Ҡорҙар ҡарсығанан һаҡлана “Монолит” тигән төшөнсәнең ни аңлатҡанын күптәр белмәйҙер әле. Эйе, үҙебеҙҙең телгә ауҙарғанда, ул “берҙәмлек” һүҙенә яҡын тора һәм сәйәсәттән башҡа агрономик мәғәнәгә лә эйә. Ни өсөнмө? Сөнки тупраҡтың өҫкө ҡатламы, ужым культураларының ҡышҡы хәл-торошон, яҙҙы нисек ҡаршылауын белер өсөн мотлаҡ монолит алыу һәм билдәле бер шарттарҙа үҫтереп ҡарау кәрәк. Монолитҡа ҡарап ашлыҡтың киләһе уңышын күҙалларға була, яҙғы эштәргә, ғөмүмән, планға үҙгәрештәр индерелә.
Ком: 0 // Уҡынылар: 288 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ҡондоҙ үҫемлек ашап туйына. Һыуҙағынан тыш, уҫаҡ, тал, ҡайын, йыла ағастарын ҡайыҙлай. Тәү ҡарашҡа кимереүселәр тәбиғәткә зыян килтерә һымаҡ, ләкин тәбиғәттә бер нәмә лә бушҡа түгел. Йәнлектәр һис шикһеҙ файҙа ғына эшләй. Йәғни башҡа тереклеккә йәшәргә мөмкинлектәр аса.
Ком: 0 // Уҡынылар: 367 тапҡыр // Тотош уҡырға
Тәбиғәт — мәңгелек сер — Һеҙ ниндәй ағас яратаһығыҙ?
— Йүкә.
— Ҡыҙыҡ. Беҙ ни өсөндөр үҙегеҙ һымаҡ олпат һәм мөһабәт, бейек ҡаялар өҫтөндә, таштар араһында үҫкән ғорур ҡарағайҙы атарһығыҙ тип уйлағайныҡ. Ә ниңә йүкә?
— Сөнки иң күп продукция биргән ағас. Ул үҫкән бер гектар ерҙән
1 тонна 200 килограмм тирәһе бал алырға мөмкин. Ағасы кәрәккә ныҡ ҡулланыла. Сувенирҙар эшләргә ипкә килә, йомшаҡ. Ҡалаҡ, батман кеүек һауыт-һаба яһайҙар. Сәскәһе — ҙур дауа, йүкә балының шифаһы тураһында, әйтмәһәң дә, бөтәһе лә белә. Һалҡын тейгәндә йүкә сәскәһе һалынған сәйҙе баллап эсһәң, тирләтеп ебәрә, сир ҡаса.
Ҡайырыһы һарыуысҡа ҡуйыла. Ҡорт айырған саҡта шуның еҫенә барып һарыла. Ҡабығын санаға түшәп ултырып йөрөйһөң. Шулай уҡ һалабаш итеп яһап, йүкә йыуғыс, атҡа септә, ҡап һуҡҡандар, бау, арҡан ишкәндәр. Мунса бураһын күптәр йүкәнән күтәрә, тәмле еҫе сығып тора. Тағы ла дауам итәйемме?
— Ысынлап та, ғәжәп ағас икән дә!
— Мин уны хатта кәрәгемә лә йыҡмайым.
...Әңгәмәсебеҙ — “Шүлгәнташ” ҡурсаулығының егеры, солоҡсо-ҡортсоһо Иштуған Миңләхмәт улы. Байғазиндарҙы Бөрйән районында белмәгән кеше юҡтыр. Атайҙары Миңләхмәт ағай ҡурсаулыҡ асылғаны бирле эшләп, хаҡлы ялға сыға. Улдары Ғәйнулла, Иштуған, Илһам да яҙмыштарын урман менән бәйләгән. Ғәйнуллаһы — ҡурсаулыҡтың урман хужалыҡтарында лесничий, Илһам — ошонда уҡ ҡортсо, умартасы. Барыһы ла тейешле йүнәлештә урта һөнәри һәм юғары белем алған. Бөтәһенең хеҙмәт стажын бергә иҫәпләгәндә 150 йылға барып етәлер.
Ком: 0 // Уҡынылар: 582 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ҡарғаларҙың аҡыллы ҡош икәнен барыбыҙ ҙа ишетеп беләбеҙ. Уларҙы ҡулға эйәләштереп була, төрлө “һөнәр”гә өйрәтәләр. Был ҡоштар мифологияла ла ҙур урын ала. Уларҙың ҡылығын ғалимдар һаман өйрәнеп бөтә алмай.
Ком: 0 // Уҡынылар: 353 тапҡыр // Тотош уҡырға
Араланы Апрель айы етеп, ҡар бутҡа ише иҙелә башлағанда, мин аҡ юрғандарын аса башлаған баҫыуҙарымды байҡап ҡайтырға һыбай сығам. Йыл да. Әле иртә булыуға ҡарамаҫтан, ғәҙәтемә кергән. Урман-ҡырҙар ҙа ныҡ һағындырған. Унан, бар тәбиғәт зыҡ ҡубып уяна башлаған мәлдә нисек сыҙап ятмаҡ кәрәк. Быйыл да ул ғәҙәтемде ташламаным.
Ком: 0 // Уҡынылар: 414 тапҡыр // Тотош уҡырға
Заманында табыш ине Һуҡыр сысҡанды ҡайһы бер яҡтарҙа “төрткө” тиҙәр. Совет осоронда уның тиреһен йыя торғайнылар. Башҡортостандың урманлы райондарында төрткө тиреһе әҙерләү халыҡтың өҫтәмә кәсептәренең береһе ине.
Ком: 0 // Уҡынылар: 343 тапҡыр // Тотош уҡырға
Күҙе һуҡыр булһа ла, үҙе һуҡыр түгел Һуҡыр сысҡан. Күбебеҙ уның үҙен күрмәһә лә, башҡарған эштәре байтағыбыҙға таныштыр. Яҙын ҡар аҫтынан өйкөм-өйкөм булып ер аҫтын йырғыслағандан ҡалҡҡан эҙҙәре сыға. Баҡсасылар уларҙы һүгә, бесәнлектәре йырғысланған әҙәмдәр ҙә асыулы был йән эйәләренә. Тик балалар ғына телевизорҙа күрһәтелгән йәнһүрәттәрҙән һуҡыр сысҡандарҙы ҡарап кинәнә. Әйтәйек, элегерәк экрандарҙан төшмәгән венгр йәнһүрәттәрендәге был мәхлүктәр яҡшы эштәр генә башҡара, ә бына беҙҙең “Дюймовочка”ла һуҡыр сысҡан ялҡау, ҡомһоҙ һәм һаран.
Ком: 0 // Уҡынылар: 308 тапҡыр // Тотош уҡырға
Шешҡолаҡтар бик ҡурҡаҡмы? Ҡуяндар тураһында әкиәттәр етерлек, йәнһүрәттәр төшөрөлә, балалар өсөн әҫәрҙәр ижад итеүселәр ҙә был йәнлектәрҙе урап үтмәй. Нисек кенә тимә, беҙ ҡуянды ҡурҡаҡ тип беләбеҙ, аҙ ғына шөрләгән кешегә ҡушаматын тағабыҙ. Бәлки, был ҡурҡаҡлыҡ түгел, ҡырыҫ тәбиғәт шарттарында, йыртҡыстар араһында һаҡланыу сараһылыр? Һүҙебеҙ – оҙонғолаҡтар хаҡында...
Ком: 0 // Уҡынылар: 257 тапҡыр // Тотош уҡырға
Яңыраҡ иҫ киткес бер һандарға тап булдыҡ. Бөтә донъялағы һәр кешегә 50 ҡош тура килә икән. Күпме? Эйе! Ләкин тағы ла икенсе һан уйланырға мәжбүр итә: ҡышҡы һалҡындарҙа, аҙыҡ юҡлыҡтан ун беснәктең берәүһе генә иҫән сыға. Туғыҙ ҡошсоҡтоң үле кәүҙәһен күҙ алдына килтереүҙән йөрәк әрнеп ҡуйҙы.
Ком: 0 // Уҡынылар: 422 тапҡыр // Тотош уҡырға
Төнгө хужа
Был ҡоштоң исеме сәйер яңғырай — ябалаҡ. Ул сыбар төҫтә, башында “ҡолаҡтары” — ослайып торған ҡауырһын шәлкемдәре бар.
Ком: 0 // Уҡынылар: 293 тапҡыр // Тотош уҡырға
Артҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Алға
Бит башына