Көнбағыш (ӘКИӘТ)

Донъяла бер кем дә яңғыҙ түгел. Һәр бе­реһенең туғаны була. Тик ҡайһы бе­рәүҙәр бының ҡәҙерен белмәй яҡындарын юғалта.

Бына көнбағыш та ҡасандыр ҡояш янын­да торған, уның һеңлеһе булған. Улар күк йөҙөнән китмәгән, бер урында ғына өйөрөлгән. Ҡояш – йыһанды, көнба­ғыш ерҙе яҡтыртҡан. Ул ваҡытта йыһан хәҙерге һымаҡ ҡараңғы булмаған, яп-яҡты булып көлөп, уйнап торған. Ай, йондоҙҙар бер-береһенә ҡунаҡҡа йөрөп, бик татыу йәшәгән.

Тик ҡайһы бер һеңлеләр иркәрәк, ял­ҡауыраҡ була. Эштән ҡасырға тырышалар. Бына көнбағыш та, минең яҡтылығым ергә генә төшмәй, йыһанды ла яҡтырта, ә апайым минең ҡәҙерҙе белмәй, тип үсегә лә ергә төшөп китә. Ергә төшкәс, ҡуйынына ҡырсынташтар йыя. Йәнәһе, апаһы уның яҡтылығынан файҙалан­маһын өсөн, көнбағыштың үҙенең нурҙары йыһанға китмәһен, ергә генә төшһөн өсөн, ҡырсынташтарҙан ҡояш менән икеһенең араһына диуар теҙәсәк. Төшкәндә еңел генә төшкән дә бит, хәҙер ҡуйынында таштар булғас, ауырайған, кире менә алмай ҙа ҡуя, ти. Елгә өндәшеп ҡарай:

– Ел, мине апайым янына кире мендер әле, – ти.

Уның таш йыйып йөрөгәнен күргән ел ярҙам итеүҙән баш тарта. Ҡояштың – киң күңелле, һеңлеһенең холҡһоҙораҡ икәнен күреп-белеп йөрөй ул.

– Ҡуйыныңдағы таштарҙы ырғыт, мендерермен, – ти. – Ниңә йыйҙың уларҙы?

Көнбағыш, ел апайым яҡлы, тип уйлай ҙа турһайып башын эйә. Турһайғас, үпкәләгәс, ҡуйынында таш та ятҡас, көсө лә бөтә. Бер кемде йылыта ла, тирә-яҡты яҡтырта ла алмай.

Артында ҡараңғылыҡ икәнен һиҙеп, ҡояш аптырап ергә борола. Ә һеңлеһе кү­ренмәй. Ҡояш уны эҙләй башлай. Күкте бер сигенән икенсе сигенә тиклем әйләнеп сыға. Көнбағыш уға ынтылып-ынтылып ҡуя, апаһының таныуын теләй. Минең яныма төшһөн, иркәләһен, күктә яңғыҙына нисек ҡыйын икәнен һөйләһен, иғтибар­һыҙлығы өсөн ғәфү үтенһен, янына саҡыр­һын, тип теләй. Шулай инәлтеп кенә кире күк йөҙөнә менергә уйлай. Тик ҡуйы­нын­дағы таштар яҡтылығын ҡаплағас, ҡояш уны нисек таныһын? Таштарын ырғытһа, йө­ҙө яҡтырып китеп, апаһы уны таныр ине лә бит, ә, бәлки, еңеләйгәс, үҙе лә ки­ре менеп китә алыр ине. Беренсе булып һүҙ ҡушһа, апаһына үҙен танытып өндәшһә лә була. Әммә көнбағыш үҙһүҙлелеген еңә алмай шул, ҡояш апаһы артынан башын бороп тора-тора ла, апаһы уны эҙләп ер артына китһә, тағы турһайып, башын эйә. Таштары инде уның нурҙарын алып, үҙ­ҙәренә һеңдереп, бөтәһе яратып ашаған көнбағышҡа әйләнә. Быға бигерәк тә ҡы­уа­на көнбағыш. Ерҙә яңғыҙ түгелмен, мине барыһы ла ярата, ә апайым күктә яңғыҙ, уға ҡыйын, шулай булғас, үҙе мине табып, беренсе булып өндәшһен, тип маһая ул.

Ләкин шуны аңламай көнбағыш, ситтәр уны файҙаһы булғанда ғына ярата, файҙа­һы бөткәс, төкөрөп сығарып түгәләр. Ә ҡояш апаһы уны бар булғаны өсөн генә ярат­ты. Һеңлеһе башҡаларға йылмайып-көлөп ҡарап, мыжыҡлығы менән апаһының үҙәгенә үткәндә лә барыбер ярата ине. Ә башҡаса нисек булһын – ул бит уның туғаны.

Бына шулай үҙһүҙлелеге арҡаһында көнбағыш үҙен яратып ҡына торған апаһын юғалта. Шул ваҡыттарҙа сыҡҡан да инде “ҡуйынында таш йөрөтә” тигән һүҙ. Ҡу­йын­дағы таштың нисек насар булғанын күрҙегеҙ инде хәҙер, туғандарығыҙ менән татыу йәшәгеҙ, бәлә татыулыҡтан ҡурҡып ҡаса ул.

Ә ҡояш шул ваҡыттан бирле бер урында ғына тормай, һаман һеңлеһен эҙләй ҙә эҙләй, көн һайын күкте әйләнеп сыға. Туғаны көнбағыш, ҡояш апаһына үҙен таныттырыр өсөн, гел уға ғына ҡарай, башын уның артынан бороп ҡала.

Ҡояш ергә генә ҡарағанға, йыһан ҡа­раң­­ғы­ланып ҡала. Хәҙер ай менән йон­доҙҙар бер-береһенә ҡунаҡҡа йөрөмәй, кем ҡараңғыла ситкә сығып китһен инде. Һәр береһе үҙенә бикләнеп йәшәй. Уларға ҡарапмы икән, кешеләр ҙә татыу түгел. Шуның арҡаһында сирҙәр ҙә, бәләләр ҙә арта ерҙә.