Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Яман ауырыу урап үтһен
23 сентябрҙә Бөтә донъя түш биҙҙәре яман шешенә ҡаршы көрәш көнө билдәләнә.

Түш биҙҙәренең яман шеше – ҡатын-ҡыҙҙар араһында иң киң таралған онкологик сир. Республика клиник онкология диспансерының түш биҙҙәре шештәре бүлеге мөдире, медицина фәндәре кандидаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы Марат Ғәлиәкбәр улы Ғәлиев менән әңгәмәбеҙ заман афәтенә әйләнә барған ошо ауырыу, ҡатын-ҡыҙҙарҙың үҙ сәләмәтлегенә иғтибарлыраҡ булыу зарурлығы, сирҙе аҙҙырмау мөмкинлектәре тураһында.

– Бөгөн донъя кимәлендә лә, илебеҙҙә лә түш биҙҙәре яман шешенә бәйле хәл-тороштоң көсөргәнешле булыуы тураһында йыш ишетергә, уҡырға тура килә...

– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, хәлдәр ысынлап та ҡатмарлы, әммә беҙҙә йәмәғәтселек был сирҙең бөтә хәтәрлеген аңлап етмәй әле. Рәсәйҙә ҡатын-ҡыҙҙарҙа асыҡ­ланған яман шеш осраҡтары араһында түш рагы беренсе урынды биләй – яман ауырыуға дусар һылыуҙарҙың 19 проценты ошо сирҙән яфалана.

Халыҡтың күп өлөшө үҙ сәлә­мәтлегенә битараф, “Ауырт­мағас, ниңә табипҡа йөрөргә?” – тип һанай. Һәр һигеҙенсе гүзәл заттың түш яман шеше менән ауырып китеүе ихтимал. Был хәүеф 40 йәштән һуң йылдан-йыл арта бара. Төп проблема шунда: 30 проценттан ашыу осраҡта сир һуң, һауығыу мөмкинлектәре кәмегәс, асыҡлана.

– Сиргә ҡаршы көрәштә ниндәй алымдар һөҙөмтә­лерәк? Гүзәл зат нимәләрҙе белергә, иғтибар итергә тейеш?

– Түш яман шешенә ҡаршы көрәштең иң һөҙөмтәле алымда­рының береһе – үҙ-үҙеңде тикшереү. Күрем башланғандан һуң алтынсы-ун икенсе көндәр арауығында ай һайын көҙгө алдында түштәрҙе тикшерергә кәрәк. Тире күгәреберәк, ҡыҙа­рыбыраҡ, шешмәкләнеп, бөрө­шөбөрәк, эскә тартылыбыраҡ тормаймы? Түштең остары икеһе бер кимәлдәме, батыбыраҡ китмәгәнме? Уларҙан ҡан ҡатыш эренле бүлендек сыҡмаймы? Һул ҡул менән уң түште, уң ҡул менән һул түште ашыҡмайынса тикше­регеҙ, ҡултыҡ аҫты төйөрҙәрен дә ҡарағыҙ. Саҡ ҡына тығыҙ урын да, һиҙелер-һиҙелмәҫ төйөр ҙә, тиренең аҙ ғына үҙгәреүе лә һеҙҙе һағайтырға тейеш.

Шулай уҡ медицина тикше­реүе, диспансеризация үтеүгә яуаплы ҡарарға кәрәк. Ваҡы­тында маммологка күренеп тороу, түш биҙҙәренә ультра тауыш тикшереүе, 40 йәштән һуң маммография үтеү ҙә сирҙе про­филактикалауҙа мөһим роль уйнай. Сәләмәт тормош алып барыу, спорт менән шөғөлләнеү, ваҡытында бәпәй табып, уны күкрәк һөтө менән туҡландырыу ҙа түш яман шеше ҡурҡынысын кәметә.

– Ә хәүеф төркөмөнә кемдәр ҡарай?

– Түш яман шеше осраҡта­рында генетик факторҙың мөһим урын биләүе – күптән раҫланған дәлил. Шуға күрә яҡын туғандары – әсәһе, апай-һеңлеләре был ауырыуға тарыған ҡатын-ҡыҙҙар үҙ сәләмәтлегенә айырыуса иғтибарлы булырға тейеш. Күҙәнәктәрҙең дөрөҫ үҫеше өсөн яуаплы BRCA-1, BRCA-2 тигән гендарҙағы үҙенсәлекле тай­пылыштарҙы ҡан анализы ярҙамында асыҡлайҙар. Шулай уҡ гормондар эшмәкәрлегендә тигеҙлек боҙолған, йәғни күреме иртә башланған, 53-55 йәштән һуң туҡталған, бала тапмаған йәки һуң әсәй булған, йыш аборт яһатҡан ҡатын-ҡыҙҙар ҙа хәүеф төркөмөнә ҡарай. Артыҡ ауыр­лыҡ, тәмәке тартыу, иҫерткес эсемлектәр менән мауығыу ҙа сирләү ҡурҡынысын бермә-бер арттыра. Оҙайлы ваҡыт көсөргә­нештә йәшәү, иммунитеттың насарайыуы ла яман шештең баш ҡалҡытыуына булышлыҡ итеүе бар.

– Һеҙ килтергән дәлил­дәрҙән тән земберҙәп китә. Әммә был яман ауырыуға бәйле хәл-торошто үҙгәртеү, яҡшыға өмөт итеү ҙә мөм­киндер бит...

– Әлбиттә, мөмкин. Бының өсөн үҙ һаулығыңа аҙ ғына иғтибарлыраҡ булыу зарур. Диагноз ваҡытында ҡуйылһа, асыҡланған шеш ни тиклем бәләкәй булһа, дауалау уңышына өмөт шул тиклем ҙур. Баш­ҡортостанда был ҡатмарлы сирҙе дауалау замандың һуңғы талаптарына ярашлы, бөтә донъя­ла раҫланған алдынғы алымдар буйынса алып барыла. Башта химия терапияһы менән шештең күләмен бәләкәсәйтеү операция ваҡытында туҡыма­ларға ныҡ зыян килтермәҫкә ярҙам итә. Ә гүзәл заттың һаулығы, матурлығы өсөн генә түгел, күңел торошо, тормош сифаты өсөн дә был бик мөһим. Түш алынған хәлдә лә, артабан уны тергеҙергә тәҡдим итәбеҙ. Юғары технологиялы ул операциялар бушлай, йәғни Мотлаҡ медицина страховкалауы иҫәбенә башҡарыла.

Һуңғы йылдарҙа түш биҙҙәре рагын иртә диагностикалауҙың яҡшырыуын билдәләп үтергә кәрәк. Сире I – II стадияла асыҡланыусы гүзәл заттар дөйөм ауырыуҙарҙың 70 проценттан ашыуын тәшкил итә, уларҙың 90-95 проценты тулыһынса һауыға.

Ҡатын-ҡыҙҙарға: “Түштәрҙәге бәләкәй генә үҙгәреш тә табипҡа барыуға сәбәп булырға тейеш”, – тип мөрәжәғәт иткем килә, сөнки һеҙҙең һаулыҡ – ғаиләгеҙ именлеге, балаларығыҙҙың матур киләсәге ул.

– Йөкмәткеле әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт! Ҡатын-ҡыҙҙың һаулығы хаҡына башҡарған яуаплы, тынғыһыҙ хеҙмә­тегеҙҙә уңыштар теләйбеҙ!



Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ
Комментарий өҫтәргә






Ихтыяр һәм өмөт менән

Ихтыяр һәм өмөт менән 14.12.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Ҡурҡыуҙы мотлаҡ еңергә кәрәк Онкология сире сәләмәт тормош алып барған, үҙен көслө тойған, спорт...

Тотош уҡырға 36

Һөлөктө белеп һалырға кәрәк

Һөлөктө белеп һалырға кәрәк 11.12.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Һөлөк һалыу халыҡ медицинаһында борон-борондан килә. Уның хаҡында “Урал батыр” эпосында ла телгә...

Тотош уҡырға 106

Имбирь менән дуҫлаш

Имбирь менән дуҫлаш 07.12.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Һуңғы йылдарҙа халыҡ телендә имбир һүҙе йыш ҡулланыла башланы. Был төр культура магазин...

Тотош уҡырға 180

Сәй эсәбеҙ өрөп-өрөп

Сәй эсәбеҙ өрөп-өрөп 07.12.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Иртәнге көнөбөҙ сәй эсеүҙән башлана. Ҡунаҡ килһә лә иң тәүҙә сәй менән һыйлайбыҙ, сөнки әүәлдән...

Тотош уҡырға 87

Шикселлек тә – сир билдәһе

Шикселлек тә – сир билдәһе 05.12.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Невроздар йәшәү сифатын түбәнәйтә. Әүҙем һәм сәләмәт тормош алып барыу, физик күнегеүҙәр менән...

Тотош уҡырға 92

Белеү зыян итмәҫ

Белеү зыян итмәҫ 05.12.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Кешене өс-алты сәғәт эсендә ҡотҡарып була. Йыл һайын йәмәғәтселек, медицина ойошмалары Бөтә донъя...

Тотош уҡырға 85

Елдәй ел, “Толпар”!

Елдәй ел, “Толпар”! 03.12.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Рәсәй Федерацияһының Йәмәғәт палатаһы Президент гранттары фонды ярҙамында йыл да “Иң яҡшыһы —...

Тотош уҡырға 85

Мәкерле вирустың һинең кем булыуыңда эше юҡ

Мәкерле вирустың һинең кем булыуыңда эше юҡ 30.11.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Уны йоҡтормау башлыса кешенең үҙенән тора. Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы хәбәр итеүенсә, Рәсәй...

Тотош уҡырға 68

Алма һуты эсегеҙ!

Алма һуты эсегеҙ! 28.11.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Магазиндарҙа һуттарҙың ниндәйе генә юҡ! Тәмдәре, сифаттары буйынса ла улар айырыла, хәүефһеҙлек...

Тотош уҡырға 90

Көнөнә – 250 пациент!

Көнөнә – 250 пациент! 26.11.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Илеш районы үҙәге Үрге Йәркәй ауылында көнөнә 250 пациентты ҡабул итеү һәләтенә эйә заманса...

Тотош уҡырға 453

Сәләмәтлек бүләк итәләр

Сәләмәтлек бүләк итәләр 23.11.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Миңә быйыл Башҡортос­таны­быҙҙың данлыҡлы һәм шифалы “Красноусол” шифаханаһында ял итеү бәхете...

Тотош уҡырға 115

Ауылдаштарҙы ҡайғыртып...

Ауылдаштарҙы ҡайғыртып... 23.11.2018 // Сәләмәт булайыҡ

Йәнырыҫта яңы ФАП уңышлы эшләй. Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров...

Тотош уҡырға 104