Фән күгендә – яҡты йондоҙ

“Фән күгендә иң яҡты йондоҙ булып балҡып, ялтырап тора”, ти күренекле ғалим-филолог Ғәйнислам Дәүләтбай улы Ибраһимовтың хәтер кисәһенә йыйылған коллегалары һәм дуҫтары – мәҙәниәт, фән, мәғариф эшмәкәрҙәре һәм уның студенттары.

Быйыл тел белгесе, тәржемәсе, филология фәндәре кандидаты, доцент, Башҡорт дәүләт университетының шәрҡиәт кафедраһына нигеҙ һалыусы, Рәсәй гуманитар фәндәр академияһы профессоры, Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы, Ш. Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Ғәйнислам Ибраһимовтың тыуыуына 55 йыл тула.

Күренекле ғалимдың тыуған көнөн билдәләү өсөн БР Милли әҙәбиәт музейы Өфө фән һәм технологиялар университеты, Башҡортостан Яҙыусылар союзы, “Әҙәбиәт. Музей. Мәҙәниәт” социаль-мәҙәни башланғыстарҙы үҫтереү буйынса ойошма менән берлектә “Был донъяла эҙең ҡалһын, Ҡош юлындай” тип исемләнгән хәтер кисәһе үткәргән.

Сараны ғалимдың бер туғаны, филология фәндәре кандидаты, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты Гөлсәсәк Саламатова ойошторған. Ул күренекле ғалимдың шәхес булып формалашыу йылдары һәм уның йәштәргә биргән өлгөһө тураһында һөйләне.

– Ағайым бик хәстәрлекле кеше булды. Беҙ һәр ваҡыт уның иғтибарын тойҙоҡ. Мин әле лә уның ысын мөхәббәт тойғолары менән тулы һалдат хаттарын һаҡлайым. Ихлас юмор уның асылының айырылғыһыҙ өлөшө булды – ул бер ҡасан да төшөн­көлөккә бирелмәне һәм, хәҙергеләр әйт­меш­ләй, һәр ваҡыт “позитивта” булды, – тине Гөлсәсәк Дәүләтбай ҡыҙы.

Ғәйнислам Дәүләтбай улының эшкә һә­ләт­лелеген һәм уның фәнни ҡыҙыҡ­һы­ныу­ҙарының киң спектрын башҡорт фило­ло­гияһы һәм журналистика факультеты де­каны, профессор Гөлфирә Абдуллина бил­дәләп үтте: “Ул кафедраның да, фа­куль­теттың да тарихында яҡты эҙ ҡалдырҙы”.

Уның хеҙмәттәре, улар араһында “Урал батыр” эпосын һәм Мифтахетдин Аҡмулла шиғырҙарын тәржемә итеү күп кенә йәш тәржемәселәр өсөн өлгө булып тора. Ғәйнислам Дәүләтбай улы ярҙамы менән улар башҡорт классикаһын башҡа телдәргә тәржемә итеүгә тотона. Фәнни тикше­ренеүҙәре төрки телдәрҙең сағыштырма грамматикаһына, төрки халыҡтарҙың фольклорына арналған.

Ғәйнислам Ибраһимов – 150-нән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

Башҡорт әҙәбиәте, фольклоры һәм мәҙәниәте кафедраһында Башҡортостан фольклористикаһы буйынса материал­дарҙың күп томдары һаҡлана, улар нигеҙендә яңы китаптар ижад ителәсәк. Быны доцент, филология фәндәре докторы Луиза Сәмситова һыҙыҡ өҫтөнә алды.

– Уның башҡарған титаник эше төрки мәҙәни донъяһына башҡорт халҡының дастандарын һәм эпостарын асты. Туҡһа­нынсы йылдар уртаһында уҡ ул төрөк теленә “Урал батыр”, “Аҡбуҙат”, “Ҡуҙый­күрпәс менән Маянһылыу” эпостарын, Салауат Юлаев һәм Мифтахетдин Аҡмулла шиғырҙарын тәржемә итә. Һуңыраҡ был һәм башҡа башҡорт фольклоры һәм әҙә­биәте әҫәрҙәре төрки әҙәбиәте антологияһы күп томлы китабына индерелә. Әммә уның фәнни мираҫы иң мөһимен – ул йыйған сығанаҡтар томы, ҡараламалары үҙ тикшеренеүсеһен һәм авторҙашын көтә. Уның хеҙмәттәре нигеҙендә тағы ла бер нисә быуын ғалимдар үҫер, тип ышанам, – тине Луиза Хәмзә ҡыҙы.

Был кистә Ғәйнислам Ибраһимовтың дуҫтары һәм коллегалары тормоштоң ҡыҙыҡлы осраҡтарын иҫкә алды. Хәтер кисәһендә тағы Милли музей директоры Рөстәм Исхаҡов, Башҡортостандың халыҡ артисы Алһыу Бәхтиева, Милли әҙәби музей директоры Миләүшә Ҡаһарманова, “Ағиҙел” журна­лының баш мөхәррире Мөнир Ҡунафин һәм башҡалар ҡатнашты.

Ғәйнислам Дәүләтбай улы Ибраһимов 1968 йылдың 7 апрелендә БАССР-ҙың Баймаҡ районы Икенсе Этҡол ауылында тыуған. Башҡорт дәүләт университетын (1994), шулай уҡ Анкара университетын (Төркиә, 1996) тамамлаған. 2000 йылдан алып БДУ-ла эшләй.

“Урал батыр”, “Аҡбуҙат”, “Ҡуҙыйкүрпәс һәм Маянһылыу” эпостарын, Салауат Юлаев, М. Аҡмулла шиғырҙарын һәм башҡорт фольклоры һәм әҙәбиәтенең башҡа әҫәрҙәрен төрөк теленә тәржемә итә. Уның фәнни тикшеренеүҙәре төрки телдәрҙең сағыштырма грамматикаһына, төрки халыҡтар фольклорына арналған. Ул – 150-нән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.

Р. ИҪӘНБАЕВА