Фәнүзәнең ижад донъяһы

– Ысынлап та, беҙҙең эш биге­рәк тынғыһыҙ, әммә мауыҡ­тырғыс: ваҡыт, хатта йыл артынан йылдар уҙыуы һиҙелмәй тиерлек. Иң мө­һиме – эшеңдең ҡәнәғәтлек биреүе, башҡаларға кәрәкле булыуы. Шө­көр, быйыл ғүмер тауымдың 55-се баҫҡысындамын. “Ашҡаҙар” радио­һының эфирға сыға башлауына ла 10 йыл тулды, – тип ихлас йылмая Фәнүзә.

Эшенән рухи кинәнес табып йәшәй ул. Шулай булмайса! Бала сағынан уҡ диктор йә актриса, йә уҡытыусы булам тип хыял иткәйне. Яҙмыш ҡушыуылыр, тап ошо хеҙмәте аша барлыҡ хыялдары ла тормошҡа ашты бит.

1987 йылда Фәнүзә Кинйәмырҙа ҡыҙы Баһауетдинова БДУ-ның химия факультетын тамамлап, Өфө­ләге 20-се башҡорт мәктәбендә эш башлай. Ҡулына яңы ғына юғары белем тураһында диплом алған йәш белгес пионерҙар, комсомолдар менән дәртләнеп төрлө саралар ойоштора. Әйткәндәй, миңә, кинйә улым мәктәптә уҡыған са­ғында, Фәнүзәнең балалар менән төрлө кисәләр ойоштороуына ша­һит булырға тура килгәйне. Ҡы­ҙыҡлы сараларға ул ата-әсәләрҙе лә йәлеп итә ине. Шундай итеп үтенеп һорай, ниндәйҙер мәшәҡәт­тәреңә һылтанып, ялтанып ҡалырға бер нисек тә мөмкин булмай торғайны.

Быға ата-әсәләр генә түгел, башҡалар ҙа иғтибар иткән икән. Мәктәп тормошо тураһында тапшырыу әҙерләргә килгән радиожурналист Фәрғәт Ҡунафин, йәш уҡытыусының балалар менән бирелеп эшләгәнен күреп, туған телендә саф һөйләшкәнен ишетеп, интервью ала. Эш урынына ҡайтып тапшырыуҙы эфирға әҙерләгәндә, Башҡортостан радиоһы режиссеры Альбина Закирова, яңы тауышҡа иғтибар итеп, Фәнүзәне үҙҙәренә тапшырыуҙар әҙерләшергә саҡыра. Шулай йәш уҡытыусы республика балаларына әкиәттәр, кескәйҙәр өсөн гәзит-журналдарға күҙәтеүҙәр уҡый. Йылдан ашыу ике урынға йүгереп эшләп йөрөгәндә, бер мәл уны радиоға күсергә күндерәләр. Хеҙмәт юлында Фәнүзәгә музыкаль бүлектә, балалар, йәштәр редакцияларында эшләргә насип була. Мәктәп уҡыусылары өсөн “Йәйғор”, “Юлдаш” тапшырыуҙарын әҙерләй, йәштәр өсөн “Етегән” программаһы эфирға сыға. Ул йылдарҙағы талаптар буйынса, тапшырыу ниндәй­ҙер проблемаға ҡоролорға тейеш була.

Шул ваҡыттарҙа Фәнүзә Баһа­ует­динова БДУ һәм Өфө дәүләт сәнғәт институты студенттары менән фольклор ансамбле төҙөп, республика райондары буйлап йәштәр менән осрашыуҙар, концерттар ойоштора. Ҡырмыҫҡалы, Стәрлебаш, Белорет, Нуриман, Архангел райондары йәштәре менән танышып, уларҙы баш ҡалалағы юғары уҡыу йорттарына уҡырға саҡыралар, һорауҙарға яуап бирәләр. Йыл һуңында ошо сараны йомғаҡлап, Өфө йәштәре, студенттар өсөн Башҡорт дәүләт филармо­нияһында “Етегән” дуҫтарын йыя” тигән ҙур тамаша ойоштора. Унда Башҡортостан радиоһының етәксе­ләре, журналистары һәм дикторҙар Лира Фәйзуллина, Рәсимә Кәри­мова Наилә Ғәләүетдинова ҡатнаша.

Кисәнең маҡсаты йәштәрҙе радио-телевидение өлкәһенә яҡы­найтыу, мәғлүмәт менән ярҙам итеү, уларҙа ышаныс тыуҙырыу, ҡыйыулыҡ, дәрт өҫтәү ине, тип хәтерләй Фәнүзә. Радио-телевидение хеҙмәткәрҙәре менән бындай йәнле осрашыуҙар бик үткәрел­мәгән саҡ ине әле, шуға ла был матур кисәне бөгөн дә һағынып иҫләүселәр бар.

Шулай дәртләнеп эшләп йөрөгән йәшлек йылдарында Фәнүзә күп­тән­ге тағы бер хыялын тормошҡа ашыра. Ул Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр факультетына уҡырға инеп, икенсе юғары белемгә эйә була, режиссура нескәлектәрен өйрәнә.

Хеҙмәт юлын телеүҙәктә дауам иткән арала уға “Радио-2” (шунан нигеҙ алған хәҙерге “Юлдаш” ра­диоһы), Башҡортостан телевиде­ние­һының “Сәләм” программаларын ойоштороуҙа һәм алып барыу­сы ролендә тәүгеләр рәтендә булыу бәхете тейә. Телевидениеға уны билдәле журналист, “Сәләм”гә нигеҙ һалыусы Шәүрә Ғилманова саҡыра. Ә тәүге эфирға диктор Валерий Ермоленко алып сыға. Уларҙың кәңәштәренә бөгөн дә ҡолаҡ һалып эшләй Фәнүзә.

– Коллегаларым Гөлдәриә Йосопова, Ришат Миңдейәров, Фәри­ҙә Дүсәлинова, Илшат Зарипов (мәрхүм), Рөстәм Саҙретдинов, Рима Мөхәмәтшина, Дилара Зарипова һәм башҡалар менән бергә эшләгән саҡтар иң матур мәл булып күңелдә һаҡлана. Ул йылдар­ҙағы телевидение директоры Фәнил Ҡоҙаҡаевҡа, бергә эшләгән дәртле, ижади ҡарашлы коллегаларыма рәхмәт. Шул йылдарҙа командировкалар менән респуб­ликаның барлыҡ райондарын йө­рөп сыҡтыҡ, төрлө өлкәнән видео­яҙмалар әҙерләй инек. Бөгөнгө эш шарттары менән сағыштырғанда, элек ауырыраҡ ине. Ҙур видео­кас­сеталарҙы үҙебеҙ күтәреп йөрөй­бөҙ, монтаж эшләүе күпкә ҡатмар­лы һәм оҙайлы ваҡыт ала, суфлер булманы, яңылыҡтарҙы, һауа торошо тураһында мәғлүмәтте тәр­жемәләп әҙерләргә кәрәк ине. Һәм ошо эштәрҙе иртән йүгерә-йүгерә әҙерләп, үҙеңдең төҫ-ҡиәфәтеңде, сәсеңде шартына килтереп, кейе­меңде үтекләп өлгөрөп, эфирҙа йыл­майып ултырырға, тамашасыға яҡшы кәйеф өләшергә кәрәк. Хәҙер бит күлдәк-костюмдарға тиклем ал­дан хәстәрләйҙәр. Бөгөнгө шарттар, техник мөмкинлектәр менән кинәнеп эшләргә лә эшләргә генә, – ти ул, ғәҙәттәгесә, мөләйем йылмайып.

Шулай итеп, “Ашҡаҙар” радио­һына Фәнүзә Баһауетдинова ныҡлы әҙерлек һәм яҡшы тәжрибә туплап килә. Бәлки, шуға ла яңы урында айырыуса дәртләнеп эшләй.

Эйе, журналистика – бик яуап­лы, ҡатмарлы һәм мауыҡтырғыс өлкә. Һәр әйткән һүҙеңә яуап би­рергә тейешһең, көн дә республика яңылыҡтарын тәүгеләрҙән булып беләһең, яңы осрашыуҙар, абруйлы шәхестәр, шағирҙар, яҙыусы­лар, артистар, ниндәй генә һөнәр эйәләре менән танышмайһың да ниндәй генә темаға бәйле уйлан­майһың… Айырыуса “Ашҡаҙар”ҙа яңғыраған “Ижади портрет” про­грам­маһын әҙерләгәндә 70-95 йәшлек инәй-олатайҙар менән осрашҡанда, үҙеңә лә бик күп тормош һабағы алаһың, һорауҙарыңа яуап табаһың. Нәжиб Асанбаев, Кәтибә Кинйәбулатова, Наил Ғә­ли­ев, Салауат Fәлин, Таһир Та­һиров (Ахунйәнов), Абдулхаҡ Игебаев, Әлфиә Әхмәтова, Хашим Мостаев, Фәрит Бикбулатов, Мәғ­фи­рә Fәлиева, Шәүкәт Макулов, Флүрә Ноғоманова, Миләүшә Мортазина, Фәрдүнә Ҡасимова һәм башҡа өлкән быуын вәкилдәре менән осра­шыуҙар уйландыра, һоҡландыра.

– Һәр тапшырыуыма күңел биреп, геройҙарымды яратып әҙер­ләйем. Бигерәк тә “Ижади порт­рет”­ты әҙерләгәндә, сәнғәт институты уҡытыусылары Ғабдулла Ғи­ләжев, Рафаил Әйүпов, Фәрдүнә Ҡасимова, Тамара Хоҙайбирҙина өйрәткәнсә, тапшырыуҙарымды ла ваҡиға үҫеше, кульминация һәм си­селеш булырға тейеш тигән тәр­типтә төҙөргә тырышам. Һәр геройым менән осрашыу хаҡында күңе­лемдә матур хәтирәләр, ә ра­дио­ның алтын фондында тапшы­рыу­ҙар, уларҙың тауыштары һаҡлана.

Ете йыл дауамында тура эфир­ҙа “Беҙҙең донъя”, “Матбуғат” программаһын, гәзит-журналдарға күҙәтеү алып барҙым. Көн һайын яңғыраған концерт программаһын төҙөп, алып барыу тағы ла мауыҡ­тырғыс, бөтә йырсыларҙың репертуары менән танышаһың. Ижад ҡумтамда шулай уҡ “Еңеү юлы”, “Еңеү һалдаттары”, “Сәм” тапшы­рыу­ҙары ла бар. “Ашҡаҙар” радио­һының дуҫтары арта барыуына ҡыуанам. Ул – күңел талабына ҡоролған, халыҡ йырҙарын пропа­гандалаған, быуындар сылбырын дауам иткән мәҙәни канал. Тәж­рибәнән сығып шуны әйтке килә: йыш ҡына студия ҡунаҡтары ни эшләптер тура эфирҙан ҡурҡа. Минең тәҡдимем, теләгем – мәктәп программаһына “Нәфис һүҙ” йәки “Матур һөйләү оҫталығы”н өйрә­теүҙе лә индереү. Йыш ҡына юғары вазифа биләүселәр ҙә, микрофонға һөйләп өйрәнмәгәнбеҙ, тиҙәр. Етмә­һә, улар араһында туған телендә һөйләшеүселәрҙе табыу – айырым мәсьәлә... Ғөмүмән, аңламайым, нисек инде ошо ерҙә үҫеп, ошонда йәшәп-эшләп, балаларыңды үҫте­реп, уларға белем биреп, шул республиканың телен белмәҫкә, өйрәнмәҫкә була ул?! Танышым Италияға сығып китте, бер ваҡыт унда эшләргә теләгәндәргә итальян телен белеүҙе шарт итә башла­ғандар, белмәйһең икән, рәхим итеп киске мәктәпкә бараһың да өйрәнәһең, ти. Етмәһә, имтихан тапшырып, танытма алырға кәрәк. Өйрәнә алмайһың, итальян телен белмәйһең икән, килешеү өҙөлә. Ашарға, йәшәргә теләһәң – өйрә­нәһең инде, ти.

Минеңсә, тормош, хеҙмәт – ул көрәш майҙаны ла. Шул майҙанда бирешмәй, тик алға, еңеүҙәргә һәм уңыштарға ынтылып йәшәүҙәлер йәшәү мәғәнәһе! – ти Фәнүзә Баһауетдинова.

Шундай матур уй-хыялдар, яңы план-ниәттәр менән янып йәшәй хәбәрсе. Ныҡышмал шәхестең алда ла еңеүҙәре булырына шик­ләнмәйем, сөнки уның тапшы­рыуҙарын, шәхсән белеүемсә, бик күптәр көтөп ала. Уңыштар һиңә, тынғыһыҙ журналист!