Хыял-маҡсаттарҙы ысынбарлыҡ итеп...

Гөлдәриә Йосопова. Был исем Башҡортостан юлдаш телеканалы тамашасыларына ла, радио тыңлаусыларға ла, шиғриәт һөйөүселәргә лә, ғөмүмән, киң йәмәғәтселеккә яҡшы таныш. Иҫ киткес егәрле, төплө фекерле журналист, хисле, йор аҡыллы, күҙәтеүсән шағирә тип беләбеҙ уны. Гөлдәриә Ғәтиәт ҡыҙы бына инде ике тиҫтә йылдан ашыу Башҡортостан Журналистар союзының иң ҙур бүлексәләренең береһе һаналған Башҡортостан юлдаш телевидениеһының беренсел ижади ойошмаһын да уңышлы етәкләй. Ул – Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союздары ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре. Күркәм ғүмер байрамын билдәләгән көндәрҙә ҡәләмдәшебеҙ менән ихлас әңгәмә ҡорҙоҡ.

– Гөлдәриә Ғәтиәт ҡыҙы, әйҙә­геҙ әңгәмәне һеҙҙең бала саҡҡа “сәйәхәттән” башлайыҡ. Беле­үебеҙсә, журналистикаға илткән һуҡмағығыҙ ҙа кескәй саҡта уҡ – мәктәп йылдарында һалынған.

– Мин Федоровка районының Бала Сытырман ауылынан. Атайым – агроном, әсәйем Пугачев исемендәге совхозда умартасы булды. Матур мөнәсәбәтле, мөхәббәтле ғаи­ләлә үҫтем, шуға күрә бала сағым­ды йылы тойғолар менән иҫкә алам. Атайымды, ғаиләле бул­ғандан һуң, Аксен ауыл хужа­лы­ғы техникумына уҡырға ебәрә­ләр. Өс йыл көндөҙгө бүлектә белем алды. Матур уйынсыҡтар, бү­ләктәр тотоп, беҙҙе һағынып ҡай­тып инеүе, иртәнсәк йоҡонан иркә­ләп кенә уятыуы онотолмаҫ хәти­рәләр булып иҫтә ҡалған. Үкенескә ҡаршы, ҡәҙерле кеше­беҙҙең ғүмере бик иртә – 40 йә­шендә генә өҙөлдө. Үҙем күптән ул йәште үтһәм дә, атайым ҙур тор­мош тәжрибәһенә, ҙур аҡылға эйә кеше булып күңелемдә һаҡ­лана. Ә инде оло тормошҡа әсәйем әҙерләне. Ул беҙгә, өс балаһына, лайыҡлы белем һәм тәрбиә бирҙе. Бөгөн дә кәңәшсебеҙ, терәк-таянысыбыҙ булып матур итеп ғүмер кисерә. Атайым менән әсәйем, шулай уҡ ике өләсәйем биргән һа­баҡ­тар тормошта юғалып ҡал­маҫҡа, ниндәй генә һынаулы мәл­дәрҙә лә кеше булып ҡалырға ярҙам итте.

Өйөбөҙгә бик күп гәзит-журналдар алдыра торғайныҡ, шуға күрә уҡыу культы көслө булды. Матбуғат менән дуҫлыҡ та мәктәп осоронда уҡ башланды. Тәүге мәҡәләм баш­ланғыс класта уҡыған саҡта баҫыл­ды. “Башҡортостан пионеры” гәзи­те­нең йәш хәбәрсеһе булдым, үҙебеҙҙең райондың “Еңеүгә” гә­зитенә лә йыш яҙыштым. Талантлы тиҫтерҙәрем, мәктәп тормошо, спорт, үҙешмәкәр сәнғәт саралары тураһында мәҡәләләр ебәрә тор­ғай­ным. Уларҙың ташҡа баҫылыуы шатлыҡ та, артабан яҙышыуға дәрт тә өҫтәй ине. Зөһрә Ҡотлогилдина, Йомабикә Ильясова, Диана Килдина кеүек билдәле журналистар хат яҙып, кәңәштәр бирә торғайны. Асылда, был башҡорт журналис­тикаһы өсөн кадрҙар әҙерләүҙең бик яҡшы алымы булған.

Бына шулай, минең алда “үҫкәс кем булырға?” тигән һорау торманы ла шикелле, сөнки һәр ваҡыт “журналист буласаҡмын” тинем һәм, шө­көр, хыял-маҡсаттарыма өлгәшергә яҙҙы.

– Һеҙ Мәскәү дәүләт уни­вер­сите­тының журналистика факультетын тамамла­ғанһы­ғыҙ. Ул заманда баш ҡаланың иң төп уҡыу йортона инеү бик һирәк­тәр өлө­шөнә эләк­кән бәхет бул­ған­дыр, моғайын. Нисек уҡыр­ға индегеҙ?

– Мәктәптә яҡшы уҡы­ным, теүәл фән­дәр ҙә еңел бирелде. Матема­ти­ка­нан уҡы­тыу­сым үҙ йүнәлеше буйынса ките­үемде теләне, әммә мин ижади мөхиттең – журналис­тика­ның кү­ңелемә яҡы­ныраҡ булыуын белә инем инде. Мин тәүҙә һис бер ауырлыҡһыҙ Башҡорт дәү­ләт универси­тетының филология факультетына уҡырға индем. Икенсе курста Радищев исемен­дәге сти­пен­дияға эйә булдым. Ул за­мандағы 75 һум ярайһы уҡ тос сумма ине.

Өсөнсө курстан һуң Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт универ­ситетының журналистика факультетына уҡырға күстем. Был маҡ­сатлы эш КПСС Үҙәк Комитетының “Милли журналистика кадрҙары әҙерләү тураһында” ҡарарына ярашлы башҡарылды. Мәскәүҙәге башҡорт студенттары үҙ-ара татыу булып, бер-беребеҙгә яр­ҙам итеп йә­шәнек. Ә төркө­мө­бөҙҙә төрлө союздаш республика­ларҙан йы­йыл­ған студенттар күп булды. Улар менән бер ғаилә кеүек дуҫ булдыҡ. Бөгөн Рәсәй Журналистар союзын етәкләгән билдәле журналист Владимир Соловьев та – беҙҙең курс­таш. Шөкөр, курсташтар менән дуҫ­лыҡ, аралашыу өҙөлгәне юҡ. Әйт­кән­дәй, баш ҡала университетын ҡыҙыл дипломға тамамлауға өлгәштем.

– Хеҙмәт юлығыҙҙы радиола башлағанһығыҙ. Был үҙегеҙҙең һайлаумы, әллә осраҡлы­лыҡмы?

– Мин үҙемде гәзит журналисы итеп күрә инем. “Башҡортостан”, “Ленинсы” кеүек етди баҫмаларҙа практика үтеп, тәүге хеҙмәт сыны­ғыуы алырға тура килде. Шул ваҡытта Матбуғат йортонда “тиҙҙән йәштәр өсөн башҡорт телендә үҙаллы гәзит донъя күрә башлая­саҡ” тигән яңылыҡ барлыҡ башҡорт йәмәғәтселегенә дәрт өҫтәп, рухландырып ебәргәйне. Ойоштороу эштәре менән шөғөлләнгән талантлы журналист Вил Ғүмәров ошо гәзиткә эшкә алам, тип тә дәрт­ләндергәйне, әммә яҙмыш радиоға алып килде. Ләкин шуны ла әйтергә кәрәк: радио ла минең өсөн таныш, үҙ донъя ине. Мәктәп йылдарында гәзиттәргә ебәргән мәҡәләләремде Башҡортостан радиоһына ла һорап алалар, мәктәп тормошона арнал­ған тапшырыуҙар мәлендә уҡыйҙар ине. Шуға күрә тормошта бер нәмә лә осраҡлы булмайҙыр, тип уйлайым. Ә инде “Йәшлек” гәзитенә кил­гәндә, унда эшләргә яҙмаһа ла, был баҫма менән дуҫлыҡ бөгөнгәсә өҙөлгәне юҡ.

1995 йылда Башҡортостан теле­видениеһына эшкә күстем. Бында иртәнге “Сәләм” мәғлүмәти-музыкаль тапшырыуының алып барыу­сыһы, етәксеһе, артабан ижтимағи-сәйәси һәм мәғлүмәт программалары редакцияһының махсус хәбәрсеһе булып киттем.

Ә бөгөн инде Башҡортостан “Юлдаш” телеканалының мәғлүмәт программалары баш редакция­һының баш белгесе булып эшлә­йем. Ғөмүмән, хеҙмәт йылдарым­дың күпселек өлөшө яңылыҡтар хеҙмәтендә үтте, быйыл ошо өлкәлә эшләүемә 22 йыл була. Был хеҙмәт оперативлыҡ, ваҡиға­лар уртаһында ҡайнауҙы, улар араһынан иң мөһимдәрен, көнүҙәк темаларҙы дөрөҫ һайлауҙы талап итә. Журналист булараҡ, республи­ка­ның мин булмаған бер-ике генә районы ҡалды шикелле (йылмая – автор), Рәсәй ҡалаларында, хатта сит илдәрҙә командиров­каларҙа булып, ҙур-ҙур сара­ларҙы яҡтыр­тырға тура килде. Шулар араһынан Мәскәүҙә үткән Башҡортостан көндәре, Эстонияла Салауат Юлаевҡа бюст, Санкт-Петербургта Исмәғил Тасимовҡа таҡ­та­таш асыу тантаналары матур хә­тирә булып иҫтә ҡалған. Ғө­мүмән, яңы­лыҡтар хеҙ­мә­тенә рәхмәт­ле­мен. Эшемде һәр ва­ҡыт яратып башҡар­ҙым һәм баш­ҡарам. Ниндәйҙер яңы­лыҡ­ты, яҡшы хә­бәрҙе кешеләргә берен­се­ләрҙән булып етке­реү күңелгә ҙур кинәнес бирә.

Оҙаҡ йылдар парламент журналисы булараҡ эш­ләр­гә, йәғни закондар сы­ғарыу эш­мә­кәрле­ген, уларҙың үтә­ле­шен яҡтыр­тыр­ға тура килде. Был өлкә лә яҡын һәм ҡы­ҙыҡлы. Республика пар­ла­мен­ты­ның 25 йыл­лығы уңа­йы­нан хеҙмә­темде юға­ры баһалап, юбилей миҙалы менән бү­ләк­ләне­ләр. Был да – ҙур ғорурлыҡ.

– Телевидение – тиҙлек тә, йыйнаҡ­лыҡ та талап иткән хеҙмәт, ә яңылыҡтар хеҙмәтендә эшләү айырыуса яуаплылыҡ өҫтәй...

– Эйе, телевидениела бурысыңа яуаплы ҡарау бик мөһим, күп осраҡта шәхси ваҡытың менән иҫәпләшмәй эшләргә тура килә. Эфир хаталарҙы һәм аҡланыу­ҙарҙы ҡабул итмәй.

Ғөмүмән, тура эфир, яңылыҡтар хеҙмәтендәге эш көтөлмәгән хәл-ваҡиғаларға әҙер булыуҙы, ваҡы­тында дөрөҫ ҡарар ҡабул итә бе­леүҙе талап итә. Телевидение – ул команда менән эшләргә өйрәт­кән хеҙмәт, һәм мин үҙемде юғары профессиональ команданың бер өлөшө булыуым менән бәхетле­мен, хеҙмәтемдән уңдым, тип һанайым.

– Журналистикалағы күсәги­лешлек тураһында ла фекер­ҙәрегеҙҙе белге килә...

– Ундай күренеш һәр өлкәлә лә булырға тейеш. Заманында беҙ ҙә олпат, тәжрибәле журналистарҙан байтаҡ нәмәгә өйрәндек. Бына ошо “Башҡортостан” гәзитендә практика үтеүем дә ярайһы уҡ етди сирҡаныс булды ул. Хәҙер инде беҙгә ҡарап йәштәр өйрәнә. Әйткәндәй, бер йыл элек Башҡорт дәүләт университетында уҡыта башланым. Була­саҡ журналистарға “Тележурналистика нигеҙҙәре” һәм “Яңылыҡтар тележурналистикаһы” тигән курстар алып барам. Студенттар менән эшләү бик оҡшай. Шулай итеп, үҙемде яңы ролдә асам, тиергә мөмкин.

– Һеҙҙе хисле лә, ихлас та ша­ғирә булараҡ та беләбеҙ. Шиғриәт донъяһына һөйөү, ҡәләм тирбәтеү нисек башланды?

– Шиғырҙарҙы ла бала саҡтан яҙҙым. Мәҡәләләрем менән бергә улар ҙа матбуғат биттәрендә донъя күрә килде. 1984 йылда Башҡорт дәүләт университетына уҡырға ингәс, “Шоңҡар” әҙәби түңәрәгендә шөғөлләнә башланым. Әммә ҡайһылыр бер мәлдә, шиғриәттән бер аҙ ситләшеп, төп эшемә – журналистикаға бирелдем. Икенсе улым Әмир тыуғас, күңел нисектер үҙенән-үҙе шиғриәткә, ижадҡа тартылдымы – даими ғына яҙыша башланым. Ул саҡта интернет селтәре киң таралып өлгөргәйне. Ижад емештәремде уҡыуҙары, баһалауҙары тағы ла дәрт өҫтәне. Әле бына 55 йәшем алдынан, һуңғы йылдарҙа яҙылған шиғыр­ҙарымды туплап, “Киләсәккә хат яҙам” тигән китабымды әҙерләнем. Шиғырҙарҙан тыш, хикәйәләр ҙә ижад итәм, улар башлыса проза.ру сайтында рус телендә баҫылып килә.

– Ғаиләгеҙ менән дә яҡында­ныраҡ таныштырып үтһәгеҙ ине.

– Тормош иптәшем Венер Рафаил улы Йосопов – Әй буйы башҡорто, Ҡыйғы районынан. Ҡәй­нәм-ҡайным алдынғы ҡарашлы, зыялы кешеләр булды, балаларына ла матур тәрбиә биреүгә өлгәшкәндәр. Беҙ Венер менән радиола бергә эш башланыҡ, әммә һуңғараҡ ул, тормошон ҡырҡа үҙгәртеп, яңы йү­нә­леш буйынса уҡып, хоҡуҡ һаҡлау органдарына эшкә күсте. Бөгөн иһә – запастағы подполковник.

Ғаиләбеҙҙә ике ул үҫте. Өлкәне Алмаз бөгөн ғаиләле, киленебеҙ – Архангел районы ҡыҙы. Ҡыуаны­сыбыҙ, йыуанысыбыҙ булып биш йәшлек ейәнсәребеҙ үҫеп килә, уның “өләсәй, олатай!” тип килеп инеүе лә үҙе бер байрам төҫлө.

42 йәшемдә тағы ла әсәй булыу бәхетен татыным. Әмир улыбыҙ 6-сы класта уҡый, спорт, музыка менән шөғөлләнә. Эш ни тиклем генә мөһим булмаһын, ҡатын-ҡыҙҙың төп тәғәйенләнеше һәм бәхете – әсә булыуҙа, ғаиләһенең именлегендә.

– “Башҡортостан” гәзитен уҡыусыларға теләктәрегеҙ, әйтер һүҙегеҙ...

– Яратҡан гәзитемдең уҡыусы­ла­рына иң изге теләктәремде етке­рәм, иң мөһиме – һаулыҡ теләйем. Шулай уҡ башланып торған Яңы йыл менән ҡотлайым. Ул барыбыҙ өсөн дә уңышлы, бәрәкәтле килһен, заман зәхмәте – коронавирусты еңеү йылы булһын.

– Әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт! Һеҙгә лә иң матур теләктәр, ғү­мер байрамығыҙ ҡотло булһын!

Гөлдәр ЯҠШЫҒОЛОВА әңгәмәләште.