Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Әйҙәүсе барҙа – һәр саҡ алға!
Башҡорт автономиялы совет республикаһы ойошторолоуға 100 йыл тулыу айҡанлы барлыҡ ҡала, район, ауыл биләмәләрендә төрлө саралар үтә. Уларҙа тәү сиратта ерен, туған телен һаҡлау, халҡын күтәреү йәһәтенән ҙур тырышлыҡ күрһәткән, ғүмерен көрәшкә арнаған арҙаҡлы шәхестәребеҙҙе иҫкә алабыҙ. Араларында данлы Ҡаңлы ырыуы вәкиле, сәйәсмән, дәүләт эшмәкәре, сәйәси золом ҡорбаны Муллайән Халиҡов айырым урын алып тора.

Һуңғы йылдарҙа халҡыбыҙҙа үҙ тарихы, атай-олатайҙарҙың ҡанлы көрәше, данлы үткәне менән ҡыҙыҡһыныу артҡандан-арта. Мәҫәлән, Нефтекама ҡалаһында йә­шәгән тарихсы, яҙыусы, йәмәғәт эш­мәкәре Фәнил Шәриповтың был йүнә­лештәге эшмәкәрлеге берәүҙе лә һоҡ­ландырмай ҡалмайҙыр. Ул милли азатлыҡ хәрәкәтендә ҡатнашҡан Муллайән Ха­лиҡовтың исемен халыҡҡа ҡайтарыуға тос өлөш индерҙе. Архив документтарына, олатаһының, ауыл ҡарттары­ның, туғандарының иҫтәлек­тәренә таянып, шәхестең тормошона һәм эшмәкәрлегенә арналған бихисап мәҡәлә яҙҙы, китаптары донъя күрҙе.
Фәнил Йәмғетдин улы – ҙур ихтирамға лайыҡ кеше. Уның башҡарған эштәре үҙ­аңыбыҙҙы үҫтереүгә, йәш быуынды милли рухта тәрбиәләүгә, уларға халҡыбыҙ та­­рихын еткереүгә ҡайтып ҡала. Тарихсы, этнограф, тыуған яҡты өйрәнеүсе булараҡ, замандашыбыҙ Ҡаңлы ырыуы тарихын, шәжәрәһен тулыһынса тергеҙҙе. Көнбайыш һәм төньяҡ-көнбайыш ырыу-ҡәбилә сос­та­вына, уның үткәненә арнап, шул уҡ ва­ҡытта шәжәрә төҙөүселәргә булышлыҡ ҡылыу маҡсатында “Үҙ асылыңа ҡайтыу” тип атал­ған күләмле китап, Салауат Юлаев менән Ҡаранай Моратовтың яуҙашы, Ҡаңлы улысы старшинаһы Минәй Сол­то­ҡов тураһында тарихи-документаль повесть яҙып нәшер итте. Данлы ыры­уы­быҙ­­ҙың вәкиле булараҡ, Фәнил Йәмғетдин улы үҙе лә шәжәрәһен, нәҫел ептәрен яттан белә.
Тағы ла бер асыш: ул ҡала халҡы онота башлаған, йәш быуынға билдәле булмаған шәхес, БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы, үткән быуаттың 60 – 70-се йылдарында тамашасы һөйөүен яулаған Нефтекама халыҡ театры актеры Фәнәүи Шәрипов хаҡында хәтерҙе яңыртты. Сәхнә оҫтаһы тураһында бай мәғ­лүмәт тупланғас, уның тыуыуына 90 йыл тулыу айҡанлы урын­дағы башҡорт гимназия­һында күркәм сара үтте. Өҫтәүенә актер йә­шәгән йортҡа иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйыу ҡаралған.
Әҙәби ижад даирәһе ифрат киң Фәнил Йәмғетдин улының. Проза, поэзия, драма­тургия өлкәләрендә уңышлы эшләй ул. Әҙә­биәтте бала сағынан һөйә. Ижад юлын ши­ғыр һәм хикәйәләр яҙыуҙан башлай, һу­­ңыраҡ сәхнә әҫәрҙәренә мөрәжәғәт итә. Бер нисә пьесаһы ҡаланың халыҡ театрын­да уңышлы уйналды. Дөйөм алғанда, Фә­нил Шәрипов – унға яҡын китап авторы. Пуб­лицистик мә­ҡәләләре, очерктары гәзит-жур­налдарҙа баҫылып тора. Рәсәйҙең, Баш­­­ҡортостандың Яҙыусылар союзы, Нефтекама башҡорт­тары ҡоролтайы башҡарма комитеты, “Бер­ҙәм Рәсәй” ойош­ма­һы ағзаһы булараҡ, дәү­ләт, йәмәғәт эш­тәрендә әүҙем ҡатнаша, ха­лыҡ мән­фә­ғәтен арымай-талмай яҡлай. Ҡа­лала баш­ҡорт гимназияһына бина төҙөтөү мәсьә­лә­­һен хәл итеүгә күп көс һалған шәхес тә ул.
Фәнил Шәрипов Ҡаңлы башҡорт­тарының йәмәғәт ойошмаһына етәкселек итә. Йыл һайын ырыуҙаштар ҡорон үткәрә. Был сара – ҡан-ҡәрҙәштәрҙе осраштырыу, көнүҙәк мәсьәләләр хаҡында һөйләшеү, мөһим ҡарарҙар ҡабул итеү, илһөйәрлек рухын нығытыу майҙаны. Фәнил Йәмғетдин улы Шәжәрә байрамдары, мәғариф ойошмаларында төрлө кисәләр үткәреүҙә лә әүҙемлек күрһәтә. “Муллайән Халиҡов” төбәк-ара фонды етәксеһе лә ул. Шәхескә бағышлап ҡала, республика кимәлендә Халиҡов уҡыуҙары, ғилми-ғәмәли конференциялар, семинарҙар, хәтер кисәләре ойоштора. Тынғыһыҙ әйҙәүсе һәр эштә үҙе алдан йөрөй, күңелдәргә дарман өҫтәй, рухландыра.
Күптән түгел Нефтекама дәүләт фи­­ла­р­­монияһында Халиҡов уҡыуҙарына ун йыл тулыу уңайынан тантаналы кисә булды. Сара Фәнил Йәмғетдин улының олуғ шәхескә арналған сығышы менән башланды. Кисәлә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты аппа­ратының баш белгесе Радик Бәхтиев, төньяҡ башҡорт­та­ры­ның төбәк-ара бер­ләшмәһе рәйесе Рәйес Исмәғилев, Нефтекама башҡорттары ҡо­ролтайы башҡарма комитеты етәксеһе Азат Үтәкәев ҡатнашты. Аҙаҡ резолюция проекты ҡабул ителде. Унда шундай пункттар бар: арҙаҡлы шәхестең тыуыуына 125 йыл тулыу айҡанлы ҡалала тантаналы йыйылыш үткәреү; исемен мәңгеләштереү уңайынан Нефтекама педагогия колледжы майҙан­сығында бюсын ҡуйыу; урамдарҙың береһен уның исеме менән атау; тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейында бөйөк ырыуҙа­шыбыҙға арналған мөйөш асыу.

Нефтекама ҡалаһы.



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ
Комментарий өҫтәргә






Илһөйәр уҙаманды ил тәбрикләне

Илһөйәр уҙаманды ил тәбрикләне 17.12.2018 // Шәхестәр

Баймаҡ районының Икенсе Этҡол ауылында Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, тыуған яҡты...

Тотош уҡырға 77

Яҡты эҙе, йөрәк йылыһы ҡалды

Яҡты эҙе, йөрәк йылыһы ҡалды 27.11.2018 // Шәхестәр

Донъяла кешене бәхетле иткән ҡыуаныслы мәлдәр була, тик тормош мәшәҡәтенә һылтанып, ҡул һелтәмәүең,...

Тотош уҡырға 116

“Кем ул Сәғит Мерәҫов?”

“Кем ул Сәғит Мерәҫов?” 27.11.2018 // Шәхестәр

Әҙәби тел тирәләй бәхәстәрҙә ул да ҡатнашҡан. Был һүҙҙәр “Башҡортостан” гәзитендә 1929 йылдың 5...

Тотош уҡырға 87

“Мин генийҙыр ул!..”

“Мин генийҙыр ул!..” 23.11.2018 // Шәхестәр

Сабир менән беҙ әҙәбиәткә бер мәлдәрәк килдек, шуға күрә йыш аралашып йәшәнек, дуҫтар булдыҡ. Әммә...

Тотош уҡырға 89

Хәлим Әмиров – башҡорт халҡының арҙаҡлы улы

Хәлим Әмиров – башҡорт халҡының арҙаҡлы улы 23.11.2018 // Шәхестәр

Был исемде лә хәтер һандығыңа яҙып ҡуй, хөрмәтле милләттәш....

Тотош уҡырға 157

Һөләймәне пар ҡанаты ине...

Һөләймәне пар ҡанаты ине... 14.11.2018 // Шәхестәр

Өфөнән көнсығышҡа табан һуҙылған “М-5” федераль юлынан барыуы еңел түгел, сөнки бында хәрәкәт...

Тотош уҡырға 166

Күңелдәрҙә мәңге һаҡланыр

Күңелдәрҙә мәңге һаҡланыр 09.11.2018 // Шәхестәр

Башҡортостан һәм Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы, Ғәлимов Сәләм, Ким Әхмәтйәнов, Фәтих Кәрим...

Тотош уҡырға 138

Батырҙар исеме үлемһеҙ

Батырҙар исеме үлемһеҙ 06.11.2018 // Шәхестәр

Көйөргәҙеләр үҙҙәренең ҡаһарман яугирҙәре менән хаҡлы ғорурлана. Район үҙәгендәге Батырҙар...

Тотош уҡырға 86

Мөхәмәтша Буранғолов мәктәптәре

Мөхәмәтша Буранғолов мәктәптәре 02.11.2018 // Шәхестәр

Халҡына инанып йәшәне Бөйөк башҡорт фольклорсыһы, атаҡлы драматург, ғалим һәм педагог,...

Тотош уҡырға 143

Ғалимдың ғилми үре

Ғалимдың ғилми үре 26.10.2018 // Шәхестәр

Мәжит Ғафуриҙың мемориаль йорт-музейында күренекле әҙәбиәт белгесе, филология фәндәре докторы...

Тотош уҡырға 137

Тауыш килә һәр тарафтан, дуҫтарҙан, таныштарҙан...

Тауыш килә һәр тарафтан, дуҫтарҙан, таныштарҙан... 26.10.2018 // Шәхестәр

Мостай Кәримдең йөрәге һәр кем өсөн асыҡ ине. Шағирҙың рухи донъяһына сәфәр ҡылып ҡарарға баҙнат...

Тотош уҡырға 103

Янып торған ағай ине

Янып торған ағай ине 23.10.2018 // Шәхестәр

Ул хәбәрсе булып ҡалды. Мәктәпте тамамлап, Учалы районының “Ураҡ һәм Сүкеш” гәзитендә эшләй...

Тотош уҡырға 129