорт телен өйрәнгем килә!
Башҡорт телен өйрәнгем килә!Балалар менән осрашыу һәр саҡ күңелдә илһам осҡондарын уята. Дәүләкәндең 7-се мәктәбе уҡыусылары ла бик һиҙгер әңгәмәсе, ҡыҙыҡһыныусан булып сыҡты. Бында тел ҡәҙерен белгән, илен һөйгән уҡытыусы Ғәлиә Дәүләтова саҡырғайны.










Башҡорт телен өйрәнгем килә!“Башҡортостан” гәзитендә лә ошо хаҡта һөйләшербеҙ, тип “Бәйләнештә” социаль селтәрендә вәғәҙә итеүемә лә апаруҡ ваҡыт үтеп киткән. Әммә был мәктәп хаҡында һөйләргә кәрәк. Әле бында ике башҡорт теле уҡытыусыһы эшләй: Ғәлиә Дәүләтова менән Альбина Янибаева.
Бөгөн был мәғариф усағында 803 уҡыусы белем ала. Шуларҙың 145-е – башҡорт балалары. Уларҙың 18-е баш­ҡорт телен туған тел булараҡ, ә 127-һе дәүләт теле булараҡ өйрәнә. Бер ҡараһаң, ғәжәпләнеп тә ҡуяһың: аҙнаһына бер сәғәт эсендә бала ни үҙләштерә инде?.. Былай дәүләт телен бар балалар ҙа (беренсенән алып ун беренсе класҡа тиклем) өйрәнә. Мәктәп директоры Ильвира Әнис ҡыҙы был яҡтан башҡорт теле уҡытыусы­ларына ныҡлы терәк. Тик ата-әсәләрҙең балалары өсөн урыҫ телен туған тел итеп һайлауҙары башҡа һый­маҫлыҡ хәл. Әлеге лә баяғы бер үк балыҡ башы – баш­ҡорт милләтле ата-әсәләр үҙҙәре үк телен белмәй, балаларына өйрәтергә теләмәй. Үҙебеҙ ошондай мөнәсә­бәттә булғас, башҡаларҙан беҙ ни талап итә алабыҙ һуң?!
Башҡорт әҙәбиәтенә һәм теленә арналған кисәне VI “а” класы уҡыусылары Алиса Морева менән Камилә Мө­лөкова алып барҙы. Һүҙ сәнғәте хаҡында һөйләшергә йыйылғандар һәр береһе тиерлек башҡорт, урыҫ тел­дәрендә шиғыр уҡыны, ятланы: Илья Пирогов, Илнар Хәбибназаров, Алмас Әхмәтов, Алиса Морева, Элина Ғәлиева, Шамила Дагирова, Зөһрә Хәмиҙуллина, Гүзәл Әхмәтйәнова, Индира Әлиева, Алтынай Әхмәтова. Уларҙың һәр береһе шиғырға ниндәй мәғәнә һалынған, авторҙар нимә әйтергә теләгәнен еткерергә тырышты. Шуныһы үҙенсәлекле – балалар шиғырҙы үҙҙәре теләгә­нен һайлап алған. Һорауҙарҙы ла бирә беләләр бит әле: “Ҡасан беренсе шиғырығыҙҙы яҙҙығыҙ?”, “Башҡортса шиғыр яҙыу отошломо?”, “Башҡорт теленән һеҙҙең шиғыр­ҙарҙы кем урыҫсаға тәржемә итә?”, “Милли әҙә­биәттәрҙең киләсәге бармы?”... Аңлап тораһығыҙ, һис кенә лә ябай һорауҙар түгел. Ижад менән шөғөлләнеү ҡасан отошло булды икән ул? Балалар ҙа быны белеп үҫергә тейештер. Әммә Күктәр ниндәй ҙә булһа сәнғәт төрөнә илһам биргән икән, ошо үҙе үк бәхет түгелме ни? Уҡыусылар араһында ла ижади фекерләгәндәр, шиғыр яҙғандар етәрлек. Шуныһы һоҡландырҙы: башҡорт телен өйрәнергә, башҡортса китаптар уҡырға теләгән башҡа милләт балалары ла бар. Уларға башҡаларҙың лөғәтен, телмәрен аңлау ҡыҙыҡлы. Аңлаған кеше төшөнә торғандыр, әгәр башҡортса яҡшы белһәң, башҡа төрки телдәре лә аңлашылып ҡына тора бит. Был хаҡта ла үҫмерҙәр белеп үҫһә икән!
Ғәлиә Дәүләтова 2016 йылда “Иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы” конкурсында еңеүсе булған. Мәктәп уҡыусылары республикала уҙғарылған фәнни-ғәмәли конференцияларҙа эҙләнеү эштәре менән, иншалар конкурсында приз­лы урындар ала.
Яҡты кисерештәр уятҡан кисәбеҙҙе Әҙилә Бейсебаева, Алина Хөснөтдинова, Диана Ғиләжева йырҙары менән биҙәне. Хәҙерге балалар ижад кешеләренә беҙ бала саҡта ҡараған һымаҡ ҡарамай. Беҙ уҡыусы саҡта яҙыу­сыны пәйғәмбәрҙәй күрә инек, сөнки китап рухында, шағир моңонда үҫтек. Совет осоро әҙәбиәттән идеология яһаны, әҙәбиәт аша үҙ идеологияһын халыҡҡа һеңдерҙе. Ә улар әҙиптәрҙе, беләһегеҙме, кем тип атай? Үҙен эшендә тапҡан профессионал, тиҙәр. Шәп тә инде. Заманса фекер. Башҡорт әҙәбиәтенә, теленә ихтирам күрһәткән мәктәптән беҙ ҙә, бынан бик күп ижади профессионалдар, илдең изге хеҙмәткәрҙәре сыҡһын, тип ҡайттыҡ.

Дәүләкән ҡалаһы.



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ
Комментарий өҫтәргә






Йөрәк ярып сыҡҡан һүҙ

Йөрәк ярып сыҡҡан һүҙ 20.07.2018 // Йәмғиәт / Телгенәм - бергенәм

“Үткән ғүмер”, “Башҡортостандың йөҙ йыллығына – йөҙ исем”, “Башҡорттар”... Башҡортостан...

Тотош уҡырға 212

“Туған тел яҙмышы кем ҡулында?”

“Туған тел яҙмышы кем ҡулында?” 18.07.2018 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт / Телгенәм - бергенәм

Башҡортостан һәм Татарстан яҙыусылары фекер алышты Дүртөйлө ҡалаһында уҙған “Туған тел яҙмышы кем...

Тотош уҡырға 230

ХХ БЫУАТ БАШЫНДАҒЫ ВАҠЫТЛЫ МАТБУҒАТ

ХХ БЫУАТ БАШЫНДАҒЫ ВАҠЫТЛЫ МАТБУҒАТ 22.06.2018 // Телгенәм - бергенәм

БАШҠОРТ ТЕЛЕ МӘСЬӘЛӘҺЕ ХХ быуаттың 20-се йылдарына тиклем башҡорттар ғәрәп графикаһына нигеҙләнеп...

Тотош уҡырға 694

Быуаттарға торошло мираҫ

Быуаттарға торошло мираҫ 08.06.2018 // Телгенәм - бергенәм

Башҡортостандың 100 йыллығына әҙерлек барған көндәрҙә әле һүҙ башларға йыйынған ваҡиға айырым урын...

Тотош уҡырға 269

Уйланырға урын бар

Уйланырға урын бар 06.06.2018 // Телгенәм - бергенәм

Хәтерегеҙҙәлер, БЮТ каналында “Йөрәк һүҙе” тип аталған шиғриәт байрамының телеверсияһын...

Тотош уҡырға 235

ҺӘР КЕМДЕҢ ДӘ ХОҠУҒЫ БАР

ҺӘР КЕМДЕҢ ДӘ ХОҠУҒЫ БАР 25.05.2018 // Телгенәм - бергенәм

Ошо дүшәмбелә Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Кеше хоҡуҡтары буйынса совет мәғариф өлкәһендә...

Тотош уҡырға 237

Тыуған илгә, туған телгә  һөйөү менән

Тыуған илгә, туған телгә һөйөү менән 25.05.2018 // Телгенәм - бергенәм

Һәр быуындың талантлы, алдынғы ҡарашлы, рухлы йәштәре була. Яңыраҡ шундайҙарҙы Сибай...

Тотош уҡырға 313

Телеңдән ҡыуан, тигәндәр

Телеңдән ҡыуан, тигәндәр 22.05.2018 // Телгенәм - бергенәм

Һуңғы арала тел хаҡында, уның мөһимлеге, киләсәк, йәштәр өсөн, баланың сәләмәтлеге өсөн кәрәклеге...

Тотош уҡырға 327

Һуңлап ҡалмайыҡ

Һуңлап ҡалмайыҡ 16.05.2018 // Телгенәм - бергенәм

Бер көн һуңлаһаң, биш көн йүгерерһең, ти халыҡ. Ваҡыт тигәнең бик тиҙ уҙа, йыл үткәнен һиҙмәй ҙә...

Тотош уҡырға 240

Телде тойоу – һирәктәргә бирелгән һәләт

Телде тойоу – һирәктәргә бирелгән һәләт 08.05.2018 // Телгенәм - бергенәм

Ҡыҙыҡ прибор ул: “дошман” нөктәләрен таба, ваҡытында үҙәккә еткерә. Өңөндә боҫоп ятҡан, үҙенең...

Тотош уҡырға 232

Министр менән диктант яҙҙыҡ

Министр менән диктант яҙҙыҡ 24.04.2018 // Белем һәм тәрбиә / Башҡорт донъяһы / Телгенәм - бергенәм

Дүртенсе йыл рәттән ойошторолған “Башҡорт теленән төбәк диктанты” акцияһында ҡатнашыусылар...

Тотош уҡырға 216

Тел, милләт, милли мәҙәниәт...

Тел, милләт, милли мәҙәниәт... 02.03.2018 // Телгенәм - бергенәм

Стәрлетамаҡ башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының гөрләтеп “Етегән” ғаилә, мөхәббәт һәм...

Тотош уҡырға 737