Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Матурлыҡ янда ғына
 Матурлыҡ янда ғына Фәниә Ғәбиҙуллина хаҡында һүҙ йөрөткән­дә, иң тәүҙә “өлгөр” тигән аҫыл сифат хәтергә килә. Ысынлап та, бөгөнгө Башҡортостан әҙәбиәтендә ярайһы танылыу яулаған был ифрат үҙенсәлекле шағирә рухи-мәҙәни һәм ижтимағи өлкәлә башҡарған һиҙелерлек эштәре менән был эпитетты тулыһынса аҡланы.
Фәниәнең шәхси тәржемәи хәле заман­даш­тарыныҡынан әллә ни айырылмай: мәктәп, юғары уҡыу йорто, аҙаҡтан республика матбуғатына ал-ял белмәй хеҙмәт итеү. Ә бына уның рухи биографияһы күп ҡырлы әүҙем эшмәкәрлек менән ҡылыҡһырлана. Иң әүәл Фәниә Ғәбиҙуллина – донъяға, тыуған төбәгенә, кешеләргә һөйөү тулы һоҡланыу менән баҡҡан ижади шәхес. Шуға күрә күпсе­лек шиғырҙарының тыуған ер гүзәллегенә, тыуып үҫкән йәнтөйәгенә мәжүсиҙәрсә табыныуға ҡоролоуы һис тә ғәжәп түгел. Ана шул сабыйҙарса һоҡланыу, кендеген киҫкән, тәмле һыуын эскән ерен ихлас һөйөү тойғоһо уның күңеленән төпкөлдәге яҡты һағыш монарына сорналып, илһамлы йыр булып бәреп сыға. Шағирәнең тәбиғәттәге һәр нюансҡа, һәр биҙәккә үтә һиҙгер булыуы, уларҙы үҙенсәлекле образдар рәүешендә күңел торошо менән оҫта үрелдереп бирә белеүе һоҡландыра. Бына улар – күңел һиҙгерлегенә миҫал булыр юлдар:
... Күңелдәргә шифа һалыр
Матурлыҡ янда ғына...
... Тыңлай белһәң, тынлыҡтар ҙа
һөйләй...
... Тып-тын бында.
Хатта мамыҡ ҡарҙың
Ишетелә ергә ҡунғаны...
... Июль айы – гөл еҫенән
Күбәләк иҫергән мәл...
... Күрегеҙсе, тал уянған —
Асҡан күҙ ҡабаҡтарын:
Бөрөләре, нота кеүек,
Һырыған һабаҡтарын...
Бығаса телеграф йә иһә электр сымдарында теҙелешеп ултырған ҡоштарҙы нота­ларға сағыштырған образды осратҡан бар ине. Ә бына Фәниәнең тал бөрөләрен нотаға оҡшатыуы – ысын мәғәнәһендә табыш, үҙенсәлекле яңылыҡ. Йәғни, Назар Нәжмиҙең ҡулланырға яратҡан һүҙҙәре менән әйткәндә, асыҡ ишекте асып инеү. Донъя булғас, уның күңелле мәлдәре менән йәнәш һағыштары ла бар. Ваҡыты-ваҡыты менән был тойғо Фәниә Ғәбиҙуллинаның да күңел ишектәрен ҡаға. Бына ошо халәткә бер нисә миҫал:
... Һулҡылдай ерҙә аҡ ҡар...
... Әсәй һағыштарын йотоп
Һарғайған хат...
... Серҙәреңде йондоҙ итеп
Ғаләмдәргә һиберлек...
... Йәнгә сихәт биргән шишмәкәйҙән
Һыу алырға килеүсе юҡ ниңә?
Һыуҡайҙары әселәнгән, тиҙәр,
Илаҡ талдар һағышынан микән?..

Үҙ иленең патриоты, халҡының тоғро ҡыҙы булараҡ, шағирәнең һуңғы йылдарҙағы социаль тетрәнеүҙәргә, рухи бөлгөнлөккә эсе бошоп, бынау глобаль дөйөмләштереү аша үҙ ҡарашын белдерергә тулы хаҡы бар:
... Сәскә аттыҡ...
Донъя матур ине.
Күп илдәрҙең булдыҡ маяғы.
Баҡсабыҙҙа ғына
Сәскә урынына
Тороп ҡалды шайтан таяғы...

Әммә бөтә тәбиғәте менән оптимист зат булған Фәниә төшөнкөлөккә бирелмәй, матди һәр рухи көрсөктөң дә, донъялағы һәр күре­неш кеүек үк, ваҡытлыса икәнен тә­рәндән аңлап, бар күңелен ижадҡа һәм респуб­ликабыҙ әҙәбиәтенә бәйле эшмәкәр­леккә һала. Был өлкәлә уның һиҙелерлек өлөшө, өлгө итеп ҡуйырлыҡ уңыштары етерлек. Миҫалға Фәниәнең “Яҙмыштар ярында” тигән китабын килтерергә була. Унда шағи­рәнең публицистика жанрында яҙылған әҫәрҙәре тупланған (әҙәбиәт, сәнғәт, мәҙәниәт әһел­дәре хаҡындағы яҙмалар, мәҡәләләр һ.б.). Бындай эш тик хуплауға лайыҡ, сөнки гә­зиттәрҙә донъя күргән материалдарҙың ҡулланылыу мөҙҙәте сикле (шуға күрә ул ваҡытлы матбуғат тип аталалыр). Әгәр был әҫәрҙәр китап рәүешендә донъя күрһә, улар китапханаларҙа, кәштәләрҙә билдәһеҙ ваҡытҡа тиклем һаҡлана.
Фәниәнең әһәмиәте яғынан тағы ла бәҫ­лерәк хеҙмәте – “Туған моң илселәре” йыйынтығы. Был күләме буйынса шаҡтай ҡалын китапҡа республикабыҙҙа йәшәп ижад иткән татар яҙыусыларының ҡыҫҡаса биографик белешмәләре һәм уларҙың ижад өлгөләре тупланған. Алфавит буйынса урынлаштырылған һәм Эдуард Әғзәмиҙән алып Ләйсән Яҡуповаға ҡәҙәр һуҙылған исемлектә – барлығы 51 автор. Кемгә нисектер, әммә шәхсән миңә – үҙ ғүмерендә төрлө антологиялар, коллектив йыйынтыҡтар төҙөгән кешегә был эштең ни тиклем мәшәҡәтле, шул уҡ ваҡытта яуаплы икәнлеге яҡшы таныш. Ләкин һуңынан, ошондай изге һәм хәйерле эште атҡарып сыҡҡас, уның ығы-зығыһы менән ҡыйынлыҡтары онотола, күңелде һис бер һүҙ менән аңлатып булмаҫ­лыҡ шатлыҡ хистәре биләп ала. Моғайын, ул ижади шәхестәребеҙгә изгелек өләшеүҙән йән рәхәтлеге һәм илһам алған Фәниәгә лә, йыйынтыҡҡа ингән авторҙарға ла ҡыуаныс ҡына килтергәндер. Бына ошондай илем, рухиәтем, халҡым тип янып йөрөгәндәр күберәк булып, изге эштәребеҙ күберәк атҡарылһа ине.
Һүҙемде Фәниә Ғәбиҙуллинаға хас булған өлгөрлөк тигән сифаттан башлағайным. Ә был өлгөрлөк һәм ҡатын-ҡыҙҙың булмышына һалынған бөтмөрлөк яуаплылыҡ менән йәнәш йөрөй. Уйлай китһәң, был донъяла ҡатын-ҡыҙ иңенә төшкән яуаплылыҡтың иҫәбе-һаны юҡ. Иң әүәл улар ерҙәге тормош­тоң дауам итеүе өсөн яуаплы. Унан бала бағыу, уны тәрбиәләү, йорт ҡотон һаҡлау, хужалыҡтағы тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫ эш (әйткәндәй, миңә Фәниәнең гөл-сәскәгә төрөнгән йорт-ҡураһын, хужабикә булараҡ, уның иҫ киткес ҡунаҡсыллығын күрергә насип булды).
Бөгөнгө көнитмешебеҙҙә ҡатын-ҡыҙға тағы ла бер оло вазифа – халҡыбыҙҙың рухи торошо, эстетик зауығы өсөн яуаплылыҡ та өҫтәлә бара. Быны һуңғы йылдарҙа әҙәбиәткә дәррәү килгән гүзәл заттарыбыҙҙың күплегенә ҡарап та белеп була. Улар араһында милли мәҙәниәтебеҙгә мөкиббән бирелгән, һәр саҡ ихлас һәм алсаҡ күңелле, йөҙөнән илһам нуры китмәгән Фәниә Ғәбиҙуллина ла бар.
Әҙәбиәт, рухиәт тип бөгөн дә арымай-талмай Башҡортостан Яҙыусылар союзында хеҙмәт иткән Фәниә Ғәбиҙуллинаның ғәмәлдәге йәшен атарға тел әйләнмәй. Был сетерекле өлкәлә ҡатын-ҡыҙҙың йәшен атауҙы яҙылмаған ҡанун да хупламай. Уны олпат һәм күркәм юбилей тип исемләйек. Шул тантана уңайынан бына тигән шағирәгә, арыу-талыу белмәҫ йәмәғәт эшмәкәренә һәм изгелекле әсәгә артабанғы эшмә­кәрлегендә яңынан-яңы уңыштар, бөтмәҫ-төкәнмәҫ илһам сығанағы, ижадында көтөл­мәгән табыштар теләйек. Әле энергияһы йәштәр көнләшерлек булып ташып торған Фәниә Ғәбиҙуллина үҙенең уҡыусыларын һәм республикабыҙҙың ижади интеллигенция вәкилдәрен өр-яңы шиғри күстәнәстәре һәм күп ҡырлы эшмәкәрлеге менән оҙаҡ-оҙаҡ шатландырасағына иманыбыҙ камил.



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Төхвәт Йәнәбиҙән ниндәй серҙәр ҡалған?

Төхвәт Йәнәбиҙән ниндәй серҙәр ҡалған? 16.02.2019 // Әҙәбиәт

Яҙыусы, билдәле йәмәғәт эшмәкәре Төхвәт Йәнәбиҙең тыуыуына 125 йыл тулыу уңайынан уның һеңлеһенең...

Тотош уҡырға 78

Иҫән саҡта иғтибарлы булайыҡ

Иҫән саҡта иғтибарлы булайыҡ 15.02.2019 // Әҙәбиәт

Теҙеп һанай башлаһаң, беҙҙең быйылғы юбилярҙар күп кенә икән. “Ағиҙел” журналының тәүге һанында...

Тотош уҡырға 91

“Йәнем аҡ нур минең,  Ә нурҙарға ғашиҡ булмағандар һарандар...”

“Йәнем аҡ нур минең, Ә нурҙарға ғашиҡ булмағандар һарандар...” 15.02.2019 // Әҙәбиәт

Мөхәббәттән, беләм, тыуғанмын мин, Саф хистәрҙән генә яралған. Йәнем аҡ нур минең, Ә нурҙарға Ғашиҡ...

Тотош уҡырға 121

Күңеле тулы  һөйөү ине...

Күңеле тулы һөйөү ине... 15.02.2019 // Әҙәбиәт

Ул “мөхәббәт шағиры” булды....

Тотош уҡырға 107

Әсәйемде ҡосаҡлап иланым

Әсәйемде ҡосаҡлап иланым 14.02.2019 // Әҙәбиәт

Танылған йәш яҙыусы Айгиз Баймөхәмәтовты китап уҡыусылар республикала ғына түгел, сит илдәргә лә...

Тотош уҡырға 304

Яҡшығолов уҡыуҙарында ҡатнаш!

Яҡшығолов уҡыуҙарында ҡатнаш! 13.02.2019 // Әҙәбиәт

Мең ырыуы вәкилдәре күпләп йәшәгән райондарҙа Башҡорт автономияһы башында торған шәхес, шағир...

Тотош уҡырға 150

Грант күләме тос, кем алыр?

Грант күләме тос, кем алыр? 13.02.2019 // Әҙәбиәт

Дәүләт һәм республика халыҡтары телдәрен һаҡлауға, үҫтереүгә Башҡортостан Башлығы грантына дәғүә...

Тотош уҡырға 105

Бөркөт өсөн офоҡ ята йәйрәп, Ҡунһа осоп ҡая башына

Бөркөт өсөн офоҡ ята йәйрәп, Ҡунһа осоп ҡая башына 13.02.2019 // Әҙәбиәт

Сатирик-шағир Камил Фазлый (Камил Нәжми улы Фазлетдинов) Бәләбәй районының Туҙлыҡыуыш ауылында...

Тотош уҡырға 62

Әҙәби премияға кемдәр лайыҡ?

Әҙәби премияға кемдәр лайыҡ? 12.02.2019 // Әҙәбиәт

Күгәрсен районында Зәйнәб Биишева исемендәге әҙәби премияның 2018 йылғы лауреаттарын бүләкләү...

Тотош уҡырға 115

Башҡорт халҡына хушлашыу хаты

Башҡорт халҡына хушлашыу хаты 12.02.2019 // Әҙәбиәт

Мәшһүр шәхесебеҙ Әхмәтзәки Вәлиди, эмиграцияға китер алдынан “Башҡорт халҡына хушлашыу хатын” яҙып,...

Тотош уҡырға 150

“Заманым тип тамаҡ ярмаһам да, заман ярып үтте йөрәкте!..”

“Заманым тип тамаҡ ярмаһам да, заман ярып үтте йөрәкте!..” 12.02.2019 // Әҙәбиәт

Бөгөн, Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың тыуған көнөндә, шәхестең ижадына, тормош...

Тотош уҡырға 158

Беҙ бәхетле милләт булырбыҙ

Беҙ бәхетле милләт булырбыҙ 08.02.2019 // Әҙәбиәт

Рустар олоғая барған һайын “Старость – не радость” тигән һүҙҙәрҙе йышыраҡ ҡабатлай. Үҙебеҙсә...

Тотош уҡырға 122