Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Ижадында — бөйөк рәссам, ирке өсөн — яугир уҙаман
Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы, Зәйнәб Биишева, Рәми Ғарипов исемендәге әҙәби премиялар лауреаты, “Башҡортостан Республикаһындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн” отличие билдәһе менән бүләкләнгән Хәсән Назарҙың үҙе лә, һүҙе лә һәр ваҡыт күҙ уңында булды. Мостай Кәрим, Әхиәр Хәким, Нәжиб Асанбаев, Ғәзим Шафиҡов уның ижадына баһалы, төплө һүҙ әйтте. Һанай китһәң, байтаҡ улар. Хатта шағир ижадына арналған мәҡәләләр үҙе бер йыйынтыҡ булырлыҡ.
Әҫәрҙәре республикабыҙҙың уҡыу йорттарында өйрәнелгән, урыҫ, татар, төрөк, авар, ҡалмыҡ телдәренә тәржемә ителгән шағир, тәнҡитсе, публицист, әҙәби ижадта, халыҡ менән осрашыуҙарҙа ҡайнап йәшәгән йәмәғәт эшмәкәре Хәсән Назар шәхесенә, ижадына ҡағылышлы фекерҙәрҙе төрлө мәҡәләләрҙән күпләп килтереп булыр ине. Уларҙың ҡайһы берҙәре генә лә төп асылды төҫмөрләтер тигән уйҙабыҙ.

* * *

Хәсән Назаров хаҡында һөйләгәндә, ирекһеҙҙән уның ҡәләмдәшен, шул уҡ һалдат юлын үткән Рәшит Назаровты иҫкә төшөрәһең. Фамилиялары менән аҙаш булһалар ҙа, бер-береһенән улар бөтөнләй айырылып торған икеһе ике характер. Хатта уларҙы шиғриәттәге бер-береһенә ҡапма-ҡаршы торған антиподтар итеп тә ҡарарға булыр ине.
Әйтәйек, тегеһе — Рәшите — ярһыу, ә быныһы сабырыраҡ тәбиғәтле. Тегеһе киң ҡоласлы образдар менән уйлаһа, быныһы тормош һәм тәбиғәттең бик ваҡ деталдәренә лә ентекләп ҡарай белә. Әйтерһең, береһенең ҡулында — телескоп, икенсеһенекендә — микроскоп. Тегеһе бер аҙ ҡырыҫыраҡ булһа, быныһы баҫалҡыраҡ. Рәшит ярһыу тойғоло, хатта космик образлы романтик булһа, Хәсән эске кисерештәр менән тулы сабыр моңло шағир — нескә лирик. Тәүгеһе шиғыр структураһын ҡороуҙа эре, сағыу мозаика менән эш итһә, баҙлап торған төҫтәр яратһа, икенсеһе йомшаҡ, яғымлы акварель менән эш итә, ярым күләгәле, береһенән икенсеһенә талғын ғына, һиҙҙермәй генә күскән төҫтәрҙе үҙ итә. Бөтә шиғыр туҡымаһында Рәшиттәге мажор урынына быныһында минор ноталары өҫтөнлөк ала. Быларҙың ҡайһыһы яҡшыраҡ һуң? Минеңсә, икеһе лә яҡшы — имәне лә, ҡайыны ла!..
Рәми ҒАРИПОВ.


* * *

Хәсән Назар: “Ғәмәлдә мин бер китапты яҙам... Ул китап — яҙмыш китабы”, — тине. Был һүҙҙәр донъя шағирҙарының йәшәү мәғәнәһен бик тапҡыр асып һалыу менән бергә, улар ерҙә ғүмер иткән һәр кемгә лә ҡағыла (китап уҡымағандар ҙа үҙҙәренең яҙмыш телевизорын ҡарамай, яҙмыш радиоһын тыңламай, ә үҙҙәренең яҙмыш китаптарын яҙа).
Яҙмыш китабын яҙам... Был һүҙҙәр быға тиклем берәйһе тарафынан әйтелгәндерме, юҡтырмы, ул хаҡта, бәлки, мин генә белмәйемдер, әгәр ҙә башҡалар тарафынан әйтелмәгән булһа, улар фәҡәт Хәсән Назарҙыҡы ғына булып ҡалһа, ул яңы бер табыш һәм шағирҙың булмышын, уның һынын күҙ алдына баҫтырған һүҙ булып ҡаласаҡ.
Назар НӘЖМИ.


* * *

Хәсән Назар шиғриәттең нескә серҙәрен, айышын тәрән төшөнөп, үҙ-үҙенә лә, ҡәләмдәштәре ижадына ла юғары идея-эстетик кимәлдә талапсан ҡарай. “Талант иң тәү — үҙеңә аяуһыҙлыҡ”, — ти ул. Поэзия хаҡындағы ялҡынлы мәҡәләләре, публицистикаһы, башҡорт журналистикаһындағы хеҙмәте менән дә ҡәләмдәштәренә үрнәк булырлыҡ аҡыл эйәһе, һүҙ оҫтаһы ул.
Ғайса ХӨСӘЙЕНОВ.


* * *

Халыҡсанлыҡ һәм ябай камиллыҡ, милләтебеҙҙең йәшәү һәм фекерләү рәүеше менән тәбиғи бәйләнеш Хәсән Назарҙың тәүге китабындағы шиғырҙарынан уҡ мәғлүм. Бөгөн ил ағаһы дәрәжәһендәге шағир ижадында был сифаттар эҙмә-эҙлекле үҫтерелә. Хәсән Назар үҙенең моңдаш, рухташ уҡытыусыларын йәштән үк һәм ғүмерлеккә билдәләгән. Уның заңы ла, сазы ла остаздарының ижади тәбиғәте менән ауаздаш. Шағир классик традицияларға тоғро ҡала. Илһам шишмәһенең башы башҡорт халыҡ ижадының хазиналарына барып тоташа. Образлы шиғри һүҙгә өлгәшеү юлында ул башҡа милләттәрҙең бөйөк шағирҙарының ижади мәктәптәренән дә өйрәнә. Бик кәрәкле тәржемә эшенә үҙенең тос өлөшөн индерә.
Рауил БИКБАЕВ.


* * *

Йылдар үтеү менән заман һелкәүесе, заман иләге матур ҡағыҙҙарҙан ҡалын-ҡалын китап итеп сығарылған шиғырҙарҙы һелккеләр, иләр. Кәбәктәр һелкәүестән осоп китеп, ваҡтары иләктән аҫҡа төшөр, ә ысын, таҙа бөртөктәре ҡалыр. Хәсән Назар яҙған күп шиғырҙар һелкәүестән осмаҫ, иләктән төшмәҫ, бер заман башҡорт шиғриәтен йыйып барлағанда үҙ урынын алыр һәм күңелде биләп торор. Быныһын да ихлас һәм инанып әйтәм!
Рәшит СОЛТАНГӘРӘЕВ.


* * *

Рухи шәжәрәһе, ҡан шәжәрәһе менән тыуған еренә, туған халҡына тамырланһа ла, Хәсән Назар өсөн милли сикләнгәнлек юҡ. Салауат, Мөхәмәтша Буранғолов, Бабич, Мостай, Бикбай, Рәми, Нәжми... Йәмғеһе егермеләп башҡорт әҙибе менән ҡатар шағир ижадында Шекспир, Гете, Ғамзатов, Есенин, Некрасов, Шолохов, Твардовский, Хәсән Туфан, Муса Йәлил, Ғабдулла Туҡайҙар йәшәй. Шулай, сөнки үҙ әсәһен өҙөлөп яратҡан кеше, ҡағиҙә булараҡ, һәр ваҡыт күршеһенең дә, күрше булмаған башҡаларҙың да әсәләрен оло ихтирам менән хөрмәт итеү һәләтенә эйә. Был китапта, мәҫәлән, Пушкин исеме генә лә тиҫтәнән ашыу мәртәбә иҫкә алына. Юҡ, автор һис кенә лә был исемдәр алдында һығылып-бөгөлөп төшмәй, үҙ тиңдәре менән аралашҡан сүрәттә мөғәмәлә итә.
Рәйес ТҮЛӘК.



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Төхвәт Йәнәбиҙән ниндәй серҙәр ҡалған?

Төхвәт Йәнәбиҙән ниндәй серҙәр ҡалған? 16.02.2019 // Әҙәбиәт

Яҙыусы, билдәле йәмәғәт эшмәкәре Төхвәт Йәнәбиҙең тыуыуына 125 йыл тулыу уңайынан уның һеңлеһенең...

Тотош уҡырға 78

Иҫән саҡта иғтибарлы булайыҡ

Иҫән саҡта иғтибарлы булайыҡ 15.02.2019 // Әҙәбиәт

Теҙеп һанай башлаһаң, беҙҙең быйылғы юбилярҙар күп кенә икән. “Ағиҙел” журналының тәүге һанында...

Тотош уҡырға 91

“Йәнем аҡ нур минең,  Ә нурҙарға ғашиҡ булмағандар һарандар...”

“Йәнем аҡ нур минең, Ә нурҙарға ғашиҡ булмағандар һарандар...” 15.02.2019 // Әҙәбиәт

Мөхәббәттән, беләм, тыуғанмын мин, Саф хистәрҙән генә яралған. Йәнем аҡ нур минең, Ә нурҙарға Ғашиҡ...

Тотош уҡырға 121

Күңеле тулы  һөйөү ине...

Күңеле тулы һөйөү ине... 15.02.2019 // Әҙәбиәт

Ул “мөхәббәт шағиры” булды....

Тотош уҡырға 107

Әсәйемде ҡосаҡлап иланым

Әсәйемде ҡосаҡлап иланым 14.02.2019 // Әҙәбиәт

Танылған йәш яҙыусы Айгиз Баймөхәмәтовты китап уҡыусылар республикала ғына түгел, сит илдәргә лә...

Тотош уҡырға 304

Яҡшығолов уҡыуҙарында ҡатнаш!

Яҡшығолов уҡыуҙарында ҡатнаш! 13.02.2019 // Әҙәбиәт

Мең ырыуы вәкилдәре күпләп йәшәгән райондарҙа Башҡорт автономияһы башында торған шәхес, шағир...

Тотош уҡырға 150

Грант күләме тос, кем алыр?

Грант күләме тос, кем алыр? 13.02.2019 // Әҙәбиәт

Дәүләт һәм республика халыҡтары телдәрен һаҡлауға, үҫтереүгә Башҡортостан Башлығы грантына дәғүә...

Тотош уҡырға 105

Бөркөт өсөн офоҡ ята йәйрәп, Ҡунһа осоп ҡая башына

Бөркөт өсөн офоҡ ята йәйрәп, Ҡунһа осоп ҡая башына 13.02.2019 // Әҙәбиәт

Сатирик-шағир Камил Фазлый (Камил Нәжми улы Фазлетдинов) Бәләбәй районының Туҙлыҡыуыш ауылында...

Тотош уҡырға 62

Әҙәби премияға кемдәр лайыҡ?

Әҙәби премияға кемдәр лайыҡ? 12.02.2019 // Әҙәбиәт

Күгәрсен районында Зәйнәб Биишева исемендәге әҙәби премияның 2018 йылғы лауреаттарын бүләкләү...

Тотош уҡырға 115

Башҡорт халҡына хушлашыу хаты

Башҡорт халҡына хушлашыу хаты 12.02.2019 // Әҙәбиәт

Мәшһүр шәхесебеҙ Әхмәтзәки Вәлиди, эмиграцияға китер алдынан “Башҡорт халҡына хушлашыу хатын” яҙып,...

Тотош уҡырға 150

“Заманым тип тамаҡ ярмаһам да, заман ярып үтте йөрәкте!..”

“Заманым тип тамаҡ ярмаһам да, заман ярып үтте йөрәкте!..” 12.02.2019 // Әҙәбиәт

Бөгөн, Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың тыуған көнөндә, шәхестең ижадына, тормош...

Тотош уҡырға 158

Беҙ бәхетле милләт булырбыҙ

Беҙ бәхетле милләт булырбыҙ 08.02.2019 // Әҙәбиәт

Рустар олоғая барған һайын “Старость – не радость” тигән һүҙҙәрҙе йышыраҡ ҡабатлай. Үҙебеҙсә...

Тотош уҡырға 122