Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Өмәләрҙән ауыл урамдары гөрләй

Әбйәлилдәр күмәк эшкә тотондо.

Халҡыбыҙҙың матур милли байрамдарының береһе – Ҡаҙ өмәһе. Көндәр һалҡынайғас үткәрәләр уны. Үҙенә күрә тәртибе лә бар. Ошо миҙгелдә йорт хужалары йәш килендәрҙе, ҡыҙҙарҙы, күрше-күләнде Ҡаҙ өмәһенә саҡыра. Байрамса кейенгән йәштәр, шаян хәбәрҙәр һөйләй-һөйләй, күңелле йырҙар көйләй-көйләй ҡош йөнө йолҡа. Шулай уҡ буйҙаҡ егеттәрҙе лә саҡырыр булғандар, улар үҙҙәренә ҡыҙ күҙләгән.

Ҡаҙ өмәһендә кешеләр бер-береһе менән яҡындан аралаша, күңел аса. Ҡош йөнөн йолҡоу еңелдән түгел, өмәгә ауылдың уңғандары ғына саҡырыла. Ҡаҙҙарҙы йолҡоп бөткәс, түшкәләрен көйәнтәләргә элеп, йылғаға алып барып йыуалар. Кис хужалар өмәселәрҙе ҡунаҡҡа саҡыра: табын түренә мул итеп яңы ит ҡуйыла. Ҡаҙ майында ҡыҙҙырып, тәмле ҡоймаҡ ҡойола.

Ошо көндәрҙә бәрәкәтле Әбйәлил ра­йонында ла матур сара ойошторолдо. Күсем ауылынан Зөлфирә Моратшина Ҡаҙ өмәһенә иң етеҙ, таһыллы, уңған ҡатын-ҡыҙҙарҙы саҡырған. Ихатанан уҡ байрам кәйефе һиҙелә: баян, ҡурай моңдарына ҡушылып, йорт хужалары эшкә килгәндәрҙе таҡмаҡ менән ҡаршылай. Ишек алдына сәй өҫтәле ҡуйылған, өмәселәрҙе хужабикә шыжлап торған самауыр янына саҡыра, хуш еҫле сәй, телеңде йоторлоҡ ҡоймаҡ менән һыйлай.

Өмә барған йортта бала-саға ҡаҙ тотоша, ир-егеттәр уны салып, йолҡоусыларға индереп тора. Матур итеп кейенгән инәйҙәр, үткер телле еңгәләр, бикәләр һәм апһын­дар, уртаға ҙур шаршау йәйеп һалып, уның остарын үҙҙәренә тартып нығытып, ҡош түш­кәләрен эшкәртә лә башлай. Һүҙ ың­ғайында һәр кем ҡаҙға бәйле ҡыҙыҡ хәл­дәрҙе, бала саҡта бәпкә көтөүе тура­һын­да­ғы хәтирәләрҙе иҫкә төшөрә. Көлөү тауыш­тары яңғырай. Тилбер ҡулдарға күҙ эйәрмәй, шаршау өҫтө шау мамыҡҡа кү­ме­лә. Өй хужабикәһе ҡаҙ ҡанаттарын бәй­ләй-бәйләй, таҡмаҡлап бейеп тә ала. Бындай күңелле өмәлә түҙеп ултырып булмай шул!

Йорт хужабикәһе Зөлфирә Фәрит ҡыҙы, күрше Ташбулат ауылында мәҙәниәт йорто директоры булып йөрөп эшләүенә ҡара­маҫтан, ҡош-ҡортто күпләп аҫрай. Уға улдары Рамаҙан менән Буранбай ҙа ярҙам­лаша. Атайҙары әле ҡырҙа эштә.

Уйын-көлкө, йыр-бейеү менән аралашып барған эш һис ауырға төшмәне. “Һә” тигәнсә ҡаҙ йөнөн йолҡоп та бөттөләр. Ауылдағы иң оло еңгәләрҙең береһе Мәзмүрә Ҡу­жи­наның ошо йолаға бәйле төрлө ырым-юрауҙы күп белеүе асыҡланды. Эш бөткәс, тап уның тәҡдиме менән, урталағы ма­мыҡты йыймай, һәр кем аяҡ-ҡулын шунда тығып һамаҡланы. Шулай иткәндә, аяҡ-ҡул һыҙлауһыҙ була икән. Хужабикәнең ҡаҙ мамығын ишек алдына һибеү йолаһын да Зөлфирә Моратшина шартына килтереп башҡарҙы. Ул ихатаға сығып, ҡаҙ мамығын осора-осора һамаҡланы. Иншалла, киләһе йылда ла был йортҡа күпләп ҡаҙ үрсетергә яҙһын!

Әйткәндәй, ҡаҙ өмәһенең иң тулҡынлан­дырғыс мәле – ҡыҙҙарҙың, ҡош ҡаурыйын тотоп, бәхеттәренең кем ҡулында булыуын юрауылыр. Был йола боронғонан килгән һынамыш тип ҡабул ителһә лә, йәш ҡыҙҙар­ҙың тулҡынланыуы йөҙҙәренә сыҡты. Улар ҡыҙыҡһыныуҙарын еңә алмай, киләсәк тормоштарының нисек булырын юраған еңгәйҙәре янында өйрөлдө.

Көйәнтәләргә эленгән ҡаҙ түшкәләрен яурындарына һалып, өмәселәр һыу буйына ыңғайланы. Ҡалғандары гармунға ҡушылып йыр һуҙҙы. Егәрле килендәр түшкәләрҙе йылғала сайҡап, хужабикәгә изге теләктәрен еткерҙе.

Ҡара көҙҙөң әсе еле өмәселәрҙең бит остарын бер аҙ семеткелеп алһа ла, кәйефтәр күтәренке. Сыр-сыу килеп өйгә ҡайтҡас, уларҙы тағы ла яуаплыраҡ, ҡатмарлыраҡ эш көтә ине. Тап-таҙа итеп йыуылған һимеҙ ҡаҙҙарҙың эсен ярып таҙартыу барыһынан да сослоҡ һәм иғтибарлыҡ талап итә.

Кискә ҡарай эш тамамланды. Ит түшкәләре сөйгә эленде. Йорт эсе ҡаҙ майына бешерелгән тәмле ҡоймаҡ еҫенә тулды, ит киҫәктәре түрҙән урын алды, бишбармаҡ әҙерләнде. Йорт хужабикәһе ризыҡты өлөштәргә бүлде.

— Элек-электән ҡаҙ итен ете өлөшкә бүлгәндәр. Ҡыҙҙарға — ҡанат, малайҙарға — бот, хужаға — баш, ҡатынға — түш ите, ҡунаҡтарға оса майы эләккән, — тип ит бүлеү йолаһы менән таныштыра-таныштыра һәр кемгә тәмле ризыҡ өләште Зөлфирә Фәрит ҡыҙы. — Бына, Буранбай улым, һиңә бот – ҡаҙ шикелле бейеп тор!..

Өмәселәр хужаларға киләһе йылда ла ихата тултырып ҡош үҫтереүҙе теләне. Ҡаҙ өмәләре гөрләп уҙа икән, тимәк, ауылдарыбыҙҙың ҡото һәм йәме һаҡлана. Иң мөһиме — халҡыбыҙҙың милли йолалары юғалмаясаҡ, быуындан быуынға күсеп, дауам итәсәк.



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Бәхәс  (Юмореска)

Бәхәс (Юмореска) 20.02.2019 // Йәмғиәт

– Шунан нисек, мине нимә тиҙәр? Ике аҙналап “егет” булып йөрөгән Хәйрүштең бөгөн эшкә килгәс тәүге...

Тотош уҡырға 0

“Ял итеүе күңелле, ә өйҙә рәхәт!”

“Ял итеүе күңелле, ә өйҙә рәхәт!” 20.02.2019 // Йәмғиәт

Тап шундай уйҙар менән ҡайтты Ишембай районында ял иткән Сибай балалары....

Тотош уҡырға 24

Вилдан менән иптәштәре диңгеҙҙә ял итәсәк

Вилдан менән иптәштәре диңгеҙҙә ял итәсәк 20.02.2019 // Йәмғиәт

Бөгөн иртән Сибай ҡалаһынан 250 бала Ҡырым Республикаһы шифаханаларында ял итеү өсөн Магнитогорск...

Тотош уҡырға 33

Бөрөнө һәм Күмертауҙы уҙҙылар

Бөрөнө һәм Күмертауҙы уҙҙылар 20.02.2019 // Йәмғиәт

Иглин районы халҡы быйыл 1 ғинуарға 64 796 кешене тәшкил иткән. Был күрһәткес буйынса улар бер йыл...

Тотош уҡырға 26

Иң яҡшы ер белгестәре... ҡалала!

Иң яҡшы ер белгестәре... ҡалала! 20.02.2019 // Йәмғиәт

“Росреестр”ҙың Башҡортостан буйынса идаралығы “2018 йылда Башҡортостанда иң яҡшы муниципаль ер...

Тотош уҡырға 16

Һигеҙ йәшлек ҡыҙҙы автобусҡа индермәгәндәр

Һигеҙ йәшлек ҡыҙҙы автобусҡа индермәгәндәр 19.02.2019 // Йәмғиәт

Былтыр ноябрҙә дәрестән һуң ҡайтырға йыйынған һигеҙ йәшлек ҡыҙҙы мәктәп автобусына ултыртмағандар....

Тотош уҡырға 113

Шиғырҙа сихри көс бар

Шиғырҙа сихри көс бар 19.02.2019 // Йәмғиәт

Сибай халҡы менән осрашыуға Өфөнән бер төркөм ҡәләм оҫталарының килеүе көтөлә....

Тотош уҡырға 80

"Сиратта тыныс, бер ниндәй шау-шыу юҡ"

"Сиратта тыныс, бер ниндәй шау-шыу юҡ" 19.02.2019 // Йәмғиәт

Сибай балалары, йәнәһе, үҙен насар тоя башлаған, танауҙан ҡан аҡҡан осраҡтар йышайған тигән...

Тотош уҡырға 71

Хоҙай аралаған...

Хоҙай аралаған... 19.02.2019 // Йәмғиәт

Республикала әсә менән сабый янғында һәләк була яҙған....

Тотош уҡырға 83

Туғыҙға тиклем эшләйҙәр

Туғыҙға тиклем эшләйҙәр 19.02.2019 // Йәмғиәт

Өфөлә киҙеү һәм ОРВИ менән сирләүселәр һаны артыу сәбәпле балалар поликлиникалары эш ваҡытын...

Тотош уҡырға 52

Ағиҙел ярында – өс ҡатлы вокзал

Ағиҙел ярында – өс ҡатлы вокзал 19.02.2019 // Йәмғиәт

Өфөләге Ағиҙел ярында кафеһы, рестораны булған өс ҡатлы йылға вокзалын, Сочи урамы аҫтынан причалды...

Тотош уҡырға 43

Намыҫы һәм ғәҙеллеге –  уның бар ижадында, балалары фиғелендә

Намыҫы һәм ғәҙеллеге – уның бар ижадында, балалары фиғелендә 19.02.2019 // Йәмғиәт

“Атайым дөрөҫлөктө яҡланы”. Ватан ул, ҡыҙым, Тыуған ил, Бына беҙ торған урын. Был ерҙә ғүмер...

Тотош уҡырға 95