Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Төпкөлдән төшкән килен
Төпкөлдән төшкән киленЯңы йыл шыршыһындағы уйынсыҡтарҙың бәйләнгән ҡул эштәренән генә торғанын күргәнегеҙ бармы икән? Моғайын, юҡтыр. Ә бына Федоровка районындағы Батыр ауылында йәшәүсе Бағаевтар ғаиләһендә шундай шыршы бар. Ундағы бөтә ҡар бөртөктәре ап-аҡ йөндән бәйләнеп, йәшел ботаҡтарға ҡунған.

Хужабикә Хәлисә Шаһыбал ҡыҙының ҡулы теймәгән нәмә юҡ йортта. Тотош бер бүлмә оҫта башҡарған эштәр менән биҙәлгән. Диван матур биҙәкле япма менән көпләнгән. Кәнәфиҙәргә лә ҡул эштәре ҡунған, уларға хатта ултырырға ҡыймай тораһың, һоҡланыуҙан күҙҙәр ҡамаша. Стенала бәйләнгән картиналар. Эйе-эйе, сигелгән түгел, ә бәйләнгән. Ошо көндәрҙә генә "Ете ҡыҙ" картинаһын тамамлап, район күргәҙмәһендә барлыҡ тамашасыны хайран итеп ҡайтты Хәлисә ханым.
Бер бүлмә ҡул эштәренән биҙәлгән тип әйтеүем бик үк дөрөҫлөккә тап килмәй, сөнки йорттағы бар нәмә күҙ нурҙары, күңел йылыһы менән башҡарылған.
Ир хәстәрле булһа, ҡатын таҫтарлы була, тиҙәр беҙҙең халыҡта. Хәлисә Шаһыбал ҡыҙы менән Миҙхәт Миңнәхмәт улы Бағаевтарға һоҡланмаған кеше юҡ. Ауылда беренселәрҙән бөтә уңайлыҡтары эстә эшләнгән йорт һалып кереп башҡаларға өлгө күрһәттеләр. Хәҙер башҡаланып сыҡҡан йәштәр ҙә, уңғандарға эйәреп, ошондай йорттар һала башланы.
Ике ҡатлы өйҙәге ҡорғандар, ултырғыс япмалары, мендәр тыштары, балаҫтар — барыһы ла хужабикәнең зауығы менән тегелгән, биҙәлгән, сигелгән.
Оҫталарҙың ҡул эштәре менән танышҡанда йыш ҡына: "Тағы нимәләр эшләй беләһегеҙ?" — тип һорау ғәжәп тә түгел кеүек. Ә бына Хәлисә Шаһыбал ҡыҙынан: "Һеҙ нимә эшләй белмәйһегеҙ ул?" — тип һорау урынлы һымаҡ.
Белорет районының Рысыҡай ауылында тыуған алты ҡыҙҙың барыһы ла ҡул эшенә маһир булып үҫә. Батырға килен булып төшкән Хәлисә ауыл халҡын алсаҡлығы, илгәҙәклеге һәм уңғанлығы менән хайран ҡалдыра. Уны төпкөлдән төшкән килен тип йөрөтәләр. Ҡатын-ҡыҙҙарға матур, килешле күлдәктәр тегеп ҡыуандыра. Кәләштәр туй күлдәге тегеп биреүен һорап килә. Йәш килендәр алъяпҡысҡа заказ бирә. Мәктәп балаларының сәхнә кейемдәренә мохтажлыҡ кисереүен күреп, Хәлисә ханым ең һыҙғанып эшкә тотона. Үҙе ғүмер буйы ошо ауыл мәктәбендә уҡытып, 35 йыл хеҙмәт стажы менән бик күп маҡтаулы исемдәргә лайыҡ булып, хаҡлы ялға сыға. Башҡортостандың халыҡ мәғарифы отличнигы, атҡаҙанған уҡытыусы, хеҙмәт ветераны йәмәғәт эштәренән дә ситтә ҡалмай. 30 йылдан ашыу ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе була. Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәйҙең Почет грамоталарына лайыҡ Хәлисә Шаһыбал ҡыҙы бөгөн дә йәмәғәт эштәренең уртаһында ҡайнап йәшәй. Сит яҡтарҙан килгән ҡунаҡтарҙы мотлаҡ Бағаевтарҙың йортона алып киләләр. Бында халҡыбыҙҙың боронғо шифалы эсемлеге буҙа һәр саҡ әҙер, табын йәмләп татлы бауырһаҡтар ултырыр.
Батыр ауылындағы Бағаевтар атайымдың әсәһе Мәрхәбә өләсәйем яғынан нәҫел булараҡ, бында үҙемдең дә булғаным бар. Ә инде улыбыҙ үҫә төшкәс, үҙебеҙҙең ауылда бик яҡын туғандар ҡалмағас, йәйгеһен Батырға Бағаевтарға ҡунаҡҡа ебәрҙек. Ауыл ризыҡтары менән һыйланып, ҡулынан килгәнсә өй эштәрендә ярҙамлашып, Ашҡаҙарҙа һыу инеп, ҡарайып, ит ҡунып ҡайтҡан бишенсе класты тамамлаған Азамат үҙе өсөн шундай асыш яһаған.
— Беләһеңме, әсәй, Бағаевтар ни өсөн бай йәшәй? — тип һораны ул.
— Ни өсөн һуң?
— Сөнки улар иртән тора ла көн буйына барыһы ла эшләй ҙә эшләй.
Бер нәмә лә тырышлыҡһыҙ барлыҡҡа килмәгәнен Бағаевтар ғаиләһендә балалары ана шулай кескәй саҡтарынан уҡ белеп үҫә.
— Беҙ бәләкәй ваҡытта, әллә атай-әсәй бөтөнләй йоҡламаймы икән, тип уйлай торғайныҡ, — ти ҡыҙҙары Зөлфиә. — Сөнки уяныуыбыҙға әсәйебеҙ мөғжизәләр әҙерләп ҡуя: йә тегелгән матур күлдәк, йә пальто, йә бәйләнгән кофта, башлыҡтар көтә ине. Һеңлем Гүзәл, ҡустым Айбулатты башҡаларҙа булмаған кейемдәр кейҙереп үҫтерҙе. Яңы йыл костюмдарыбыҙ шундай үҙенсәлеклелеге менән айырылып тора, бүтәндәрҙекенә оҡшамауы менән йәлеп итә һәм һәр ваҡыт беренсе урынға лайыҡ була ине.
Бағаевтар ике миҙгелде — йәйҙе һәм ҡышты — айырыуса ярата. Йәйен хужабикә донъяларын йәмләп мең төрлө сәскәләр үҫтерә, хатта мал өйөн (уны һарай тип әйтергә тел дә әйләнмәй) ап-аҡҡа буяп, тыш яҡтан төрлө төҫтәге сәскәләрҙән йәйғор эшләп ҡуя. Ә хужа күпләп умарта тота, ишле мал аҫрай, ҡош-ҡорт үрсетә. Өфөлә йәшәүсе өс балаларының ғаиләләрен файҙалы ризыҡтар менән һыйлай, ә артып ҡалғанын Мәләүез баҙарына алып бара. Уңған хужабикә һөт, май, ҡаймаҡ, эремсек, ҡатыҡ, ҡорот, ҡаҙылыҡ, ҡош ите, йәшелсә тейәп үҙе машинала елдерә. Машина тигәндән, тәүге тәгәрмәсле техниканы ла иренең әсәһе — Рәхимә ҡәйнәһе менән бергә шәл бәйләп, һатып шуның аҡсаһына йүнләйҙәр. Йәш саҡтарында "Урал" мотоциклы менән хатта Ырымбурға тиклем картуф һатырға йөрөйҙәр. Йорт ҡуяндары тоталар, мамыҡ кәзәләре үрсетәләр.
Йәйҙең йәмле көндәрендә ауылдағы оло инәйҙәрҙе, күрше-күләнде машиналарына ултыртып, йәш саҡтарында ҡыҙырып йөрөгән ялан-ҡырҙарын күрһәтеп алып ҡайталар, бер юлы шифалы үләндәр ҙә, еләк-емеш тә йыялар.
Көҙгө мәшәҡәттәр тамамланып, ҡыш еткәс инде ҡул эштәренә сират етә. Оҙон төндәрҙә, йәйҙе һағынып, Хәлисә мәңге шиңмәй торған гөлдәр бәйләй, иптәше Миҙхәт рамдар әҙерләй, икәүләп бына тигән картина һәм сираттағы биҙәк менән өйҙәрен тағы ла матурлап ебәрәләр. Ырғаҡ — Хәлисәнең иң яратҡан ҡоралы, уның менән нимәләр генә бәйләмәй.
— Яңыраҡ ҡайтһаҡ, беҙҙе тағы бер сюрприз ҡаршыланы, — ти Зөлфиә. — Иҙәндән түшәмгә тиклем ҙур булып үҫкән гөл тирәләй әсәйебеҙ "күл" яһаған, шунда 12 аҡҡош "йөҙөп" йөрөй. Оригамиҙы үҙләштереп, һәр беребеҙгә — балаларына, ейәндәре, ейәнсәренә — тәғәйенләп аҡҡоштар яһаған.
Ата-әсәнең уңғанлығы, әлбиттә, балаларына ла күскән. Ике ҡыҙҙары Зөлфиә менән Гүзәлдең дә белмәгән һөнәре юҡ. Улдары Айбулат атаһынан күп эшкә өйрәнгән. Улар хаҡында һөйләй башлаһаң, һәр береһе тураһында мәҡәлә яҙырға мөмкин.
Бағаевтар ғаиләһендә бик матур бер йола ғәҙәткә ингән: ҡатын-ҡыҙҙарға түңәрәк тыуған көндәре уңайынан теген машинаһы бүләк итәләр. Шәп бит! Хужабикәгә бик кәрәкле нәмә.
Хәлисә ханымдың бүләктәрен иһә ауылдағы өлкән йәштәге бабай-инәйҙәр ҙә алып ҡыуанып тора. Бабайҙарға үҙ ҡулдары менән әҙерләнгән түбәтәйҙәр, инәйҙәргә, апай-еңгәйҙәргә мосолман байрамдарында, никахтарҙа ябына торған яулыҡтар тегеп бирә. Был яулыҡтар ябай ғына түгел, ә өсмөйөшлө итеп яһалған, ебәк йәки башҡа йоҡа, бер төҫтәге туҡыманан эшләнеп, сәсте ҡаплап, маңлайға төшөп торған ере тәңкәләр һәм сәйлән-мәрйендәр менән биҙәлгән. Уны ябынып сәхнәлә сығыш яһарға ла, туй мәжлесендә ултырырға ла була.
...Тиҙҙән тағы Яңы йыл байрамы етә. Бағаевтарҙың өйө ейәндәре — Сыңғыҙ, Баязит, Зәлифә, Бәхтийәр, Даниярҙың (ниндәй матур башҡорт исемдәре!) күңелле тауыштары менән туласаҡ. Олатай менән өләсәй донъяһында улар — иң көтөп алынған ҡәҙерле ҡунаҡ. Өләсәйҙәре ғәзиздәренә бүләкте күптән әҙерләп ҡуйған инде. Бәйләнгән уйынсыҡтар — Буратино, ташбаҡа, эт... әллә нисә төрлө көләкәстәр — бәләкәстәрҙе көтә.



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ
Комментарий өҫтәргә






Уллыҡ бурысын теүәл үтәй

Уллыҡ бурысын теүәл үтәй 23.10.2018 // Йәмғиәт

“Аталы кеше – арҡалы” тигән әйтемде күп тапҡыр ишеткәнегеҙ барҙыр. Халҡыбыҙҙың тәрән аҡылын...

Тотош уҡырға 12

Һәр ғәмәлгә яуап тоторға тура килә

Һәр ғәмәлгә яуап тоторға тура килә 23.10.2018 // Йәмғиәт

“Кисермәҫлек хата яһағанымды аңланым...” Ауылда тыныс ҡына, үҙ яйы менән һәүетемсә донъя көткән...

Тотош уҡырға 13

“Ғүмер буйы бейем менән йәшәнем…”

“Ғүмер буйы бейем менән йәшәнем…” 23.10.2018 // Йәмғиәт

Ололарҙың фатихаһын алыуға ни етә?! Килен-ҡәйнә мөнәсәбәттәре тураһында ниндәй генә әҫәрҙәр...

Тотош уҡырға 19

Һалдатҡа китә егеттәр...

Һалдатҡа китә егеттәр... 23.10.2018 // Йәмғиәт

“Республика хәрби комиссариаттарында иҫәптә торған дүрт хеҙмәткә саҡырылыусы олимпия спорт төрө...

Тотош уҡырға 23

Радий ХӘБИРОВ: “Автобустан газ баллоны төшөп ҡалып, фажиғә булғанын көтөргәме?”

Радий ХӘБИРОВ: “Автобустан газ баллоны төшөп ҡалып, фажиғә булғанын көтөргәме?” 22.10.2018 // Йәмғиәт

Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров пассажирҙар ташыуҙың хәүефһеҙлеге...

Тотош уҡырға 54

Баймаҡта 500-сө сабый тыуҙы

Баймаҡта 500-сө сабый тыуҙы 22.10.2018 // Йәмғиәт

Баймаҡтағы гражданлыҡ хәле акттарын теркәү бүлегендә быйыл тыуған 500-сө сабыйға тыуыу тураһында...

Тотош уҡырға 39

Йәштәр был программаны беләме?

Йәштәр был программаны беләме? 20.10.2018 // Йәмғиәт

Октябрьский ҡалаһында йәш ғаиләләргә торлаҡ шарттарын яҡшыртыу өсөн социаль түләү алыуға сертификат...

Тотош уҡырға 129

“Бәләбәй йүкәләре” йыры булырмы?

“Бәләбәй йүкәләре” йыры булырмы? 20.10.2018 // Йәмғиәт

Ҡаланың Үҙәк мәҙәниәт һарайы янындағы сквер халыҡтың иң яратҡан урынына әйләнгән. “Заманса ҡала...

Тотош уҡырға 59

“Рәсәй лидерҙары”: һынауҙарҙа ниңә ҡатнашырға кәрәк?

“Рәсәй лидерҙары”: һынауҙарҙа ниңә ҡатнашырға кәрәк? 19.10.2018 // Йәмғиәт

2018 – 2019 йылдарға “Рәсәй лидерҙары” идарасылар конкурсына ғаризалар ҡабул итеү дауам итә....

Тотош уҡырға 18

Балаларҙы ла, ололарҙы ла һаҡлайыҡ!

Балаларҙы ла, ололарҙы ла һаҡлайыҡ! 19.10.2018 // Йәмғиәт

Ошо көндәрҙә булған Керчь фажиғәһе йәмәғәтселекте тетрәткән иң аяныслы хәлдәрҙең береһе булып...

Тотош уҡырға 21

Барҙа башҡорттары – Өфөлә

Барҙа башҡорттары – Өфөлә 19.10.2018 // Йәмғиәт

Пермь крайының Барҙа районы башҡорттары Өфөгә экскурсияға килеп ҡайтты. Урындағы ҡоролтай етәксеһе...

Тотош уҡырға 47

Банат Батырованың  хеҙмәт батырлығы

Банат Батырованың хеҙмәт батырлығы 19.10.2018 // Йәмғиәт

Беренсе булыу уға тәбиғәттән бирелгән Тынлыҡ. Киске сәйер тынлыҡ. Яй ғына урам буйлап барам....

Тотош уҡырға 53