Балалар – беҙҙең киләсәк!

Үрҙә һанап үтелгәндәрҙең береһе – мәғариф йүнәлешенә айырым туҡталғанда бына нимәләрҙе беләбеҙ. Килешәйек, республикабыҙҙа мәғарифты үҫтереүгә көслө иғтибар бүленә. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров “сентябрь” Указында был йәһәттән ғәйәт ҙур бурыстар ҡуйҙы. “Мәғариф” өҫтөнлөклө мил­ли проекты уңышлы тор­мошҡа ашырыла, мәктәпкәсә йәштәге балаларға түңәрәктәргә бушлай йөрөү өсөн сертификаттар тапшырылды, балалар технопарктары эшләй, һанлы мәғариф үҙәге бар.

Республика етәксеһе Радий Фәрит улының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға “Бергә! Алға, Башҡортостан!” тигән Мөрәжә­ғәт­намәһендә мәғариф темаһына айырым баҫым яһауы тиккә түгел. Маҡсат – беҙҙә уҡыусы балаларҙың бөтәһенә лә төплө белем алыу өсөн һәр яҡлап та уңайлы шарттар тыуҙырыу.

Төҙөлөш тураһында һүҙ бар­ғанда, улар араһында белем усаҡ­тарының да булыуы шат­лыҡлы. Төбәк Башлығы яңы балалар баҡсаһының асылыуына (Өфө районының Зубов ауылында өр-яңы балалар баҡсаһы тантаналы асылды, белем усағы 260 урынға иҫәп­ләнгән) үҙенең фекерен белдерҙе.

– Өфө районы халҡы, айырыуса бәләкәстәренә бер йәш тә тулма­ғандар, балалар баҡса­һының сафҡа тапшырылыуын күптән көттө, – тине ул. – 12 төр­көмдөң икәүһе – ясле йәшен­дәгеләр өсөн. Беҙ тотош республика буйынса, яслене лә иҫәпкә алып, йәнә 24 балалар баҡсаһы төҙөйбөҙ, барыһы ла быйыл файҙаланыуға тапшырыласаҡ. Балаларҙың көслө һәм сәләмәт үҫеүе беҙҙең өсөн үтә мөһим. Шуның өсөн уларҙың бөтәһендә лә спорт залдары, япмалы заманса балалар майҙан­сыҡтары була­саҡ. Һәр яңы балалар баҡсаһы­ның асылыуы урын алыуға сиратты кәметә, ә кешеләргә иһә тағы ла яңы эш урындары барлыҡҡа киләсәк.

60 мәктәп, 50 балалар баҡсаһы...

Ысынлап та, мәғариф тарма­ғы – өҫтөнлөклө йүнәлештәрҙең береһе. Бөгөн Өфөлә ике полилингваль мәктәптең уңышлы эшләүе күпте һөйләй, заманса белем биреү учреждение­лары­ның икеһе лә ҡыҫҡа ваҡытта төҙөлдө. Башҡортостанда тағы ла шундай уҡ 12 белем усағының асылыуы көтөлә. Бынан тыш, һәләтле балаларҙы асыҡлау һәм үҫтереү буйынса белем биреү үҙәге, йәнә балалар технопарктары һәм кванториумдары эшләй башлаясаҡ.

Улай ғына ла түгел, киләһе биш йылда республикабыҙҙа 60 мәктәп һәм 50 балалар баҡсаһын төҙөү һәм үҙгәртеп ҡороу (60 мең урын) эш планына ингән. Беҙҙә юғары белем алыуҙы үҫте­реүгә етди иғтибар бүленә, алдағы йылдарҙа донъя кимә­лендә фәнни-мәғариф үҙәге төҙө­лә­сәк, шулай уҡ студенттарҙың вуз-ара кампусы барлыҡҡа киләсәк.

Мәғариф тармағына иғти­барҙың һис тә кәмемәүенә, кире­һенсә, артыуына барыбыҙ ҙа шаһит. “Торатау” конгресс-холында “Юғары ос!” мәктәп белем биреүенең II форумы уҙҙы. Әйткәндәй, форум йыл да ойоштороласаҡ.

Радий Хәбиров белдереүенсә, һәр беребеҙҙең алдында бик мөһим бурыстар тора. Ил Президенты бихисап милли проекттар тәҡдим иткән, ә “Мәғариф” өҫтөнлөклө милли проектына айырым ҡараш. Һөҙөмтәлә 2024 йылда уҡытыу сифаты буйынса тәүге ун ил исемлегенә инергә тейешбеҙ.

Ысынлап та, беҙҙә был тар­маҡҡа элек-электән көслө иғти­бар бүленә. Мәҫәлән, мәғариф системаһында идараны һәм кадрҙар сәйәсәтен камиллаштырыу буйынса комплекслы программа булдырыуға ҙур тырышлыҡ һалынды, ул әле лә дауам итә.

Республикабыҙҙа мәктәп­тәрҙең матди-техник базаһын яҡшыртып, уларҙы тейешенсә йыһазландырып һәм инфраструктура менән тәьмин итеп, төҙөү тәңгәлендә бихисап эш башҡарылды. Яңы объекттар һалыу, ғәмәлдәгеләрен үҙгәртеп ҡороу, капиталь төҙөкләндереү иҫәбенә уҡыу урындары булдырыу йөкләмәһе ҡуйылғайны, ә 2025 йылға иһә балаларҙың барыһы ла бер сменала уҡырға тейеш тигән бурыс йөкмә­тел­гәйне, ҡыҫҡаһы, заманса мәктәп мөхите тыуҙырыу эше эҙмә-эҙлекле алып барыла. Дөрөҫөн әйткәндә, белем усаҡтарын төҙөү буйынса илебеҙҙә беҙҙең менән ярышырлыҡ бүтән төбәк юҡтыр! Хәйер, хәҙер һәр бала заманса мәктәптә уҡый, уларға төплө белем биреү йәһәтенән уҡытыусылар көсөн дә, ваҡытын да йәлләмәй.

Төпкөл ауылдарға ла – интернет

Өс йәштән ете йәшкә хәтлемге малай һәм ҡыҙҙарҙы балалар баҡсаһына урынлаштырыуға сират бөтөрөлдө. Ошо аныҡ миҫал республика етәкселегенең “Балалар – беҙҙең киләсәк!” принцибына тоғро булыуҙы аңлата.

Республикабыҙҙа хатта ауыл мәктәптәрендә уҡыусы бала­ларҙың юғары тиҙлектәге интернет ҡул­ланыуы – ҙур ҡаҙаныш, ҡалала урынлашҡан белем усаҡтарын телгә алыу артыҡ. Төпкөл ауылдар ҙа интернетҡа тоташҡас, 2019/20 уҡыу йылының өсөнсө сирегендә онлайн-уҡыуҙар барышында тотҡарлыҡтар күҙәтелмәне.

Мәктәптә туҡланыу республика етәкселегенең күҙ уңынан һис тә ысҡынмай. Республика етәксеһе әйтеүенсә, Рәсәй Президенты Владимир Путиндың башланғыс класс уҡыусы­ларының барыһын да бушлай йылы аш менән тәьмин итеү инициативаһы йәмғиәттә ыңғай ҡараш тыуҙырған. Ҡайһы төбәктәр быға хәҙерҙән үк әҙер, эште быйыл 1 сентябрҙән, ә ҡалғандар 2023 йылдан башларға тейеш. Был йәһәттән беҙҙең төбәк алдынғы һәм быйыл сентябрҙән бөтә башланғыс класс балаларына бушлай туҡландырыу ойоштороласаҡ.

Белем усаҡтарының биш көнлөк уҡыу алымына күсеүе лә үҙен аҡлаған. Физкультура һәм спорт менән шөғөллә­неү­селәр артҡан. Тематик шәмбеләр ата-әсәләрҙе мәктәп тормошона ҡайтарырға булышлыҡ иткән. Бер һүҙ менән әйткәндә, ҡыҙ һәм малайҙар өсөн буш ваҡыт әҙме-күпме барлыҡҡа килгән, быны күптәр үҙҙәренең һәләтен үҫтереүгә бағышлауын еткергән.

Республика Башлығы белем биреү ойошмаларының “Юғары ос!” проектында әүҙем ҡатна­шыуына баҫым яһаны. Әле уға бик күп мәктәптәр ҡушылған. Проект сиктәрендә малай һәм ҡыҙҙар йөҙөргә өйрәнһен өсөн, 2024 йылға хәтлем 16 бассейн төҙөләсәк. Шулай уҡ 2024 йылда 200 белем усағы “Спорт көрәше – мәктәптәргә!” тигән программаға ҡушыласаҡ. Бынан тыш, мәктәп стомато­ло­гияһын тергеҙеү, инклюзив белем алыу, үҫмерҙәр енәйәтселеге тураһында ла телгә алды ул. Бурыс – Рәсәйҙә мәктәптә белем биреү буйынса уңышлы төбәк булыу. Радий Фәрит улы барыһын да ошоға ынтылырға һәр саҡ саҡыра.

Көн ҡаҙағында – ауыл мәктәбе

Уҡытыусы – иң маҡтаулы һәм иң кәрәкле һөнәрҙәрҙең береһе. Педагогтың хеҙмәте иҫәбе-һаны булмаған кеше­ләр­ҙең яҙмышында асыҡ сағылыш тапҡан. “Йыл уҡытыусыһы- 2020” республика конкурсының ойошторолоуы – шуға асыҡ миҫал. Быйыл ул 30-сы тапҡыр үткәрелде.

Конкурстың әһәмиәте баһа­лап бөткөһөҙ ҙур. Ошо көндәр һуҙымында уҡытыусылар өсөн бына ниндәй мөмкинлектәр тыуҙырылған – бер-береһе менән иркен аралашыу өсөн ваҡыт бар, тәжрибә уртаҡлашыу һәр йәһәттән дә отошло һәм, әлбиттә, үҙҙәрен күрһәтеп ҡаласаҡ. Үҙең­де төрлө яҡлап асыуға һәм ка­мил­лашыуға ҡоролған ярыш­тың ниәтенә өлгәшеренә инаныс ҙур.

Мәртәбәле конкурс менән бер рәттән төбәк-ара “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы”, “Рус теле һәм әҙәбиәте йыл уҡы­тыусыһы”, “Татар теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы” һәм “Йәш йыл уҡытыусыһы” ла үтә. “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы-2020” бәйгеһе төбәк-ара статусына күтәрелде. Уның ойошторола башлауына 25 йыл тулды. Өҫтәүенә тәрбиәселәр араһында ла бәйге ойошторола.

Төбәк етәксеһе ауыл мәктәбе мәсьәләһен айырыуса иғтибар үҙәгендә тота. Радий Фәрит улы әйтеүенсә, “Ауыл уҡытыусыһы” программаһын раҫлау тәҡдиме менән сығыш яһаясаҡбыҙ. Мәҫәлән, быйыл уҡ бюджетҡа аҡса һалып ҡуйып, киләсәктә ауыл уҡытыусыһына 600 меңәр һумдан 100 грант булдырыу үҙен аҡлаясаҡ.

Ауыл тигәндән, “мәктәп автобусы” төшөнсәһе күптән телмәргә инде. Мәктәптәргә өр-яңы автобустар тапшырыу дауам итә.

“Үҫеш нөктәһе” үҙәктәренең эше һәйбәт ойошторолған, белем биреү учреждениеларының матди-техник базаһын яҡшыр­тыуға күп аҡса бүленә, тырыш мөғәллимдәргә Башҡортостан Башлығы гранты тапшырыла, “Һанлы белем биреү мөхите” программаһы мәктәптәрҙе яңы ҡорамал менән йыһазлан­дырыуға булышлыҡ итте.