Ҡайын бәшмәге лә дарыу икәнҠыуау (чага) — ағас яраһына эләгеп, үҫеп киткән ҡыу бәшмәктең бер төрө. Башҡа ағаста үҫкән бәшмәктәрҙән ҡыуау ҡара төҫө, суғырмаҡлы булыуы һәм аныҡ һын-ҡиәфәте булмауы менән айырыла.
Ком: 0 // Уҡынылар: 369 тапҡыр // Тотош уҡырға
Һутын ал. Ағасҡа ла зыян килмәһенҠайын һыуы осоро етеү менән беҙ һәр йылдың һәр көнөндә тиерлек әхирәтем менән урманға йөрөйбөҙ. Ҡайындарҙың диаметры 40-60 сантиметр булғанын һайлайбыҙ. Тәжрибәнән сығып шуны әйтә алам: асыҡлыҡта, аҡланда үҫкәндәренең һыуы тәмлерәк була. Ә ағасҡа зыян килтермәйенсә тишер өсөн ҡул бырауының 8 миллиметрлыһын ҡулланабыҙ.
Ком: 0 // Уҡынылар: 258 тапҡыр // Тотош уҡырға
Илгәҙәк ҡошсоҡтар Яҙ йылы яҡтарҙан ҡайтҡан ҡоштар араһында иң көтөп алғаным – йылғыр ҡарлуғастар. Хәйер, ҡарлуғастарҙы һағынған бер мин генә түгелдер. Ни өсөн тигәндә, ҡарлуғас менән ысын йәй килә, ләйсән ямғырҙар яуа. Йылы ел иҫеп, шифалы ямғыр һибәләп үттеме – бар донъя күҙ алдында танымаҫлыҡ булып үҙгәрә лә китә. Унда-бында ышыҡ урындарҙа, тәрән үҙәктәрҙә күренгеләгән ҡар ҡалдыҡтары бөтөнләй юҡҡа сыға, йәш үлән йылдам күтәрелеп ер өҫтө йәшәрә, йоҡоларынан арына алмай торған ағастар ихласлап япраҡ яра башлай, сәселгән иген тиҙерәк шытып сыға. Игенсегә ҡыуаныс өҫтәлә. Шулай булғас, ҡарлуғастар бар мөхитте үҙгәртә түгелме? Үҙгәртә шул. Һәр хәлдә, миңә шулай тойола.
Ком: 0 // Уҡынылар: 324 тапҡыр // Тотош уҡырға
Әмәлен тапҡанБер көн, илһам килгәндә тип, ҡулыма ҡәләм алдым. Ошондай яҙышҡы килеп торған илһамлы саҡтар, илаһи тынлыҡтар ижад кешеһенә һирәгерәк эләгә бит ул. Бигерәк тә ауыл ерендә. Шуға күрә уның һәр минутын файҙаланып ҡалыу кәрәк. Мин яҙырға әҙерләндем, ләкин... тынлыҡты боҙоп, ҡайҙандыр өҙөк-өҙөк ҡыштырлау тауышы ишетелде. Башта уға иғтибар итмәҫкә тырышып, яҙышыуымды белдем: оҙаҡ булышыр тиһеңме, туҡтар әле. Моғайын, тере көйөк сысҡандыр. Эй әрһеҙ нәмәләр! Көнөн дә, төнөн дә нимә табып кимерәләрҙер инде?
Ком: 0 // Уҡынылар: 300 тапҡыр // Тотош уҡырға
Улдарына Һеләүһен тип исем ҡушҡандарБыл хәйләкәр йыртҡысты күптәребеҙ зоопарктарҙа ғына күргәне барҙыр. Урман-ҡырҙарҙа уға осрарға яҙмаһын. Үҙ тарихында кешегә ташланыу осраҡтары ла бихисап. Нисек кенә булмаһын, һеләүһен – тәбиғәттең бер өлөшө, унда үҙ урыны бар.
Ком: 0 // Уҡынылар: 365 тапҡыр // Тотош уҡырға
Үәт, исмаһам, һунар! Был хәлде “Приуралье” станцияһында йәшәгән Мәхмүт ағай Ғәлин һөйләгәйне.
Йәшерәк сағында һунарға йө­рөргә ярата ине ул. Шундай ғәҙәте лә булған: һунарҙан ҡайтҡанда йыш ҡына мылтығын урманда йәшереп киткән. Бер көндө ҡушкөбәген ҡыуыш ағас эсенә йәшерә лә ҡайтып китә, ләкин, байтаҡ сәбәптәр арҡаһында, Мәхмүт ағай йылдан артыҡ һунарға сыға алмай.
Ком: 0 // Уҡынылар: 424 тапҡыр // Тотош уҡырға
Һылыуҙарҙы “ҡоралай” тиҙәр… Был хайуанҡай ысын мәғәнәһендә урман-ҡырҙарыбыҙ биҙәге, һылыу ҡыҙҙарҙы ла хатта ҡайһы яҡта: “Ҡоралай һымаҡ һылыу, етеҙ”, – тиҙәр. Ә урман фонында нәфис йән эйәләре шул тиклем матур күренә – ҡарап туймаҫлыҡ. Моғайын, бик оҫта рәссамдар ғына уларҙы барса гүзәллегендә һынландыра алалыр.
Ком: 0 // Уҡынылар: 358 тапҡыр // Тотош уҡырға
“Төрткө беҙҙе ас итмәне” “Башҡортостан”дағы (2017 йыл, 17 ғинуар) “Күҙе һуҡыр булһа ла, үҙе һуҡыр түгел” тигән мәҡәләне уҡып сыҡҡас, мин дә үҙебеҙ төрткө тотҡан ваҡытты иҫкә төшөрөп гәзиткә яҙырға булдым.
Ком: 0 // Уҡынылар: 377 тапҡыр // Тотош уҡырға
Дәрт Шиңә барған ҡар өҫтөнә һылап затлы гәлсәр түшәлгән тиерһең! Күҙҙәрҙе ҡамаштырып ул әллә ҡайҙарҙан ялтырап ята. Уға һоҡланмай ҡарау мөмкин түгел. Шул ҡәҙәре һушты алырҙай нимә һуң ул, тиерһегеҙ. Ул – көн үҙәгендә бер аҙ йылытып, төндәрен, киреһенсә, шаҡырайтҡансы туңдырыу һөҙөмтәһендә хасил булған йоҡа ғына боҙ шекәрәһе яҙғы ҡояш аҫтында нур сәсеп шулай уйнай. Мөғжизәнең бындайын тик февраль айы ахырында, марттың баштарында ғына күрергә була.
Ком: 0 // Уҡынылар: 344 тапҡыр // Тотош уҡырға
Хәйләһеҙ хәйләкәр Үҙенең аҡылы, хәйләкәрлеге менән байтаҡ халыҡтың мифологияһына инеп ҡалған был йән эйәһе. Тормошта ла, ғилми телдә лә “ябай” йәки “ерән” төлкө тип йөрөтәләр уны. Әйткәндәй, төҫө төрлө булырға мөмкин: ҡара, ҡыҙыл (огневка), аҡ (альбинос) һ. б. Европала ғына ла 15 төргә яҡыны (донъяла – 25) йәшәй. Улар төйәкләгән еренә, төҫөнә, ҙурлығына ҡарап билдәләнә.
Ком: 0 // Уҡынылар: 415 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ҡорҙар ҡарсығанан һаҡлана “Монолит” тигән төшөнсәнең ни аңлатҡанын күптәр белмәйҙер әле. Эйе, үҙебеҙҙең телгә ауҙарғанда, ул “берҙәмлек” һүҙенә яҡын тора һәм сәйәсәттән башҡа агрономик мәғәнәгә лә эйә. Ни өсөнмө? Сөнки тупраҡтың өҫкө ҡатламы, ужым культураларының ҡышҡы хәл-торошон, яҙҙы нисек ҡаршылауын белер өсөн мотлаҡ монолит алыу һәм билдәле бер шарттарҙа үҫтереп ҡарау кәрәк. Монолитҡа ҡарап ашлыҡтың киләһе уңышын күҙалларға була, яҙғы эштәргә, ғөмүмән, планға үҙгәрештәр индерелә.
Ком: 0 // Уҡынылар: 339 тапҡыр // Тотош уҡырға
Бар мәшәҡәттәре – ағас кимереү, оя ҡороу Бүре, айыу, төлкө, ҡуян, терпе һымаҡ уҡ, ҡондоҙ ҙа күңелебеҙгә бала саҡтан йәнһүрәттәр, төҫлө-төҫлө һүрәтле китаптар аша үтеп ингән. Тырыш, аҡыллы, ҡабаланмаҫ йәнлек йә йылғаларҙы арҡыры быуа, йә файҙалы кәңәше менән башҡа кейектәргә ярҙамға килә.
Ком: 0 // Уҡынылар: 397 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ғаилә ҡиммәттәре һәм йорт төҙөү Ҡондоҙҙар өңдәрҙә һәм махсус “йорттар”ҙа йәшәй. Тәүгеһен текә ярҙарҙа ҡаҙалар. Улар бик оҙон һәм ҡатмарлы лабиринтты хәтерләтә. Бер нисә инеү урыны бар. Иҙәндәре һыу кимәленән юғары. Йылға ташып, һыу күтәрелһә, түбәһенән балсыҡты ала баралар, ергә түшәй торалар, йәғни өң юлдарын бейегәйтәләр.
Ком: 0 // Уҡынылар: 486 тапҡыр // Тотош уҡырға
Быуа быуыу Беҙҙең ауыл эргәһенән генә Янбай йылғаһы аға. Элегерәк мул һыулы булған, шишмәләре урғылып торған. Ләкин баҫыуҙарҙы ярына тиклем үк килтереп һөргәс, улар тупраҡ, балсыҡ ҡатнашмаһы аҫтында ҡалған, ләм баҫҡан. Ике быуаһы ғына уны йылға итеп тота. Улайһа, ҡоро йылдарҙа өҙөк-өҙөк йырғанаҡ ҡына булып ҡалыр ине.
Ком: 0 // Уҡынылар: 406 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ҡондоҙ үҫемлек ашап туйына. Һыуҙағынан тыш, уҫаҡ, тал, ҡайын, йыла ағастарын ҡайыҙлай. Тәү ҡарашҡа кимереүселәр тәбиғәткә зыян килтерә һымаҡ, ләкин тәбиғәттә бер нәмә лә бушҡа түгел. Йәнлектәр һис шикһеҙ файҙа ғына эшләй. Йәғни башҡа тереклеккә йәшәргә мөмкинлектәр аса.
Ком: 0 // Уҡынылар: 434 тапҡыр // Тотош уҡырға
Артҡа 1 2 3 4 5 6 Алға
Бит башына