“туҡһандың да тупһаһына баҫылды”... Башҡортостандың иң гүзәл төбәктәренең береһендә — Әбйәлил районындағы “Юбилей” шифаханаһында — ял иткәндә осраттым уны. Яҡтыкүлдең матурлығын тамаша ҡылабыҙ. Йәйәүлеләр һуҡмағынан олпат йәштәге ил ағаһы таяҡҡа таянып, әкрен генә төшөп килә. Уның тотош ҡиәфәте иғтибарҙы йәлеп итә. Төҙ кәүҙәле, сал ҡупшы мыйығы үҙенә килешеп тора. Күҙ ҡарашы ихлас, яҡты. Күкрәге тулы орден-миҙал. Уны бер йәш кеше оҙатып бара.
Ҡайтыр көнөм яҡынлашты. Их, мин әйтәм, аҡһаҡалдың үҙен күреп һөйләшеп ҡалаһы ине. “Бирәм тигән ҡолона…” Форсаты ла тыуып тора. Иртәгәһенә юл өҫтөндә осраштыҡ:
— Әссәләмүғәләйкүм, олатай, — тип сәләм бирҙем.
Ком: 0 // Уҡынылар: 607 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ундайҙар бик һирәк Тарих фәндәре кандидаты, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Рауил Бикбаевтың Башҡортостан тарихы буйынса 100-ҙән ашыу мәҡәләһе һәм ике китабы донъя күргән. Ул илле йылдан ашыу ғүмерен йәш быуынға белем биреү, тәрбиәләү эшенә арнаны.
Беҙ Рауил менән педучилищеға уҡырға инергә имтихан биргәндә таныштыҡ. Икебеҙ ҙә һуғыш йылдарында колхозда эшләп, тыныслыҡ яулап алынғас, 1945 йылдың сентябрендә уҡырға килдек. Ул — Башҡортостандан, мин — Ырымбур өлкәһенән. Дүрт йыл бергә, бер партала ултырып уҡып, училищены уңышлы тамамланыҡ. Мин мәктәпкә эшкә сығырға, ә Рауил Ырымбур пединститутында уҡыуын дауам итергә булдыҡ.
Ком: 0 // Уҡынылар: 668 тапҡыр // Тотош уҡырға
Утлы ғәрәсәтте күргәндәр Яу ҡырҙары күптән тынған инде. Бөйөк Еңеү өсөн башын мәңгелеккә һалған батырҙарҙың исеме Тыуған иленә дан булып әйләнеп ҡайтты. Уларҙың ҡаһарманлығы бер ҡасан да онотолмаҫ. Єммә бына, үкенескә ҡаршы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашып тыуған яҡтарына имен ҡайта алғандарының сафы йылдан-йыл һирәгәйә. Бөгөн һеҙгә Иглин районында йәшәгән ике яугир – Әхмәтзәки Сакаев һәм Мөхәммәҙиә Ѓәлләметдинов тураһында һөйләмәксебеҙ.
Әхмәтзәки Сакаевты 1942 йылда фронтҡа оҙаталар. “Хабаровск-12” ҡалаһында көнөнә алты сәғәт хәрби күнекмәләргә өйрәтһәләр, ҡалған ваҡыттарын карап төҙөү заводында уҙғаралар.
Ком: 0 // Уҡынылар: 552 тапҡыр // Тотош уҡырға
Запастағы майор Фәрит Вәлиевте Ҡыҙыл Йондоҙ ордены 60 йылдан һуң эҙләп таба һәм шанлы һуғыш йылдарын яңынан кисерергә мәжбүр итә, шул уҡ ваҡытта кеше ышанмаҫлыҡ хәлдәр тураһында ла һөйләтә.
Ком: 0 // Уҡынылар: 597 тапҡыр // Тотош уҡырға
Тыныслыҡ өсөн көрәш туҡтамай Бөйөк Ватан һуғышы, халҡыбыҙҙың ошо осорҙағы тормошо хаҡындағы мәғлүмәттәр, данлыҡлы генерал Миңлеғәле Шайморатовтың шәхси дәфтәре, әллә күпме ваҡиғаларға шаһит авиация моторы һәм башҡа экспонаттарҙы күргегеҙ килһә, республиканың Хәрби дан музейына рәхим итегеҙ. Тормош ҡайнап торған урамдан ингәс, бындағы изге тынлыҡҡа сорналаһың, үҙең дә һиҙмәйенсә шанлы һуғыш йылдары ваҡиғаларына сумаһың.
Ком: 0 // Уҡынылар: 691 тапҡыр // Тотош уҡырға
Яҙмыштарҙы ямап булмай шул… Ҡараңғы төн. Тирә-яҡ тып-тын. Ҡошсоҡтай ғына ике ҡыҙ бала – Нәфисә менән Әнисә өшөп-туңып, урмандан утын һөйрәтеп ҡайтып килә. Өлкәненә ун бер йәш булһа, кесеһенә ни бары ете генәлер. Йоҡа, алама кейемдәрҙең ни йылыһы — һыуыҡ тәнде өтә генә. Ҡарында тәғәм ризыҡтың булмауы ла хәлде ала. Аяҡ-ҡул тыңлашмай. Ҡыҙҙарҙың бар уйы – утынды, кеше күҙенә салынмай ғына, имен-аман алып ҡайтып еткереү. “Туҡта, анауында ниндәйҙер шәүлә ҡыбырлай түгелме?” — уйлап та өлгөрмәнеләр, күпер төбөнән урман ҡарауылсыһы килеп сығып, ҡыҙҙарҙы ҡаты итеп һүгеп, утындарын бушаттырҙы. Балаҡайҙар, мәхрүм булып, баштарын түбән эйеп, буш саналарын һөйрәп ҡайтып китте. Өйгә утынһыҙ ҡайтып кергәс, үгәй әсәй менән атайҙан да ныҡ ҡына эләкте уларға.
Ком: 0 // Уҡынылар: 646 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ағайымдың хаттары Тәүге шиғырҙар китабымды “Өскөл хаттар” тип исемләгәйнем. Тәүге ижад емештәрем баҫыла башлаған саҡта уйлап ҡуйған ике һүҙ ине ул. Сөнки ундай һалдат хаттары — оло ағайыбыҙҙың әсәйем, ағайҙарым, апайым һәм минең һәр беребеҙгә атап яҙылған сәләмдәре, йөрәк һүҙе. Архивымдағы иң ҡәҙерле урында һаҡланған өс тиҫтәнән ашыу иң тетрәткес, иң ғәзиз ҡомартҡы улар.
Ком: 0 // Уҡынылар: 717 тапҡыр // Тотош уҡырға
Быуат аша көләс йылмайыу – Кинйә улымды, кеше көлдөрөп, ҡартайып бөткәс,
41 йәшемдә, таптым шул, – тип берсә аптыратты, берсә көлдөрҙө мине Ғәйшә апай, үҙе лә рәхәтләнеп кеткелдәп.
– Инәй, һеҙ 41 йәште “ҡартайғас” тип әйттегеҙ, ә хәҙергеһен – 100 йәшегеҙҙе — нисек атарға һуң, улай булғас? – тип йылмайҙым, инәйҙең күңелсәк һәм телдәр генә икәнен аңлап алғайным инде. Туймазы районының Ҡарамалы-Ғөбәй ауылында йәшәүсе Ғәйшә Сәйфетдин ҡыҙы Мөхәмәтйәнова менән осрашыуға уның ейәнсәре алып килде мине. Быға тиклем йөҙйәшәр кешене бер генә тапҡыр күргәнем булды, уныһы ла бик күптән инде.
Ком: 0 // Уҡынылар: 665 тапҡыр // Тотош уҡырға
Матур үтелгән ғүмер! Әҙәм балаһы өлкәнәйә килә хәтирәләр йомғағы менән йәшәй тигәндәре раҫтыр, күрәһең. Туғыҙынсы тиҫтәһен ваҡлаған Исмәғил ағай ҙа һуңғы ваҡытта йыш ҡына үткәндәрҙе иҫенә төшөрә. Унан әбейенә:
– Һай, бар ине шул шәп саҡтар! Эшенән дә ҡурҡып торманыҡ, донъяһын да көттөк, балалар ҙа үҫтерҙек, – тип ҡабатлап ҡуя.
– Аллаға шөкөр, бабай, Аллаға шөкөр, – ҡарсығы Зәйтүнә әбей уны йөпләй.
Ком: 0 // Уҡынылар: 608 тапҡыр // Тотош уҡырға
Онотмаһын беҙҙе лә Тыуған ил... Ғафури районында сылтырап аҡҡан Мәндем һәм Өйә йылғалары буйында урынлашҡан ауылым. Эшсән, ҡунаҡсыл, күркәм холоҡло кешеләр йәшәй унда. Элегерәк Мырҙаҡай тип йөрөтһәләр, хәҙер Сәйетбаба тип атала. Иң ҙур башҡорт ауылдарының береһе ул.
1921 йылда ошо ауылда Ғәйшә менән Хәтип Зәйнуллиндар ғаиләһендә дүртенсе балаларынан һуң игеҙәктәр донъяға килгән. Аслыҡ дәүере булһа ла, Зәйнуллиндар бирешмәгән, балалары өсөн тырышҡан.
Ком: 0 // Уҡынылар: 702 тапҡыр // Тотош уҡырға
Бар шундай ҡатындар! Эскерһеҙлеге, ихласлығы йөҙөнә сыҡҡан был мөләйем апайҙы мин “Аҡтамыр” ойошмаһы йыйылышында осраттым. Миңнур Ғүмәрова булып сыҡты ул. Яҡыныраҡ танышҡандан һуң Миңнур апайҙың 1940 йылда Ишембай районының Ҡолғона ауылында тыуып, һуғыштан һуңғы ауыр тормошто, ололар менән бер рәттән, үҙ иңендә татығанын белгәс, уға ҡарата ихтирамым артты. Яҙмышы хаҡында башҡаларға ла бәйән итмәк булдым.
Ком: 0 // Уҡынылар: 736 тапҡыр // Тотош уҡырға
Саңғысы аҡһаҡал Ауылыбыҙ аҡһаҡалы Әүхәҙей Ҡоҙашевтың бала сағы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына тура килгән.
Ул Һабыр ауылында мәктәпкә барам тигәндә һуғыш башлана. Атаһы яуға алына һәм күп тә үтмәй хәбәрһеҙ юғала. Әсәһе бик йәшләй биш бала менән тороп ҡала. Ғаиләлә берҙән-бер малай уның уң ҡулына, ныҡлы терәгенә әйләнә.
Ком: 0 // Уҡынылар: 640 тапҡыр // Тотош уҡырға
Ишембай районының Ҡарлар ауылында йәшәүсе Йәмилә Миңлеғәле ҡыҙы Вәлиеваға ла һуғыш йылдары ауырлығын үҙ елкәһендә татырға тура килә. Ғаиләлә һигеҙ бала үҫә, тик аяныслы тормош бишәүһен яҡты донъянан алып китә. Өс ҡыҙҙың араһында Йәмилә иң олоһо була. Бәләкәйҙән тырыш, ныҡышмал булып үҫә ул.
– Һай, ҡыҙым, малай ғына булып тыумағанһың бит, ҡулыңда эш ҡайнап тора, — тип һоҡлана атаһы.
Ком: 0 // Уҡынылар: 586 тапҡыр // Тотош уҡырға
“Атайымды ғүмер буйы көттөм” Эш буйынса беҙгә төрлө кеше менән осрашырға, аралашырға тура килә. Єммә улар араһынан бер ҡатынды һис онота алмам кеүек. Уның йөҙө йыш ҡына күҙ алдыма килә. Рәйлә Єхәт ҡыҙы менән танышҡас та күҙ йәштәре аша үҙенең ҡыуанысын минең менән уртаҡлашырға ашыҡты. “Ниһайәт, атайымды таптым! Бик оҙаҡ эҙләнем уны. Хатта ғүмерем буйы!” – тине ул. Ћуңғараҡ, бер аҙ тынысланғас, тормошо тураһында бәйнә-бәйнә һөйләй башланы.
Ком: 0 // Уҡынылар: 727 тапҡыр // Тотош уҡырға
Тормош беҙҙе һындыра алманы Һигеҙенсе тиҫтәгә етеп килгәндә лә ауылдаштарымдың, Бөйөк Ватан һуғышы осорон кисергән тиҫтерҙәремдең михнәтле тормошон һис тә онота алмайым. Аслыҡҡа, яланғаслыҡҡа, төрлө һынауҙарға дусар ителгән һуғыш балалары беҙ. Тормош өсөн үлемесле көрәш барҙы. Әсәйҙәребеҙ үҙҙәрен аямай, беҙҙе һәләк булыуҙан йолоп алып ҡалды. Улар алдында мәңге бурыслыбыҙ.
Ком: 1 // Уҡынылар: 971 тапҡыр // Тотош уҡырға
Артҡа 1 ... 6 7 8 9 10 11 12 13 14 ... 21 Алға
Бит башына