Етемдәргә иғтибар юҡ

27-09-2014, 01:00 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға
(Айһылыу Низамова,
“Һуғыш балаһы, хәлең нисек?”, 2014 йыл, 4 июль)
Олатайым Сафа Зариф улы һуғышҡа киткәндә атайым Сәлих Батыршин­ға ни бары өс йәш була. Ул, нисек кенә теләһә лә, атаһының йөҙөн дә төҫмөрләй алмай.

Өләсәйемдең Сафа олатайымдан һигеҙ балаһы булып, хәҙерге көндә икәүһе генә — 90-сы йәше менән барған Фәймә әбейем һәм 75 йәшлек атайым – иҫән ҡала. Ҡалғандары төрлө ауырыуҙан вафат була.
Олатайым 1941 йылдың көҙөндә яуға алынып, бер йыл да һуғышып өлгөрмәй, һәләк була. Райондан яҡташы уның радист булы­уы, элемтәне ялғағанда дошман пуля­һы тейеп, яралы килеш байтаҡ йүгереп барыуы хаҡында һөйләгән. Яҡыныбыҙ Бе­ло­рус­сияның Могилев өлкәһендә туғандар ҡәберлегендә ерләнә.
Атайыма бала саҡтан бик күп нужа кисереп үҫергә тура килә. Өләсәйебеҙ икенсегә тормошҡа сығып, тағы һигеҙ балаһы донъяға килә. Атайым туғандарын ҡараша, хужа­лыҡты алып бара, ун дүрт йәшенән колхозда эшләй башлай. 17 йәшендә Ляхов тракторсылар курсын тамамлағандан һуң “ҡорос ат”ҡа ултыра. Шул осорҙан алып хаҡлы ялға сыҡҡанға тиклем Салауат исемендәге колхозда алдынғы механизатор булып тир түгә. Уны етәкселәр ҙә, ауылдаштары ла тырыш, намыҫлы эшсән тип таный.
Атайым әсәйем Флизә Хажиәхмәт ҡыҙы менән биш балаға ғүмер бирә. Атай йылы­һын, кәңәштәрен тойоп-күреп үҫмәһә лә, беҙ уны бик тәртипле, хәстәрлекле итеп беләбеҙ. Атаһына оҡшарға тырышып, мунсаға барып, ныҡышып-тырмашып гармун тартырға өйрә­неүенән дә уның ғәзизен ни тиклем яратыуын, уға табыныуын аңлайбыҙ.
Ҡәһәрле һуғыш меңдәрсә баланы атай­һыҙ үҫергә мәжбүр иткән. Быға хәҙер кемде ғәйепләйһең? Хөкүмәт тарафынан һуғыш осоро балаларына ҡәҙер-хөрмәт күрһәте­лергә тейеш икәнлеге хаҡында байтаҡ йылдар телгә алына. Тик әлегәсә был һүҙҙә генә ҡала. 1938 йылғы атайыма ла октябрҙә 76 йәш тула. Уларҙың сафы ла һирәгәйә. Ҡар­тайған көнөндә ярҙам тәҡдим ителһә, ул һөйөклө атаһын онотмайынса иҫкә алған­дары өсөн рәхмәтле булыр ине. Яугир­ҙәрҙең тол ҡатындарына һуңғы йылдарҙа фатир бирелеүе һәйбәт, әлбиттә. Улай булғас, ни өсөн атайһыҙ етем үҫкәндәргә лә торлаҡ бүленмәй?!