Яҙыусының юморлы марафоны

Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Марсель Сәлимов (Мар. Сәлим) “Халыҡ яҙыусыһының һауыҡтырғыс сатираһы” тигән мәҙәни-мәғрифәти акция үткәрҙе. “А-нан Н-гә саҡлы” – үҙенең бөйөк остаздары, дуҫтары – Башҡортостандың халыҡ шағирҙары Әнғәм Атнабаев менән Назар Нәжми эҙҙәре буйлап ойошторған юморлы сәйәхәтен әҙип шулай тип атаны.

 Тәтешле ерендә

Марафон Тәтешле районының Иҫке Күрҙем ауылынан – Әнғәм Атнабаевтың тыуған еренән, шағир һәйкәле янынан башланып китте. Бында яҙыусы-марафонсыны район хакимиәте вәкилдәре менән бергә халыҡ шағирының бер туған ҡустыһы Мәғдән Атнабаев ҡаршыланы.

Артабан юл халыҡ шағирының музейына илтте. Ул Ә. Атнабаев исемендәге мәктәптә урынлашҡан. Музейҙа күренекле шағирҙың ҡулъяҙмалары, шәхси әйберҙәре һаҡлана. Иң ҡәҙерле урынды уның “Һәнәк” журналының баш мөхәррире урынбаҫары булып эшләгән осорондағы эш өҫтәле алып тора. Иҫтәлекле өҫтәлде, тағы ла ул ултырып эшләгән ҡәнәфиҙе музейға баҫманың баш мөхәррире Марсель Сәлимов тапшырған.

Сатира-юмор оҫтаһы М. Сәли­мов­ҡа туғыҙ йыл буйы Ә. Атнабаев менән “Һәнәк” журналында бергә эш­ләргә насип була. “Яҙыусы булыу еңел түгел. Ә сатирик булыу бигерәк тә ауыр. Марсель Сәлимов бына ошо ауыр һәм ҡәһәрле жанрҙа ең һыҙғанып эшләй: үҙе ҡыйыу, һүҙе үт­кер, “Һәнәге” осло”, – тип яҙып ҡал­дырған халыҡ шағиры 1998 йылда.

Ҡәҙерле ҡунаҡтар яҙыуҙарын һаҡлаған кенәгәгә “Һәнәк”тә 40 йыллап эшләгән атаҡлы яҙыусы-сатирик Мар. Сәлим ошондай һүҙҙәр теркәп ҡуйҙы:

“Музей шәп! Тик күңелемдә

моң-һағыш...

Һағынам һине, Атнабай, –

Иң шәп урынбаҫарым!..”

(Мар. Сәлим. “Бәхетле уҙған ғүмер”).

Халыҡ яҙыусыһы М. Сәлимов музейға халыҡ шағиры Ә. Атна­баевтың “иң яҡшы урынбаҫар” булып эшләгән осорон сағылдырған фотоһүрәттәрҙе тапшырҙы.

Үҙәк район китапханаһында ша­ғирҙың яҡташтары менән ижади осрашыу ойошторолдо. Бында М. Сә­лимов сатира журналында Ә. Атнабаев менән бергә эшләгән дәүер ту­раһында хәтирәләре менән уртаҡ­лашты, шағирға арналған шиғырын уҡып ишеттерҙе. Осрашыу аҙағында китапханаға яңы китаптарын бүләк итте. 

Балтас – Борай араһы

Халыҡ яҙыусыһының ижади марафоны күрше Балтас районында, райондың үҙәк китапханаһында, дауам итте. Бында уның китаптарынан торған күргәҙмә ҡуйылған. Ошонда уҡ “Дуҫтар янында” фотогалереяһы менән таныштырыу булды. Марсель Шәйнур улы иҫтәлекле фото­һүрәттәрҙә тороп ҡалған матур ижади мәлдәр, өлкән дуҫтары, сатира өлкәһендәге хеҙмәттәштәре хаҡында һөйләне. Балтастар үҙҙәренең яҡташы – “Һәнәк” журналының әүҙем авторы Риф Мөхәмәтов тураһын­дағы иҫтәлектәрҙе ҡыҙыҡһынып тыңланы. Йылы осрашыу барышында халыҡ яҙыусыһы тыңлау­сыларҙың бихисап һорауҙарына ла яуап биреп өлгөрҙө. Сара аҙағында Марсель Сәлимов китапханаға иҫтәлекле фотоһүрәттәр һәм автографлы китаптарын бүләк итте.

Иҫке Балтастан Дүртөйлөгә юл тотҡанында күренекле яҙыусы-сатирик Борайҙа, үҙенең тыуған тө­бәгендә, туҡтамай китмәне, әлбиттә. Бында ҡәҙерле ҡунаҡты район хакимиәте вәкилдәре, үҙәк китапхана хеҙмәткәрҙәре көтә ине. Әҙип рес­публиканың һәм илдең әҙәби тормо­шондағы яңылыҡтар менән уртаҡ­лашты, “Һәнәк” журналы редакция­һының эшмәкәрлеге тураһында бәйән итте, ижадташтары – сатира һәм юмор өлкәһендә эшләгән яҙыусы һәм шағирҙарға ҡағылышлы хәтирә­ләре тураһында һөйләне. Улар араһында Борай районында тыуып үҫкән талантлы журналист, шағир Файыҡ Мөхәмәтйәнов та булған.

Тыуған ауылына һуғылып, ата-әсәһе иҫтәлегенә баш эйгәс, яҙыусы юлын дауам итте. Киләһе туҡталыш – Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең тыуған урыны,  Дүрт­өйлө районының Миңеште ауылы.

Дүртөйлөләрҙә

 Башҡорт сатира-юмор әҙәбиәте һәм журналистикаһы аҡһаҡалы менән Мар. Сәлимде айырыуса йылы мөнәсәбәттәр бәйләй. Юҡҡа ғына Назар Нәжми: “Сатирик шағир Марсель Сәлимов менән беҙҙе бер билдәһеҙ, данһыҙ Шүлейә йылғаһы бәйләй. Уның башланған ерендә – мин, ә Танып йылғаһына ҡойған урынындағы Сәйет ауылында Марсель тыуған. Тура килгәс килә бит ул: “Һәнәк” журналы сыға башла­ғанда, уның мөхәррире мин инем, ә хәҙер – Марсель Сәлимов. Йылғалар ҡойған ерҙәрендә, башланған ерҙә­ренә ҡарағанда, киңерәк һәм тәрә­нерәк була – Мар. Сәлим дә сатира һәм юмор өлкәһендә киң һәм тәрән, тиер инем”, – тип яҙмаған.

Бөйөк остазы һәм өлкән дуҫы ҡәберенә сәскәләр һалғас, Мар. Сәлим Назар Нәжмиҙең йорт-музейына юлланды. Осрашыуҙа Ми­ңеште мәктәбе уҡыусылары һәм уҡытыусылары ла ҡатнашты. Яҙыу­сы музейға иҫтәлекле фото­һүрәттәр бүләк итте. Улар бында иң ҡәҙерле экспонаттар иҫәбендә һаҡланасаҡ.

Марафон Дүртөйлө ҡалаһында тамамланды. Бында Башҡортос­тандың халыҡ яҙыусыһы Марсель Сәлимов II Халыҡ-ара “Под сенью дружных муз” әҙәби-фото-художест­во конкурсының финалсыларын бүләкләүҙә ҡатнашты. Йәш ижад­сыларҙы тәбрикләгәс, Башҡортос­тандың Яҙыусылар союзы идараһы ағзаһы М. Сәлимов ижади марафоны тамамланғанын белдерҙе һәм йәштәрҙе  киләһе йыл республика­быҙҙа үтәсәк Бөтә Рәсәй “ЛИффТ-2022” милли әҙәбиәттәр фестива­ленә килергә саҡырҙы.

Иң аҙаҡтан күренекле яҙыусы-сатирик Назар Нәжми һәйкәленә сәскә һалды.

Тәтешле, Балтас, Борай, Дүр-т­өй­лө ерҙәренән үткән был ҡыҙыҡлы әҙәби марафон унда ҡатнашыу­сыларҙа йылы хәтирәләр ҡалдырып, матур тәьҫораттар бүләк итте.

- Рәүилә ҒАТАУЛЛИНА әҙерләне.