Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Ҡартая килә аҡыл ҡеүәһе арта
Ҡартая килә аҡыл ҡеүәһе артаЙәмғиәттә кешенең мейеһе өлкәнәйгән һайын насар эш итә, ҡарттар һәр төрлө мәғлүмәтте хәтерендә ҡыйынлыҡ менән ҡалдыра тигән фекер йәшәй. Әммә Гарвард университетындағы ғалим-психологтар бының менән риза түгел. Улар ҡарттарҙың мейеһе йәштәрҙекенә ҡарағанда күберәк мәғлүмәтте “һеңдереүен” асыҡланы. Әлбиттә, был процесс әкренерәк бара, әммә мәғлүмәт башҡа күренештәр менән бәйләп ышаныслыраҡ үҙләштерелә һәм классификациялана.

Йыш ҡына кибеттә каникул осоронда ваҡытлыса эшләп торған йәш кассирға, әллә хаҡлы ялға сыҡҡандан һуң да эш урынын ҡалдырырға ашыҡмаған өлкән йәштәге һатыусыға сиратҡа баҫырғамы, тигән һорау тыуа. Ғәмәлдә өлкән йәштәге кассирға өҫтөнлөк бирәләр, сөнки ул тиҙерәк хеҙмәтләндерә. Ә йәш һатыусы, тәү ҡарашҡа йылдам эшләгән кеүек тойолһа ла, йыш хаталана, сиратты тотҡарлай.
Күптән түгел генә бындай күренештең дөйөм таралыуы асыҡланды һәм ул фәнни яҡтан нигеҙләнде. Неврология буйынса “Мейене тикшереүҙә алға китеш” тип аталған китапта ошо турала байтаҡ мәғлүмәт бирелә. Тәжрибә үткәргән ғалимдар ике төркөмдө – 60 йәштән өлкәндәрҙе һәм студенттарҙы – тикшергән. Улар алдына бөтөнләй кәрәкмәгән артыҡ фразаларҙан һәм һүҙҙәрҙән торған тексты уҡырға тигән бурыс ҡуйғандар. Йәштәр тәҡдим ителгән тексты барыһы берҙәй уҡып сыҡҡан, ә өлкәндәр иһә “артыҡ” һүҙҙәргә баҫым яһап, улар булған ерҙә туҡталып, яҙманы әкренләп уҡып сыҡҡан. Артабан тәжрибәлә ҡатнашыусылар һорауҙарға яуап биргән. Уларға яуаптар “артыҡ” һүҙҙәргә ҡоролған була. Асыҡ­ланыуынса, өлкәндәрҙең төркөмө йәштәрҙекенә ҡарағанда яҡшыраҡ яуап биргән.
Торонто университеты ғалимдары быны түбәндәгесә аңлата: айырым хәл-шарттарҙа өҫтәмә мәғлүмәтте үҙләштереп, уны икенсе ваҡиғаға күсереү һәләте өлкәндәргә ҡуйылған бурысты башҡарырға ярҙам итә, йәғни улар мөһимлек дәрәжәһенә ҡарап, өҫтөнлөктәрҙе билдәләй, мәғлүмәтте “һөҙөп ала”. Әйткәндәй, тап ошоно “тәрән аҡыл”, “аҡыл ҡеүәһе” тип йөрөтәләр, күрәһең.
Меңгә яҡын пенсионерҙың психик һәм эмоциональ хәлен өйрәнгән ғалимдар иһә өлкәндәрҙең башҡа өҫтөнлөктәрен дә билдәләй. Мәҫәлән, улар әйтеүенсә, 60 йәштән үткәндәр тормош ауырлыҡтарын еңелерәк үткәрә, йәшәүҙән йәм таба. Йәштәр менән сағыштырғанда, өлкәндәр пассив йәшәү рәүеше алып бара, һөҙөмтәлә уларҙың эмоциональ кисерештәре лә аҙыраҡ, шуға күрә һау-сәләмәт ҡарттарҙың хәтере һәм иғтибары яҡшы булыуға аптырарға ярамайҙыр.



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






“BashDic” ниҙәр тәҡдим итә?

“BashDic” ниҙәр тәҡдим итә? 21.02.2019 // Йәмғиәт

Өфөлә “BashDic” электрон уҡыу баҫмаһының исем туйы үтте. Сараға китап уҡыусылар, студенттар,...

Тотош уҡырға 19

Өфөлә ҙур Еңеү парады көтөлә

Өфөлә ҙур Еңеү парады көтөлә 21.02.2019 // Йәмғиәт

Хәбәр итеүебеҙсә, “Башҡортостан – мөмкинлектәр биләмәһе” форумында йәштәр Радий Хәбировҡа бик күп...

Тотош уҡырға 43

Красногорск халҡы беҙҙән ни өсөн көнләшә?

Красногорск халҡы беҙҙән ни өсөн көнләшә? 21.02.2019 // Йәмғиәт

“Башҡортостан – мөмкинлектәр биләмәһе” форумында Рәсәйҙә билдәле актер Антон Богданов ҡатнашты....

Тотош уҡырға 47

Йәштәр белә: Башҡортостан – мөмкинлектәр биләмәһе

Йәштәр белә: Башҡортостан – мөмкинлектәр биләмәһе 21.02.2019 // Йәмғиәт

Бөгөн республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров төбәктең әүҙем йәштәре менән...

Тотош уҡырға 49

Киттек Бухартовскийҙың йортона!

Киттек Бухартовскийҙың йортона! 21.02.2019 // Йәмғиәт

Өфө йәмәғәтселәре ташландыҡ архитектура ҡомартҡыларында өмәләр ойошторорға тәҡдим итә....

Тотош уҡырға 44

Байрамға матур бүләк!

Байрамға матур бүләк! 21.02.2019 // Йәмғиәт

Ишембай районындағы Байғужа ауылының модель китапханаһында балалар Ватанды һаҡлаусылар көнөнә...

Тотош уҡырға 40

48 сәғәт эсендә кино төшөргәндәр

48 сәғәт эсендә кино төшөргәндәр 21.02.2019 // Йәмғиәт

Бөгөн Өфөлә Башҡортостан Кинематографистар союзы төҙөлөүгә 25 йыл тулыу айҡанлы “Башҡортостандағы...

Тотош уҡырға 34

Приставка өсөн компенсация юлла

Приставка өсөн компенсация юлла 21.02.2019 // Йәмғиәт

10 февралдән һанлы тапшырыу мөмкин булған биләмәләрҙә йәшәгән республика граждандары күп функциялы...

Тотош уҡырға 49

Башта – ҡыйыҡ, унан – башҡаһы

Башта – ҡыйыҡ, унан – башҡаһы 21.02.2019 // Йәмғиәт

Ошо көндәрҙә Яңауыл районы хакимиәте башлығы Илшат Вәзиғәтов 2019 йылда ремонтланырға тейешле күп...

Тотош уҡырға 25

“Тәҙрәләр” күп, ә сират юҡ

“Тәҙрәләр” күп, ә сират юҡ 21.02.2019 // Йәмғиәт

2012 йылда Башҡортостанда граждандарға комплекслы хеҙмәт күрһәтеү буйынса Күп функциялы үҙәктәр...

Тотош уҡырға 71

Һалдатҡа хат

Һалдатҡа хат 21.02.2019 // Йәмғиәт

Һалдат хаты тигәндә, ғәҙәттә, беҙ Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында яҙылған өсмөйөшлө хаттарҙы күҙ...

Тотош уҡырға 69

"Пирамида" хөкөмгә илтте

"Пирамида" хөкөмгә илтте 20.02.2019 // Йәмғиәт

Республикала “финанс пирамидаһы” ойошторған өс кешегә ике енәйәт статьяһы буйынса хөкөм сығарылды....

Тотош уҡырға 94