Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Берәү алдай, икенсеһе һемәйә
Берәү алдай, икенсеһе һемәйәСоциаль страховка фондының Башҡортостан буйынса төбәк бүлексәһендә ялланған хеҙмәттән файҙаланыусы 97 меңдән ашыу предприятие (страховкалаусы) теркәлгән. Уларҙың 17 меңендә хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡы минималь күләмдән түбән, ә 28 процентында хеҙмәткә түләү фонды нулгә тиң. Икенсе төрлө әйткәндә, ҡайһы бер намыҫһыҙ страховкалаусылар, илебеҙҙең Конституцияһын һанға һуҡмайынса, 37-се статьяла гарантияланған хоҡуҡты боҙа. Эш хаҡы, Федераль законға ярашлы, хеҙмәткә түләүҙең минималь күләменән түбән булмаҫҡа тейеш.
Хеҙмәт кодексының айлыҡ эш хаҡының минималь күләмдән түбән була алмауы хаҡындағы 133-сө статьяһына ла күҙ йомоп ҡараусылар бар. Кодекстағы 2-се статья һәр хеҙмәткәрҙең лайыҡлы тормошта йәшәүен тәьмин иткән һәм хеҙмәткә түләүҙең федераль законда ҡаралған минималь күләменән дә кәм булмаған ғәҙел эш хаҡына хоҡуғын гарантиялай. Әле хеҙмәткә түләүҙең минималь күләме — 5 205 һум (Урал коэффициенты менән — 5 985,75 һум). 15 меңдән ашыу предприятиела тир түгеүселәрҙең ошо саҡлы ғына эш хаҡы алыуына ышанғы килмәй. Күп осраҡта эш биреүселәр, һалым түләүҙән ҡасып, уны “конверт”та биреүҙе хуп күрә. Бындай хәйләле алымды яуаплылыҡтан баш тартыу тип баһаларға кәрәк. Тағы шул борсоуға һала: "һоро" эш хаҡы хеҙмәткәрҙең дәүләт гарантияларынан тулыһынса файҙалана алмауына килтерә. Хеҙмәт килешеүендә күрһәтелгәнсә, ҡулыңа 5 мең һум түгел, ә 25 мең һум алыуыңды иҫбатлау мөмкин түгеллеген иҫегеҙҙә тотоғоҙ. "Һоро" эш хаҡына ризалашаһығыҙ икән, етәксе менән теге йәки был мәсьәләлә бәхәс тыуа ҡалғанда, эш хаҡының "аҡ" өлөшөн генә күрәсәкһегеҙ. Шулай уҡ отпуск аҡсаһын тулы күләмдә алыуға иҫәп тотоп булмаясаҡ, эштән киткәндә, ауырыған осорҙа хеҙмәт хаҡының "аҡ" өлөшөнән генә сығып түләйәсәктәр. Ҡыҫҡартыуға эләгеү, уҡып йөрөү, бала тыуыу менән бәйле хәлдәрҙә ҡаралған социаль гарантияларҙан тулыһынса тиерлек мәхрүм ҡаласаҡһығыҙ. Һеҙгә виза, банктан кредит биреүҙән баш тартыуҙары ихтимал, ҡартлыҡ йәки инвалидлыҡ буйынса пенсия билдәләгән осраҡта уның минималь күләменә генә өмөт итә алаһығыҙ.
Тормоштан күренеүенсә, ғәҙел хеҙмәт килешеүе төҙөргә тәҡдим иткән етәксегә өҫтөнлөк биреүселәр күпкә ота. Һанап үтелгән осраҡтарҙа хеҙмәт килешеүендә рәсми рәүештә аҡҡа ҡара менән яҙылған эш хаҡы яҙмышығыҙҙағы ауырлыҡтарҙы еңеләйтеүе мөмкин.
Эш хаҡын аҙ түләгән ойошмалар һалым хеҙмәтенең, Прокуратураның, башҡа тикшереү-күҙәтеү органдарының иғтибарын тиҙ йәлеп итә. Шуға күрә ошондай еңел юл менән һалым түләүҙән тайпылған эш биреүсе контролгә алына. Эш хаҡы "конвертта" бирелгән осраҡта кеше Дәүләт хеҙмәт инспекцияһына һәм Прокуратураға мөрәжәғәт итә ала. Намыҫһыҙ етәкселәрҙе, ойошмаға 50 мең һумға тиклем штраф һалып, административ яуаплылыҡҡа тарттырыу ҡаралған.
Хеҙмәткәрҙең матди яуаплылығы уртаса эш хаҡы менән сикләнә. Тимәк, Хеҙмәт кодексының 241-се статьяһына ярашлы, эш биреүсенең мөлкәтенә килтерелгән зыян өсөн түләү күләме ҡағыҙҙағы эш хаҡынан артыҡ була алмай.
Тикшереү барышында һалым буйынса хоҡуҡ боҙоуҙар асыҡланған осраҡта, ойошма етәксеһе, баш бухгалтер, шулай уҡ бухгалтерия иҫәбе документтарын әҙерләүсе башҡа хеҙмәткәрҙәр, Енәйәт кодексының 199-сы статьяһына ярашлы, яуаплылыҡҡа тарттырылыуы ихтимал. Ҙур күләмдә (500 мең һумға тиклем) штраф һалыныуҙан тыш, улар вазифаларынан йәки эшмәкәрлек менән шөғөлләнеү хоҡуғынан ҡолаҡ ҡағыуҙары, алты йылға тиклем иркенән мәхрүм ителеүҙәре бар.
02.fss.ru сайтында МРОТ-тан түбән эш хаҡы түләгән, шулай уҡ Фондҡа страховка иғәнәләрен даими күсермәгән предприятиеларҙың исемлеге ҡуйылған. Был — уларҙа пособиеларҙың ваҡытында түләнмәүе сәбәптәренең береһе.

Автор: Р. КӘБИРОВА.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Тағы ла бер яңы ФАП

Тағы ла бер яңы ФАП 19.02.2019 // Социаль мәсьәлә

Стәрлетамаҡ районының Түбәнге Уҫылы ауылында фельдшер-акушерлыҡ пункты асылды....

Тотош уҡырға 42

“Улым йыш-йыш күҙ йомғолай…”

“Улым йыш-йыш күҙ йомғолай…” 19.02.2019 // Социаль мәсьәлә

Беҙ бөтәбеҙ ҙә минутына 15-20 тапҡыр күҙ йомғолайбыҙ. Күҙҙең һаҡланыу реакцияһын һиҙмәйбеҙ ҙә...

Тотош уҡырға 50

Памперстарҙың зарары юҡ

Памперстарҙың зарары юҡ 19.02.2019 // Социаль мәсьәлә

Хәҙерге заман әсәйҙәре подгузник, памперс тип йөрөтөлгән сабыйҙар өсөн бик кәрәкле гигиена...

Тотош уҡырға 66

Етемдәргә ниндәй өҫтәмә гарантиялар ҡаралған?

Етемдәргә ниндәй өҫтәмә гарантиялар ҡаралған? 19.02.2019 // Социаль мәсьәлә

Етемдәрҙе һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балаларҙы социаль яҡлау буйынса ҡаралған өҫтәмә...

Тотош уҡырға 90

Хәҙер табип үҙе килә

Хәҙер табип үҙе килә 19.02.2019 // Социаль мәсьәлә

Нуриман районында тәүге тәгәрмәсле ФАП эшләй башланы....

Тотош уҡырға 67

“Беҙгә баланың күңел тыныслығы  бик ҡиммәт”
Йәшенә ҡарама... табиптың

Йәшенә ҡарама... табиптың 19.02.2019 // Социаль мәсьәлә

Башҡортостан дәүләт медицина университетын тамамлап эшкә ҡайтҡан йәш табиптар бөгөн Мәләүез район...

Тотош уҡырға 50

Иҫке Сибай балалары яңы мәктәптә белем аласаҡ

Иҫке Сибай балалары яңы мәктәптә белем аласаҡ 15.02.2019 // Социаль мәсьәлә

Баймаҡ районының Иҫке Сибай ауылында балалар емерек мәктәптә уҡыған....

Тотош уҡырға 91

Хеҙмәт “терапияһы” алғандар тормошҡа яраҡлаша
Бындай баһа – беҙгә генә!

Бындай баһа – беҙгә генә! 14.02.2019 // Социаль мәсьәлә

Рәсәй инвестиция форумында Башҡортостан социаль өлкәне һәм социаль эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә өлөш...

Тотош уҡырға 62

"Тәгәрмәсле"  табип килде

"Тәгәрмәсле" табип килде 14.02.2019 // Социаль мәсьәлә

Красноусол (Ғафури районы) үҙәк район дауаханаһында күсмә фельдшер-акушерлыҡ пункты эшләй....

Тотош уҡырға 99

Кемдәр теләй, үтеп бөттөләр

Кемдәр теләй, үтеп бөттөләр 14.02.2019 // Социаль мәсьәлә

Сибайҙың үҙәк дауаханаһында ҡала халҡын Өфөнән килгән бер төркөм табиптар хеҙмәтләндереүе тураһында...

Тотош уҡырға 86