Беҙ бит һиңә бик яратып килдек, Бик һағынып килдек, Аҡтаныш! Тарихи Башҡортостандың ҡитғаларҙан ҡитғаларға һуҙылып ятҡанлығын, ҡеүәтен иҫбатлап, бөгөнгө республика сиктәренән тыш тыуған шәхестәрҙең уҙған быуат башында башҡарған эштәрен, фәнни, сәйәси, рухи ҡаһарманлыҡтарын телгә алыу ҙа етә. Тик бөтәһен дә белеп бөтәбеҙме һуң беҙ? Мәҫәлән, атаҡлы ғалим, Башҡортостан автономияһы башында торған Зәки Вәлиди: “Ырымбурҙа милли хәрәкәт башланғас, шура ойошторолған мәлдә Сәғит Мерәҫов, Аллабирҙе Йәғәфәров, Илдархан Мутиндарҙың эшмәкәрлегенә барып ҡушылдым”, – тип яҙа. Сәғит Мерәҫов, Аллабирҙе Йәғәфәровтар сығыштары менән Ырымбурҙан булһа, Илдархан Мутин Өфө губернаһының Миңзәлә өйәҙендә урынлашҡан Таҡталасыҡ ауылында тыуған. Кем һуң һин, Илдархан Мутин, тип бөгөн үҙенә Татарстандың Аҡтаныш районында йәшәгән халыҡ ҡына түгел, Башҡортостанда көн иткәндәр ҙә һорау бирәлер, моғайын, сөнки беҙ уның хаҡында әленән-әле телгә алып тормайбыҙ, ғөмүмән, аҙ хәбәрҙарбыҙ. Башҡорт Хөкүмәте ағзаһы, йәмәғәт һәм дәүләт эшмәкәре, башҡорттарҙың данлыҡлы Гәрәй ырыуы вәкиле, 1859 йылда XI башҡорт кантонының юрта старшинаһы булып торған Ибраһим Мутиндың улы Илдархан Мутиндың тыуған яғында булып, күп халыҡ ҡатнашлығындағы сарала Мутиндар затының аҫыл вәкилдәренә иҫтәлекле таҡтаташ асыу ваҡиғаһының шаһиты булдыҡ. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башланғысы менән ойошторолған сараны Татарстандың Аҡтаныш районы етәкселеге лә күтәреп алды.
Ком: 0 // Уҡынылар: 525 тапҡыр // Тотош уҡырға
Йырлай-йырлай, илай-илай тарих һөйләй ҡумыҙ... Атай-олатайҙарымдың ауазын, күңел аһәңдәрен ишеттем мин бында. Ул аһәң өзләү менән йөрәкте тиртеп килеп сыҡты ла, ҡумыҙҙың саф моңо менән бәрелешеп, залда ултырған һәммәбеҙҙе боронғолоҡҡа олаҡтырҙы. Уянаһы килмәй ине ошо сихри тауыштарҙан, айнығы килмәй ине шул боронғо донъянан.
Ком: 0 // Уҡынылар: 612 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ҡомартҡыларыбыҙ Тарауылы “Ватандаш” журналы хеҙмәткәрҙәренә профессор, филология фәндәре докторы Әхмәт Мөхәмәтвәли улы Сөләймәнов менән ныҡлап, даими рәүештә 2002 йылдан алып хеҙмәттәшлек итергә насип булды. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе вазифаһын башҡарған йылдарҙа ул баҫманың иң әүҙем авторы ине. Бер юлы фольклор менән шөғөлләнеүен дауам итте, әҙерләгән бер мәҡәләһен ашығып журналға килтереп еткереп торҙо.
Ком: 0 // Уҡынылар: 400 тапҡыр // Тотош уҡырға
Халыҡ ижадын һаҡлаған заттар барҙа... Сәсәндәр әйтеше, сәсәндәр тантанаһы, халыҡ ижады ынйыларын халыҡҡа еткереүселәр сараһы... Ошондай милли байрамдар һуңғы йылдарҙа йышыраҡ ойошторола башланы. Бының сәбәбе лә аңлашыла – Республика халыҡ ижады эргәһендә ойошторолған Сәсәндәр үҙәге ғалим, фольклорсы Әхмәт Сөләймәнов иҫән сағында уҡ әүҙем эш башлағайны инде. Былтыр йыл аҙағында Рәсәйҙең генә түгел, сит ил сәсәндәрен туплап, халыҡ-ара кимәлдәге халыҡ ижадын үҫтергән, бөгөнгө заман хөкөмөнә сығарған сара булды. Эйе, беҙҙең өйрәнәһебеҙ күп, байтаҡ йолаларыбыҙ, сәсәнлек маһирлығына хас сифаттарыбыҙ онотолған. Әммә халыҡ ижадын тергеҙеү менән шөғөлләнгән Республика халыҡ ижады, унда эшләгән юғары белемле белгестәр, ауылдарҙа ғына түгел, Башҡортостандың, Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә йәшәгән ижадсыларыбыҙ бар икән, тимәк, сәсәнлек оҫталығына эйә йәш быуын үҫеп сығыр.
Ком: 0 // Уҡынылар: 404 тапҡыр // Тотош уҡырға
Мәүлит йыраусының “Ишмөхәмәт сәсән”е Мәүлит Ямалетдин ижады хаҡында уйланам. Ул – шағир ҙа, прозаик та, улай ғына түгел, ҡурайсы ла, йыраусы ла. Был киң һулышлы, ҙур ынтылышлы ижадсыны әллә ни баһалап та, аңлап та булмаҫ кеүек, шулай ҙа үҙемә яҡыныраҡ тойолған прозанан башлайым әле.
Ком: 0 // Уҡынылар: 598 тапҡыр // Тотош уҡырға
“Урал батыр” эпосының аудиокитабы сығарылғанын ишеткәс, тиҙерәк уҡыу теләге тыуҙы. Һәм башҡорт теленең ысын моңон, ысын ҡобайыр, халҡыбыҙҙың телгә һалынған ысын рухи аһәңен тыңланым! Рәхмәт, Әхтәм ҡустым! Заманында “Икенсе әрме” менән шулай ҡыуандырғайның. Мәктәптә дәрес биргән саҡта йә боронғо башҡорт йырҙарын йырлатып, йә һинең уҡыуыңда “Икенсе әрме” менән тел моңон һалырға тырыша инем уҡыусыларыма
Ком: 0 // Уҡынылар: 322 тапҡыр // Тотош уҡырға
Башҡортостан Яҙыусылар союзында “Әҙәби кесаҙна” циклынан күркәм йолаға әүерелгән ижади осрашыу үтте. Был юлы билдәле шағирә, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй, Рәми Ғарипов һәм Фәтих Кәрим исемендәге республика премиялары лауреаты Тамара Ғәниева сараның төп геройы булды.
Ком: 0 // Уҡынылар: 427 тапҡыр // Тотош уҡырға
“Урал батыр”ҙың иврит теленә тәржемәһе тураһында ысын мәғәнәһендә ғәжәпләнеп уҡыным. Билдәле яҙыусы Спартак Ильясовтың “ни сыҡһа, Көҙөй ҡыҙынан сыға” тигән лаҡабындағыса, “ни сыҡһа, Ларисанан сыға” (яҡшы мәғәнәлә, әлбиттә) тигән уй үтеп китте баштан, “Башҡортостан”дың былтырғы 27 декабрь һанында баҫылған мәҡәләһен уҡығас.
Ком: 0 // Уҡынылар: 305 тапҡыр // Тотош уҡырға
Беҙ барыбыҙ ҙа – Урал батыр балалары Мәктәп йылдарында уҡ, “Урал батыр” эпосы менән танышҡандан һуң, ниңә ошо мәшһүр әҫәргә бағышлап кино йә йәнһүрәт төшөрмәйҙәр икән, тип уйлана торғайным. Ысынлап та, донъяға, йәмәғәтселеккә сығарып танытырлыҡ бына тигән сәнғәт өлгөһө булыр ине! Кесеһенән олоһона тиклем ҡарап, барыһы ла башҡорт халҡын таныу ғына түгел, ә тормош мәғәнәһе, асылы, ғүмер ҡәҙере, яҡшылыҡ һәм яманлыҡ тураһында ихлас уйланыр, ниндәйҙер һығымта яһар ине...
Ком: 0 // Уҡынылар: 657 тапҡыр // Тотош уҡырға
Әйтеш, ҡайттың йәтеш! Үҙ заманында тап ошондай баш менән мәҡәлә яҙған булған фольклорсы, ғалим Әхмәт ағай Сөләймәнов. Был хаҡта уның исемен мәңгеләштереү, әйтеш жанрын, халыҡ ижадын пропагандалау маҡсатынан Республика халыҡ ижады үҙәге ойошторған “Әхмәт әйтеше” конкурсында Башҡортостандың халыҡ артисы, ҡурайсы Юлай Ғәйнетдинов һөйләне. Сара “Аҡмулла нәсихәттәре” республика байрамы сиктәрендә уҙҙы һәм, беренсе тапҡыр үтеүенә ҡарамаҫтан, ижади йәнлелек, йәшлек дәрте менән һуғарылды.
Ком: 0 // Уҡынылар: 716 тапҡыр // Тотош уҡырға
Халҡыбыҙ йырҙарын бала саҡтан уҡ йотлоғоп тыңлайым. Атайым башҡарғандарын да тыңлап үҫтем. Һүҙҙәре – мәғәнәле, көйҙәре – моңло, күңелгә ятышлы. Шуны төшөндөм: киң таралған, быуаттар, йылдар ауазын, ҡиммәтен, аманатын беҙгә еткергән халыҡ ижадын үҙеңсә борорға, үҙгәртергә ярамай. Был тарихи ерлекте, ысынбарлыҡты, хәл-күренештәрҙе боҙоуға, яңылыш мәғлүмәт биреүгә килтерә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бәғзеләр аңлай ҙа, аңламай ҙа үҙгәртә, һәм был тора-бара ҡәҙимге хәлгә әйләнеп китә.
Ком: 0 // Уҡынылар: 570 тапҡыр // Тотош уҡырға
Мәскәү ҡалдырған тәьҫораттар Ҡалалар кешеләр кеүек. Йә һинеке, йә юҡ. Ҡолас етмәҫ илебеҙҙең баш ҡалаһы йөрәгемә самолет трапынан уҡ ояланы, быға тиклем “Мәскәү һынлы Мәскәү булғас, ҙур ҡалаларға хас ығы-зығыға күмелгәндер, уны тәү күргән кешелә әллә ниндәй хистәр ҙә уята алмайҙыр” тигән уйҙарым бөтөнләй юҡҡа сыҡты. Һәм бында, һис шикһеҙ, ҡаланан тыш, ундағы киң күңелле, ғәжәп кешеләр ҙә ҙур роль уйнаны.
Ком: 0 // Уҡынылар: 395 тапҡыр // Тотош уҡырға
Демократия тип лаф ора-ора күпме илгә дөмөкратия индерҙеләр инде!
Ком: 0 // Уҡынылар: 343 тапҡыр // Тотош уҡырға
Үҙебеҙ хаҡында һүҙебеҙ Башҡорт Википедияһы тураһында һүҙ сыҡһа, күптәр уның нимә икәнен дә белмәй, бәғзеләр ҡыҙыҡ өсөн инеп ҡарап: “Бында мин үҙемде ҡыҙыҡһындырған теманы тапманым, ни өсөн шул-шул тема йәки шул район (ауыл, тәбиғәт ҡомартҡыһы, арҙаҡлы шәхес һ.б.) буйынса мәҡәлә юҡ?” – тип ҡәнәғәтһеҙлек белдерә. Кемдер иһә, “юууууҡ, мин унда яҙа алмайым, уның өсөн (төрлө сәбәптәр уйлап табыла) белергә кәрәк”, тип яуаплай. Шул уҡ ваҡытта бер төркөм ирекмәндәр сәбәп эҙләмәй, эшкә егелеп, Башҡортостаныбыҙҙың ғына түгел, башҡорт теленең данын бөтөн илгә таратыу буйынса ҙур бурыс башҡара. Башҡаларға һабаҡ, өлгө һәм, бәлки, БашВикиға ҡушылырға этәргес булыр тип, бөгөн һүҙҙе әүҙем ирекмәндәрҙең бер өлөшөнә бирәбеҙ.
Ком: 0 // Уҡынылар: 1043 тапҡыр // Тотош уҡырға
“Ысынбарлыҡта  китапты йәштәр күберәк уҡый” Китап – ҡартлыҡтың яҡын иптәше, шул уҡ ваҡытта йәшлектең иң яҡшы етәксеһе, тигән шотланд аҡыл эйәһе Самуэль Смайлс. Йәштәрҙең аҡыллы булыуына ишара түгелме ни был? Һәр хәлдә, китап уҡыу, әҙәбиәт һәм уны һөйөүселәр менән һөймәүселәр тәңгәлендә күптән бәхәс бара. Берәүҙәр, китап уҡыусыларҙың һаны кәмене, тип һығымта яһаһа, кемдәрҙер, бынан бер нисә тиҫтә йыл элек булған уҡыу культы яңынан башланып тора, йәғни халыҡ китапҡа ынтыла, тип фаразланы. Ә баш ҡалабыҙҙағы З. Вәлиди исемендәге Милли китапхананың “Башҡорт әҙәбиәте һәм тыуған яҡты өйрәнеү” бүлеге мөдире Айгөл БУРАНҒОЛОВА иһә алтын урталыҡты һайланы. Биғәйбә, республикабыҙҙың төп китапханаһында бына инде ун йыллап эшләгән милләттәшебеҙгә асығыраҡ күренәлер был мәсьәлә. Шуға ла уның менән әңгәмәбеҙҙе лә тап ошо һорауҙан башланыҡ.
Ком: 0 // Уҡынылар: 410 тапҡыр // Тотош уҡырға
Артҡа 1 ... 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Алға
Бит башына