“Саф һәм мөғжизәле донъя ул – театр”

– Гөлшат Риф ҡыҙы, һеҙҙе серле сәнғәт донъяһына алып сыҡҡан оло юл ҡайҙан башлана?

– Мин – Өфө ҡыҙы. Атай-әсәйем дә, олатай-өләсәйҙәрем дә – Өфөнән. Ғаиләлә ике бала буй еткерҙек, Морат ҡустым менән йәш айырмабыҙ – 11 йыл. Әсәйем Альбина Әхкәм ҡыҙы – һөнәре буйынса филолог, ғүмере буйы китапханасы булып эшләне. Атайым Риф Әхмәт­солтан улы инженер ине.

Үҙемде белә-белгәндән бирле актриса булырға хыялландым. Сәнғәткә һөйөү бәләкәйҙән киләлер тим. Атайым гармунда оҫта уйнаһа, әсәйем иҫ киткес моңло тауышлы. Беҙҙең ғаилә Өфөләге бер мәҙәни сараны ла ҡалдырмай торғайны. Баш­ҡорт дәүләт академия драма театрында барған бөтә премьера­ларҙы ла ҡарап барҙыҡ. Йәй кө­нө Мәскәү, Ленинград театрҙары гастролгә килһә, минең өсөн ҙур байрамға әйләнә ине.

Кеше алдында үҙен иркен тоторға өйрәнһен тип, әсәйем балалар баҡсаһында иртәлектәрҙә һөйләргә биргән шиғырҙарҙы тасуири итеп башҡарырға өйрәтә торғайны.

Элек беҙ үҫкәндә йәнһүрәттәр күберәк музыкаль форматта булып, изгелек, бер-береңә ярҙам итеү кеүек сифаттарҙы үҫтереү кәрәклеген алға ҡуя ине. Мин дә, ошо йәнһүрәттәрҙәге береһе­нән-береһе матур йырҙарҙы отоп алып, үҙ алдыма йырларға яраттым. Биш йәшемдә йәнһүрәттәге болоттар тураһындағы йырҙы йырлағанымды иҫләйем.

Бәләкәйҙән “Нефтсе” мәҙәниәт һарайының балалар бейеү студияһында шөғөлләнә башланым.

– Ғаиләбеҙҙә башҡортса аралашыу ғәҙәткә ингәйне, шуға күрә туған телгә ҡарата ихтирам миңә бәләкәйҙән һалынды. Тиҫтерҙәрем менән дә туған телдә һөйләшергә тартынманым. Өфө­ләге Фатима Мостафина исемендәге 20-се ҡала башҡорт гимназияһында белем алдым. Бер үк ваҡытта 4-се музыка мәктәбендә фортепиано буйынса уҡыным.

Мәктәп кимәлендәге төрлө кисәләрҙе алып барыуҙы йыш йөкмәттеләр. Сәхнәлә Рәми Ғарипов, Мостай Кәрим, Назар Нәжмиҙең шиғырҙарын яттан һөйләй торғайным. Яҙыусылар­ҙың Башҡорт дәүләт филармо­нияһында үткән ижад кисәлә­рендә лә мәктәп исеменән йыш сығыш яһаным. Сәнғәт институтына барырға теләүемде әйткәс, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гөлкәй Ҡужина, һин мотлаҡ актриса булырға тейешһең, тип хыялымды хуплап, тағы ла дәртләндереп ебәрҙе.

Шулай, мәктәпте уңышлы ғына тамамлағас, документтарымды сәнғәт институтына тапшырҙым. Ул йылда конкурс ҙур булыуға ҡарамаҫтан, ҡабул итеү имтихандары һынауҙарын үтеп, студент булып киттем. Ғабдулла Ғиләжев етәкселе­гендәге Сибай башҡорт драма театры өсөн махсус төркөмдә уҡыным.

– Эйе, 2-се курста уҡығанда ҡышҡы сессияла Мостай Кәрим­дең әҫәрҙәренән өҙөк күрһәтеп, имтихан бирә инек. Һынауҙар алдынан курс етәксеһе Ғабдулла Ғиләжев беҙгә Сибайҙан Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге театрҙан абруйлы ҡунаҡтар килеүен белдерҙе. Беҙ әхирәтем менән “Ай тотолған төндә” драмаһынан Зөбәржәт һәм Шәфәҡ сәхнәһен күрһәттек. Әммә был ябай ғына имтихан булмаған икән. Ул йылда Сибай театры Заһир Исмә­ғилевтең Баязит Бикбай либреттоһына яҙылған “Ҡоҙаса” музыкаль комедияһын әҙерләй башлай. Наза ролен уйнарға тейешле йырсы актриса Алһыу Бәхтиеваның тап ошо мәлдә декрет ялына сығыр ваҡыты етә. Режиссер Дамир Ғәлимов менән Башҡортостандың халыҡ артисы Рәмилә Сәлимгәрәева Өфө сәнғәт институтына төп роль өсөн йырсы актриса эҙләп килгән булған.

Бер нисә кешене тыңлап ҡарағас, Рәмилә Миңлеғәле ҡыҙы, миңә күрһәтеп: “Ошо ҡыҙыл нәски кейгән ҡыҙҙы алып ҡайтабыҙ!” – тине.

Шулай, курсташтарым ҡыш­ҡы каникулға сығып, тыуған яҡтарына таралышты, ә мин 19 йәшемдә беренсе тапҡыр Өфөмдө, тыуған йортомдо оҙаҡ ҡына ваҡытҡа ҡалдырып, Сибайға юлландым һәм тылсымлы театр донъяһына сумдым. Ролде сәхнәгә сығарғансы, күр­һәтелгән ышанысты аҡлайым, тамашасының өмөтөн һүндер­мәйем тип, ныҡ тырыштым: төндәр буйы йоҡламай, роль өҫтөндә эшләй инем. Данлыҡлы театрҙа эшләүсе тәжрибәле остаздарым ҙур ярҙам күрһәтте. 1995 йылдың 15 мартында үҙемдең тәүге ролемде – Назаны уйнаным. Тамашасы комедияны бик йылы ҡабул итте, һәр сығыш һайын зал шығырым тулы ине.

Бер айҙан “Ҡоҙаса” менән Салауат ҡалаһына “Театр яҙы” фестиваленә юлландыҡ. 12 приздың дүртәүһен Сибай театры яуланы.

Институтта белем алған йылдар йәшлегемдең иң күркәм мәле тип хәтеремә уйылған. Хәҙерге күҙлектән сығып ҡарайым да, уҡыу процесына бигерәк тә ваҡытты күп бүлгәнмен, тип уйлайым. Остаздарым бик көслө, талапсан, үҙ һөнәрҙәренең оҫта­лары ине, шуға күрә уларҙың һәр дәресен көтөп алып, ләззәт табып уҡыным мин.

Диплом яҡлағанда, Остров­скийҙың “Төшөмлө урын” спектаклен уйнаныҡ, мин унда Полина ролен башҡарҙым. Әҫәрҙә шундай сәхнә бар: төп герой Жадов институтты ҡыҙыл дипломға тамамлай. Спектаклде ҡуйғанда, төркөмдәштәремдең серле генә ҡарашын тойҙом. Баҡтиһәң, режиссер миңә тәғәйенләнгән ҡыҙыл дипломды реквизит итеп алған булған икән.

Тормошта бер ваҡиға ла осраҡлы булмай тиҙәр, Сибай теат­ры менән фестивалдә ҡат­нашҡанда, сығышымды күреп, режиссер Азат Нәҙер­ғолов: “Сәнғәт институтын тамамлағас, беҙгә эшкә килерһең”, – тип тәҡдим яһағайны. Диплом алғас, уның саҡырыуы буйынса, Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрына эшкә килдем.

– Ул образдарҙың һәр ҡайһыһы ҡәҙерле һәм күңелемә яҡын. Ҡайһы ваҡыт тормошта ла берәй хәл килеп сыҡһа, ә Сөмбөлә йәки Йәмилә, мәҫәлән, минең урынымда нимә эшләр ине икән тигән уй тыуа. Ҡайһы саҡ өйҙә яңғыҙым булғанда, геройҙарымдың йырҙарын йырлап та алам.

– Театр менән кино – икеһе ике төрлө донъя. Киноға бер тапҡыр төшәһең дә ул мәңгелеккә тарихта ҡала, ә театрҙа һәр сығыш икенсеһенән айырыла, һинең ролеңә ҡараш та, уны башҡарыу ҙа үҙгәргән кеүек. Һәм, әлбиттә, уйнау манераһы ла айырыла.

– Юҡ, бер ҡасан да улай уйламаным, сөнки театр – ул минең булмышым. Театрға бер көн килмәһәм, миңә нимәлер етмәгән кеүек, үҙемә урын тапмайым.

– Беләһегеҙме, кешенең тормошонда шундай осор етә: үҙе белгәнде башҡаларға өйрәткеһе, бүлешкеһе килә.

2016 йылда асылды студия. Ошо арауыҡ эсендә “Ҡорама һәм болот”, “Бремен музыканттары”, “Мэри Поппинс” тигән спектакл­дәрҙе сығарып өлгөрҙөк. Әлеге миҙгелдә “Ҡыҙыл башлыҡ”ты әҙерләйбеҙ. Бөгөн студияла 7-нән 16 йәшкә тиклемге 30 бала шөғөлләнә. Актер оҫталығы, сәхнә теле, вокал дәрестәрен үҙем алып барам, хореография серҙәренә иһә режиссер-хореограф Светлана Әйүпова төшөн­дөрә. Төрлө балалар шөғөлләнә, араларында бик талантлылар бар, уларҙың күбеһе киләсәктә сәнғәт юлынан китергә хыяллана.Ҡайһы бер ата-әсәләр балаларын күмәк кеше араһында юғалып ҡалмаһын, үҙен иркен тоторға өйрәнһен, асылһын тип килтерә.

Уҡыусыларымдың һәр ҡай­һы­һын яратам, ихтирам итәм. Элина ҡыҙым элегерәк, ҡайһы ваҡыт мин улар тураһында һөйләй башлаһам, әсәй, мин һине уларҙан көнләшәм, тип тә көлөп әйтә торғайны.

– Ҡыҙым 21 йәштә. Фран­цияның Ницца ҡалаһында София Антиполис университетында белем ала. Иҡтисад һәм менеджмент буйынса махсуслаша. Ирем Айрат театрҙа тауыш операторы булып эшләй. Атайым был донъяла юҡ инде, мин икенсе курста уҡығанда мәрхүм булды, шул ғына йыуата: тәүге сығыштарымды күреп, баһалап китте яҡты донъяларҙан. Әсәйем хаҡлы ялда, беҙҙең менән бергә йәшәй. Яҡындарым – төп таянысым, улар һәр саҡ минең тән­ҡитселәрем дә, һәр сығышымды күҙәтеп баралар, үҙ фекерҙәрен, теләктәрен еткерәләр.

– Театр актрисаһы булараҡ, күп пландарым театр менән бәйле. Яңы ҡыҙыҡлы ролдәрҙә уйнарға хыялланам. Шулай уҡ яңы йырҙар яҙҙырырға теләк бар һәм, Алла бойорһа, көҙгә соло концертым менән тамашасым алдында сығыш яһарға ниәтләйем.

– Иҫәнлек-һаулыҡ, ғаилә бәхете, имен тормош теләйем. Беҙҙең милләт йырға-моңға бай, мин бының өсөн ғорурланам. Милләттәштәремә, театрға йышыраҡ йөрөгөҙ, тип теләр инем, сөнки саф һәм мөғжизәле донъя ул театр, ул кешене изгелеккә, матурлыҡҡа өндәй.