Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Көрәкһеҙ картуф сәсеп буламы?
Көрәкһеҙ картуф сәсеп буламы?Картуфты һалам аҫтына һалып үҫтереү хәҙер баҡсасылар өсөн яңылыҡ та түгел шикелле. Быға Башҡортостан юлдаш телевидениеһында “Бай баҡса” тапшырыуын алып барғанда бер нисә районда, атап әйткәндә, Балтаста һәм Көйөргәҙелә үҙебеҙ ҙә шаһит булдыҡ.

Яңы Мораптал мәктәбе уҡыусылары педагог Зилиә Әхмәтгәрәева етәкселегендә бер нисә йыл ошо ысул буйынса тәжрибә үткәрә, рефераттар, докладтар яҙып, ғилми эштәре менән республикала уҙғарылған фәнни-ғәмәли конференция­ларҙа ҡатнаша. Беҙ унда иртә яҙҙан картуф сәскән саҡта булдыҡ һәм уңыштың һөҙөмтәһен күрергә көҙ барҙыҡ.
Ни өсөн был ысулға мөрәжәғәт итә һуң морапталдар? Ырымбурға сиктәш булараҡ, ҡыуан елдәр һәм ҡоролоҡ картуфты үҫтереүгә кире йоғонто яһай икән. Һалам аҫтына һалып ҡуйыуҙың иһә уңышҡа ыңғай тәьҫире ҙур. Беренсенән, ерҙе ҡаҙып ыҙаланырға түгел, билдәле бер ара ҡалдырып, таяҡ менән төртөп соҡор яһап ҡына китергә лә мөмкин. Хатта быны эшләмәй, картуфты ерҙең өҫтөнә генә һалырға ла ярай. Бер нисә рәттән һуң өҫтөнә 10-15 сантиметр ҡалынлығында һалам һалып сығалар. Тотош майҙандағы эш тамамланғас, шланг менән һыу һибәләр.
Был ысулдың икенсе һәйбәт яғы: ерҙе сүптән утарға һәм, өсөнсөнән, күмергә лә кәрәкмәй. Һалам аҫтындағы йылынан шытып сыҡҡан картуф ысыҡ һыуын эсеп, рәхәтләнеп үҫә. Дүртенсе уңайлы яғы – уңыш йыйыр ваҡыт еткәс, ерҙе ҡаҙып ыҙаланаһы юҡ: һаламды ситкәрәк этеп шылдыраһың да өҫтә генә ятҡан картуфтарҙы йыйып алаһың. Ер аҫтында ятмағас, улар тупраҡлы булмай, ҡоро һәм таҙа килеш һаҡлана. Ҙур-ҙур картуфтарҙы үлсәп ҡарағайныҡ, уларҙың ауырлығы 600, хатта 700 грамдан ашыу булды. Һалам аҙаҡ ерҙә ятып ҡала, сереп ашламаға әйләнә. Киләһе яҙ иһә бер ниндәй мәшәҡәтһеҙ ошо уҡ эш ҡабатлана.
Картуф баҡсаһына етерлек һаламды ҡайҙан табырға һуң, тиер ҡайһы берәүҙәр. Фермерҙарҙың элекке йылдарҙан ҡалған, төккә уралған артыҡ һаламдарын һорап алырға мөмкин. Инде ул да булмаһа, үҙегеҙҙең хужалыҡтағы иҫке бесән дә ярай.
Ҡайһы бер баҡсасылар яңы ерҙе нисек эшкәртергә тип борсола. Һөрөргә лә, ҡаҙырға ла кәңәш итмәй бәғзе тәжрибәлеләр. Яңы ергә әлеге ысул менән картуф ултыртыуҙы хуп күрәләр. Уларҙың араһы – 60, ә рәттәрҙеке 40 сантиметр булыуы һәйбәт. Бындай ысул менән ултыртылған картуф ғәҙәттәге ерҙә үҫкәндәгегә ҡарағанда, бәлки, һуңыраҡ сығыр, әммә барыбер тегеләрҙе ҡыуып етәсәк. Һалам йәки бесәнде әҙерәк һалһаң, ҡояш нурҙары үтеп инеп, уны йәшәртеүе мөмкин. Был – бер. Икенсенән, йоҡа ҡатлам аша сүп үләндәренең күпләп сығыуы ихтимал. Был иһә картуфтың эреләнеүенә ҡамасаулаясаҡ. Шуға бесән менән һалам баҫылһа, өҫтәп һалып тороу хәйерле.
Баҡсасылар төрлө тәжрибә яһауға әүәҫ. Картуфты көрәкһеҙ, физик көстө артыҡ ҡулланмайынса һалам аҫтында үҫтереп ҡараусылар ҙа табылыр, бәлки. Тәүге йылда, әгәр шикләнһәгеҙ, бер нисә рәтте генә шундай ысул менән сәсеп ҡарарға мөмкин. Әгәр уңыш ҡыуандырһа, картуфты артабан да ошо юл менән үҫтерә алаһығыҙ.

Көйөргәҙе районы,
Мораптал ауылы.



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ
Комментарий өҫтәргә






Көҙгө байлыҡ өҫтәлдәрҙә

Көҙгө байлыҡ өҫтәлдәрҙә 16.10.2018 // Баҡса

Ғәжәйеп ризыҡ Йәшел помидорҙы йыуып, мейестә йомшарғансы бешереп алырға ла ит турағыс аша...

Тотош уҡырға 118

Ағас ботағы айырылһа…

Ағас ботағы айырылһа… 16.10.2018 // Баҡса

Һеҙ быйыл мул уңыш йыйҙығыҙ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, алмағасығыҙҙың кәрәкле бер ботағы айырылып төшкән....

Тотош уҡырға 115

Сылтыр-сылтыр “йылға” аға

Сылтыр-сылтыр “йылға” аға 16.10.2018 // Баҡса

Баҡса ул йәшелсә, емеш үҫтереү урыны ғына түгел, унда ял итеү өсөн дә уңайлы шарттар булдырылырға...

Тотош уҡырға 126

Көҙгө тәрбиәнең әһәмиәте ҙур

Көҙгө тәрбиәнең әһәмиәте ҙур 16.10.2018 // Баҡса

Уңыштар йыйып алынып, һалҡын көндәр ныҡлап башланғансы баҡсасылар өсөн айырым осор һанала. Яңы...

Тотош уҡырға 128

Белеп ултыртһаң — отолмаҫһың

Белеп ултыртһаң — отолмаҫһың 16.10.2018 // Баҡса

Тәбиғәт шарттарына ҡарап, элегерәк көньяҡ халыҡтары Башҡортостанды “йәшел помидорҙар иле” тип...

Тотош уҡырға 96

Үҙ баҡсаңдыҡын һайла!

Үҙ баҡсаңдыҡын һайла! 26.09.2018 // Баҡса

Түбәнге Яйыҡбай – Һаҡмар йылғаһына һыйынып ҡына ултырған, әллә ни ҙур булмаған ауылдарҙан. Мәгәр...

Тотош уҡырға 185

Лимондар ҡайҙа үҫә?

Лимондар ҡайҙа үҫә? 25.09.2018 // Баҡса

Республикабыҙҙың ғорурлығы ул Өфөләге лимонарий. Уңған ғалим-биолог Фәриҙә Садиҡова тырышлығы менән...

Тотош уҡырға 124

Ҙур ҙа түгел, уңайлы ла

Ҙур ҙа түгел, уңайлы ла 18.09.2018 // Баҡса

Күптәр “Йорт-ҡура” битендә өй, мал һарайы төҙөү, башҡа эштәр тураһында баҫыуҙы һорап яҙа. Әлбиттә,...

Тотош уҡырға 138

Уңышты нисек һаҡларға?

Уңышты нисек һаҡларға? 18.09.2018 // Баҡса

Сөгөлдөр һәйбәт һаҡланһын өсөн һабағын ҡул менән бороп өҙмәгеҙ, ә төбөн 1-1,5 сантиметр оҙонлоғонда...

Тотош уҡырға 136

Һорау – яуап

Һорау – яуап 11.09.2018 // Баҡса

— Элегерәк мөгәрәптең кирбес стеналарын эзбиз оно менән ағарта торғайным. Улай мәшәҡәте күберәк....

Тотош уҡырға 129

Тәрбиә булһа...

Тәрбиә булһа... 11.09.2018 // Баҡса

Алмағас ҡар ҡалын ятҡан, һөрөнтө ҡатламы тәрән булған, эре структуралы, дымлы һауа, йылылыҡ үтеп...

Тотош уҡырға 134

Гүзәллектән күҙҙәр ҡамаша…

Гүзәллектән күҙҙәр ҡамаша… 11.09.2018 // Баҡса

Ҡарабаш ауылында баҡса үҫтермәгән, йорт алдарын гөл-сәскәгә күммәгән хужа юҡтыр ҙа. Кемдең...

Тотош уҡырға 136