Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәре өсөн сенсация: йылға бағыры тотолған!
Башҡортостан дәүләт ҡурсаулығы аша аҡҡан йылғаларҙа борон, әле Ҡыҙыл китапҡа ингән, һирәк осрай торған балыҡтар күп булған. Мәҫәлән, йылға бағыры (форель). С.Т. Аксаков, заманында, Ырымбур губернияһында, йылғаларҙың үрге ағымында эре бағырҙар осрай, тип яҙған: “Үҙем шәхсән ете фунт (3 килограмм) ауырлыҡта сыбарҡайҙы тотауҙарын күрҙем”, – тигән ул. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, XX быуат урталарынан был балыҡ ҡурсаулыҡ йылғаларында һирәк осрағандар рәтенә инә, артабан бөтөнләй юҡҡа сыға. 55 йыл үткәндән һуң уның Башҡортостан дәүләт ҡурсаулығында тотолоуы ниндәй шатлыҡ хисе тыуҙырғанын әйтеп тороу кәрәкмәйҙер...

Йылға бағырын һуңғы тапҡыр ҡурсаулыҡта алыҫ 1963 йылда ғалим-зоолог Г.В. Парамонов тота һәм быны теркәп ҡуя. Бағырҙы ул Ҡараһыу, Тимерҙәк, Бәләкәй Ҡаҙмаш йылғаларында осрата. Зоолог С.В. Кириков һәм бүтән ғалимдар уны 60 йылдарҙан һуң да тота, тик ҡурсаулыҡтан ситтәге йылғаларҙа. Йәғни, бағыр балығы Башҡорт ҡурсаулығында 1963 йылдан алып бүтән күренмәй.

Ошо көндәрҙә ҡурсаулыҡтың ғилми бүлеге хеҙмәткәрҙәре Нур Яныбаев менән Сергей Монахов сираттағы бер йылғаны тикшерә һәм... ҡулға килеп эләккән балыҡтар араһында бығаса осрамағанын күреп хайран ҡала.

“Беҙ башта уның ниндәй балыҡ икәнен аңлап та етмәнек, – ти улар. – Бик ҙур ҙа түгел өҫтәүенә. Ғилми бүлеккә алып ҡайтып, ентекләберәк тикшергәс, ысынлап та, уның йылға бағыры булыуын аңланыҡ. Шунда ниндәй асыш эшләгәнебеҙгә лә төшөндөк. Тулы ышаныс менән әйтә алабыҙ: 55 йыл үткәс, Башҡортостан дәүләт ҡурсаулығында йәнә йылға бағыры барлыҡҡа килде!”

Ысынлап та, был – ҙур шатлыҡ! Юҡҡа сыҡҡан тип һаналған балыҡ төрө йәнә кире тергеҙелһен әле! Өҫтәүенә ярты быуат ваҡыт үткәндән һуң!
Тәбиғәтебеҙ тиҙ яралана, бик нескә шул. Бөгөнгө тарих – быға аныҡ миҫал. Ярай ҙа мөғжизә тормошҡа ашты! Ә бит бының булмауы ла ихтимал ине. Шуға ла, нисек кенә тапалған һымаҡ ишетелмәһә лә, тәбиғәтебеҙгә һаҡсыл ҡараш – беҙҙең төп бурыс!



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ
Комментарий өҫтәргә






“Бәләкәй болан”

“Бәләкәй болан” 11.12.2018 // Ҡырағай мөхит

Урман-ҡырҙарыбыҙ биҙәге. Ҡоралайҙарҙы “бәләкәй болан” тип тә йөрөтәләр....

Тотош уҡырға 88

Урман һаҡсылары

Урман һаҡсылары 11.12.2018 // Ҡырағай мөхит

Һалҡын көндәр башландымы, башҡа ваҡытта күҙгә күренмәгән теремек ҡарабаш турғайҙар кешеләр йәшәгән...

Тотош уҡырға 74

Йыртҡыс булһа ла, кәмей баралар

Йыртҡыс булһа ла, кәмей баралар 11.12.2018 // Ҡырағай мөхит

Шәшкеләр Ҡыҙыл китапҡа индерелгән Башҡортта ниңә “шәшке” тигәндәрҙер инде, урыҫса “норка” тип...

Тотош уҡырға 80

Бүре тешенән ҡотолған

Бүре тешенән ҡотолған 11.12.2018 // Ҡырағай мөхит

Ғафури районының Ибраһим ауылынан Мансаф Килмөхәмәтов Еҙем йылғаһына балыҡҡа йүнәлә. Боҙҙа мәке...

Тотош уҡырға 123

Кеше һәм тәбиғәт

Кеше һәм тәбиғәт 30.11.2018 // Ҡырағай мөхит

Был урманда ниндәй серҙәр бар? Күҙе генә түгел, күңеле лә асыҡ кешегә тәбиғәт, тирә-яҡ мөхит асып...

Тотош уҡырға 130

Шүлгәнташтың мөмкинлеге ҙур

Шүлгәнташтың мөмкинлеге ҙур 27.11.2018 // Ҡырағай мөхит

2020 йылда Башҡортостандың Бөрйән районындағы Шүлгәнташ мәмерйәһендәге һүрәттәрҙе ЮНЕСКО-ның Бөтә...

Тотош уҡырға 57

Тағы бер аҡҡошто ҡотҡарҙылар

Тағы бер аҡҡошто ҡотҡарҙылар 21.11.2018 // Ҡырағай мөхит

Әбйәлил районының Йәнгел ауылы янында бер аҙна элек табылған аҡҡошто Магнитогорск ҡалаһы...

Тотош уҡырға 104

Мәскәү археологына штраф һалынды

Мәскәү археологына штраф һалынды 19.11.2018 // Ҡырағай мөхит

Белорет район-ара суды Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында Мәскәү ҡалаһынан килгән археологҡа...

Тотош уҡырға 137

Ике айҙа – 168 меңдән ашыу үҫенте

Ике айҙа – 168 меңдән ашыу үҫенте 18.11.2018 // Ҡырағай мөхит

Башҡортостанда сентябрҙән башлап октябрь аҙағына тиклем “Йәшә, урман!” Бөтә Рәсәй акцияһы...

Тотош уҡырға 80

Аҡҡоштар ҡотҡарылды

Аҡҡоштар ҡотҡарылды 13.11.2018 // Ҡырағай мөхит

Ишембай районының Верхотор ауылында быуа туңыу сәбәпле, ундағы аҡҡоштар һәләк була яҙғайны....

Тотош уҡырға 95

Төлкөләр ауылдарға килә

Төлкөләр ауылдарға килә 08.11.2018 // Ҡырағай мөхит

Бишбүләк ауылының Балалар ижады үҙәгендә шөғөлләнгән балалар бина эргәһендә төлкө күреп ҡала һәм...

Тотош уҡырға 132

Иң таҙа һәм тәмле һыу ҡайҙа?

Иң таҙа һәм тәмле һыу ҡайҙа? 07.11.2018 // Ҡырағай мөхит

Саф һыулы шишмәләрҙе әүәл-әүәлдән кешеләр ҡәҙерләп һаҡлаған, хәстәрләгән. Дыуан районында ошо...

Тотош уҡырға 101