Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Урланған яҡтылыҡҠояш барыһы өсөн дә бер. Был һүҙҙәрҙең хаҡлығы кире ҡаҡҡыһыҙ. Шулай ҙа һуңғы йылдарҙа ҡояш нурына мохтажлыҡҡа зарланғандар артҡандан-арта. Сәбәбе – төҙөлөш баҙары киңәйеп, яҡтылыҡты “урлап” ҡалҡҡан күп ҡатлы йорттар.

Был мәсьәлә ҡала халҡын быуат башында уҡ борсоуға һалғайны. Мәҫәлән, 2003 йылда туғыҙ ҡатлы панель йортҡа терәтеп тигәндәй заманса яңыны ҡалҡытасаҡтары мәғлүм булды. Ул урында балалар майҙансығы төҙөләсәк тип ышанып йөрөгән халыҡ, әлеге хәбәрҙе ишетеп, шаңҡып ҡалды. Ер былай ҙа тығыҙ бит: эргәлә тағы бишәр ҡатлы бер нисә йорт теҙелгән, яңы сауҙа-күңел асыу йортона нигеҙ һалына, банк та ошонан үҙ урынын тапты. Ғөмүмән, үтеп сыҡҡыһыҙ. Хәҙер инде балаларға булыр тип өмөтләнгән урынға ла ҡул һуҙмаҡсылар...
Ярһыған халыҡ, күмәкләп ҡултамға йыйып, төрлө урынға ялыу менән йөрөй башланы, төҙөлөш биләмәһен уратҡан билдәләрҙе алып ташланы, китеүҙәрен талап иткән яҙыуҙар көндән-көн артты... Ләкин һөҙөмтәлә бер ни ҙә килтереп сығара алманылар – ун дүрт ҡатлы заманса йортҡа нигеҙ һалынды.
Тәүҙән үк ҙур ризаһыҙлыҡ тыуҙырған эш, әлбиттә, тыныс ҡына барманы. Ике төҙөүсенең юғарынан ҡолап төшөп ғүмере өҙөлгәне мәғлүм булды, бер мәл кран онталып, туғыҙ ҡатлы йорттағы күпмелер бүлмәнең тәҙрәләрен ярып барып төштө. Төҙөлөш тамамланғансы дер ҡалтырап йәшәргә мәжбүр ителде халыҡ. Мөһабәт йорт ҡалҡып сыҡҡас иһә ҡаршыһындағы туғыҙ ҡатлыһынан ҡояш нурҙарын да “тартып алды”. Ни тиһен халыҡ? “Күршеләр менән тәҙрә аша ғына ҡул бирешеп күрешербеҙ инде”, – тип шаяртыуҙан уҙа алманылар...
Ҡояш нурының кеше организмы өсөн әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Уның бактериологик тәьҫирен бөгөн берәү ҙә инҡар итмәй. Боронғо гректарҙа уҡ әле шундай әйтем булған: “Ҡояш нуры төшмәгән өйгә табип йыш килер”. Бөгөн иһә шундай статистика мәғлүмәте бар: көн менән төн тигеҙләнгән ваҡытта киҫкен респиратор вирус инфекцияһы сирҙәре менән иң күбе бер-береһенә терәлеп тигәндәй төҙөлгән йорттарҙа йәшәүселәр ауырый икән. Инсоляция (ҡояш нуры менән тәьмин ителеш) аҙлығы үҫешкә, күреү һәләтенә, матдәләр алмашыныуына кире йоғонто яһай. Шулай уҡ уның эске көсөргәнешкә, депрессияға сәбәп булыуы ихтимал. Ҡояш нуры – йәшәү мөхите микроклиматын формалаштырыуҙың һәм ауырыу барлыҡҡа килтергән микроорганизмдарҙы юҡ итеүҙең мөһим факторҙарының береһе.
Беҙҙең илдә инсоляцияның нормаһы 2,5-3 сәғәт тип алынған. Йортта, мәҫәлән, дүрт бүлмә икән, уларҙың кәмендә икеһенең ҡояш нуры менән тейешле кимәлдә тәьмин ителеүе мөһим. Был йәһәттән ҡаршы урынлашҡан биналар араһындағы тейешле алыҫлыҡтың һаҡланыуы, бүлмәләге тәҙрә үлсәменең эстәге дөйөм майҙанға тап килеүе һ.б. нормаларҙың үтәлеүе зарур. Әммә һуңғы йылдарҙа, төҙөлөштөң йылдам үҫеүенә бәйле, “Беҙҙәге инсоляция нормаһы Совет осоронда ҡабул ителгән, уны үҙгәртергә кәрәк” тигән һүҙҙәр йыш яңғырай башлаған. Йәнәһе, хәҙер ҡайһы бер илдәрҙә әлеге ҡағиҙә бөтөнләй юҡ. Ләкин белгестәр быны кире ҡаға. “Күп нәмә урындағы климатҡа бәйле, – ти улар. – Көньяҡ илдәрҙә, көноҙоно ҡыҙҙырған ҡояштан һаҡланыу маҡсатында, йорттарҙы өҫтө-өҫтөнә төҙөүҙәре тәбиғи. Ә бына Томанлы Альбионда хатта ҡояш нурына хоҡуҡ тураһындағы закон да бар. Беҙ иһә – урталыҡта. Һуңғы йылдарҙа климаттың ниндәйҙер кимәлдә үҙгәрә барыуы, йәй эҫе көндәрҙең йыш ҡына көттөрөп килеүе, яуындарҙың артыуы инсоляция нормаһын һаҡлау кәрәклеген йәнә бер ҡат раҫлай. Төҙөлөш нормаларын еңелләштереү торлаҡтың бер аҙ арзанайыуына килтерәсәк, ләкин шул уҡ ваҡытта йәшәү сифаты, уңайлылыҡ, хәүефһеҙлек, халыҡтың сәләмәтлеге кеүек төшөнсәләр артҡы планда ҡаласаҡ”.
...Күптән түгел Рәсәй ҡалаларының береһендә хаҡлы ялдағы ханым төҙөлөш компанияһын судҡа биреп, 500 мең һум самаһы компенсация алыуға өлгәшкән. Уның йорто янында 16 ҡатлы бина һалынғас, пенсионер йәшәгән бүлмәгә ҡояш нуры көнөнә 28 минут ҡына төшә башлаған икән. Ошо хаҡта белдереп, бойондороҡһоҙ эксперттарҙы йәлеп итеп, төрлө инстанцияларға йөрөп, ханым күпмелер кимәлдә үҙ хоҡуғын яҡлауға өлгәшкән. Белдерелеүенсә, ошо мәсьәлә буйынса илдәге тәүге еңеү был. Юл ярылғас, бөйөк шағир әйтмешләй, “ерҙең ҡояшлы яғында” йәшәргә теләгәндәр яҡтылыҡ даулап яуҙай күтәрелмәҫ тимә...



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






“Иң ҡырҡыу мәсьәлә – табиптар етешмәүе”

“Иң ҡырҡыу мәсьәлә – табиптар етешмәүе” 22.03.2019 // Социаль мәсьәлә

“Рәсәй 24” телеканалына биргән интервьюһында Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы...

Тотош уҡырға 24

Аҙнаһына дүрт көн эшләрҙәрме?

Аҙнаһына дүрт көн эшләрҙәрме? 21.03.2019 // Социаль мәсьәлә

Республикала өс һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән әсәләрҙең аҙнаһына дүрт көн эшләй, хеҙмәтен...

Тотош уҡырға 67

Ҡала табиптарының үҙҙәренә лә ярҙам кәрәк

Ҡала табиптарының үҙҙәренә лә ярҙам кәрәк 21.03.2019 // Социаль мәсьәлә

“Һаулыҡ сәғәте”ндә төбәк етәксеһе Радий Хәбиров республиканың ҡала дауаханаларына эшкә барған...

Тотош уҡырға 69

Димдә балалар баҡсаһы төҙөлә

Димдә балалар баҡсаһы төҙөлә 19.03.2019 // Социаль мәсьәлә

Өфөнөң Дим районындағы “Сағыу” биҫтәһендә мәктәп кенә түгел, балалар баҡсаһы ла төҙөү күҙаллана....

Тотош уҡырға 99

Баш ҡалаға барыу кәрәкмәй

Баш ҡалаға барыу кәрәкмәй 19.03.2019 // Социаль мәсьәлә

Сибайҙа күптән түгел факоэмульсификатор (медицина ҡорамалы) сафҡа индерелде. Быйыл шулай уҡ яһалма...

Тотош уҡырға 92

Ауылда...  әммә үкенмәйбеҙ

Ауылда... әммә үкенмәйбеҙ 19.03.2019 // Социаль мәсьәлә

Юғары уҡыу йорттарын тамамлаған йәш белгестәрҙе эш урыны, торлаҡ менән тәьмин итеү — республика...

Тотош уҡырға 102

Әлфир ауылға ҡайтҡан

Әлфир ауылға ҡайтҡан 19.03.2019 // Социаль мәсьәлә

Сәғит ауылында тыуып үҫкән Әлфир Ҡәйепов үткән йылдың аҙағында егеттәрсә тәүәккәл аҙым яһап, тыуған...

Тотош уҡырға 286

Поликлиникаңды исемлектән эҙлә: яҡшымы ул, насармы?

Поликлиникаңды исемлектән эҙлә: яҡшымы ул, насармы? 18.03.2019 // Социаль мәсьәлә

Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы былтырғы йыл һөҙөмтәләре буйынса иң яҡшы һәм иң насар...

Тотош уҡырға 162

Изге эштәр тағы ла ишәйер

Изге эштәр тағы ла ишәйер 18.03.2019 // Социаль мәсьәлә

Башҡортостанда “Республика ҡаҙанышы” йәмәғәт премияһына заявкалар ҡабул итеү башланды....

Тотош уҡырға 76

Биш йыл көткәнде – дүрт айҙа

Биш йыл көткәнде – дүрт айҙа 18.03.2019 // Социаль мәсьәлә

Мәғлүм булыуынса, республикала ярайһы уҡ ҙур күләмдәге төҙөлөш эштәре алып барыла. Аҡса бүленә, эш...

Тотош уҡырға 122

Өләсәйҙәрҙең кәйефен күтәрҙеләр

Өләсәйҙәрҙең кәйефен күтәрҙеләр 15.03.2019 // Социаль мәсьәлә

Дүртөйлө ҡалаһындағы балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приютта бик яҡшы йола йәшәй....

Тотош уҡырға 116

Тәүлек әйләнәһенә шылтыратырға була

Тәүлек әйләнәһенә шылтыратырға була 15.03.2019 // Социаль мәсьәлә

“Үлем менән ҡайҙа һатыу итеүҙәрен хәбәр ит!” Бөтә Рәсәй наркотиктарға ҡаршы көрәш акцияһына...

Тотош уҡырға 75