“Һанлы быуын” заманса шарттарҙа уҡый

Бөгөнгө балаларҙың үҫеш, донъяны танып белеү кимәле, бынан бер-ике быуын элеккеләр менән сағыштырғанда ла, бик ныҡ айырыла. Ҡасандыр беҙҙең өсөн “яңы технология” тип аталған күренештәр хәҙер улар өсөн – ысынбарлыҡ. Заман балаларын “һанлы быуын” тип атауҙары ла бушҡа түгел. Бөгөнгө мәғариф алдында бына ошо прогресс, глобалләшеү шарттарында үҫкән балаларға төплө, иң мөһиме – тормошта кәрәкле белем, күп яҡлы һәм ҡатмарлы тормошта юғалып ҡалмау өсөн нигеҙ булырлыҡ тәрбиә биреү бурысы тора. Шуға күрә ауыл мәктәптәренең юғары тиҙлекле интернетҡа тоташыуы, “Үҫеш нөктәһе”нә әйләнеп, яңы ҡорамалдар менән тулыланыуы – ниндәйҙер мода артынан ҡыуыу йәки башҡаларҙан ҡалышмау теләге менән башҡарылған ғәмәлдәр түгел, ә заман талабы.

Ауыл мәктәптәре “Үҫеш нөктәһе”нә тоташа

Башҡортостандың ауыл һәм бәләкәй ҡалалары мәктәптәрендә урынлашҡан “Үҫеш нөктәләре” быйыл 1 сентябрҙән тағы 207 үҙәккә артты һәм уларҙың дөйөм һаны 382-гә етте. Шулай итеп, республи­каның ауыл ерендә һәм бәләкәй ҡалаларында урынлашҡан 207 мәктәп яңы уҡыу йылында физика, химия, биология фәндәре буйынса уҡыу тупланмалары алды. Улар араһында һанлы лабораториялар, лаборатор эштәр һәм тәжрибә үткәреү өсөн ҡорамалдар, гер­барий­ҙар, химик реактив йыйылмалары, шулай уҡ ноутбуктар, күп функциялы ҡорамалдар, механика, мехатроника һәм робот тех­ни­каһы буйынса уҡыу прибор­ҙары бар.

“Үҫеш нөктәләре” ярҙамында ауыл ерендә һәм бәләкәй ҡалалар­ҙа йәшәгән мәктәп уҡыусылары хәҙерге заман технологиялары менән таныша, уларға таянып эш­ләр­гә өйрәнә. 2019, 2020 йылдарҙа “Хәҙерге заман мәктәбе” федераль проектын тормошҡа ашырыу барышында Башҡортостан Респуб­ли­каһында 175 мәктәптә тәбиғи-фән­ни һәм гуманитар йүнәлеш­тәрҙәге “үҫеш нөктәләре” асылғай­ны. Ошо нигеҙҙә информатика, технология, тормош хәүефһеҙлеге нигеҙҙәре кабинеттарының матди-техник ба­заһы яңыртылды. Быйыл физика, химия, биология йүнәлеш­тәренә өҫтөнлөк бире­ләсәк.

Быйыл Баймаҡ лицей-интернаты ла яңы ноутбуктар, интерактив панель һәм күп функциялы принтер алыуға өлгәште. Хәҙер лицей уҡыусылары өсөн информатика дәрестәре тағы ла ҡыҙыҡ­лыраҡ үтә, ти белем усағының етәкселеге.

– Лицей-интернат ике информатика бүлмәһе өсөн кәрәкле йыһаз алды, – тип һөйләй белем усағы директоры Иҙел Әбүбә­ки­ров. – Уҡыусылар өсөн – 30, шулай уҡ уҡытыусыларға ике ноутбук алынды. Беҙҙә йылдың-йылы Берҙәм дәүләт имтиханында информатика фәнен һайлаған уҡыу­сы­лар һаны арта бара. Шуныһы ҡыуаныслы: улар юғары һөҙөмтә­ләргә өлгәшә.

Был эштәрҙе тормошҡа ашырыу “Һанлы белем биреү мөхите” проектына ярашлы мөмкин булған. Әлеге башланғыс уҡыусылар һәм уҡытыусылар өсөн генә түгел, ата-әсәләргә лә белем биреү процесында әүҙем ҡатнашырға, мәҫә­лән, өлгәш кимәле, туҡланыу сифаты, хәүефһеҙлек саралары менән танышып барырға мөмкин­лек бирә. Ғөмүмән, бөгөн заманға ярашлы, сифатлы белем биреүҙе виртуаль донъя мөмкинлектәренән тыш күҙ алдына ла килтереп булмай, шуға күрә Баймаҡ ҡалаһының һәм районының барлыҡ мәктәп­тәре лә юғары тиҙлекле интернет селтә­ренә тоташтырылған.

“Хәҙерге заман мәктәбе” федераль проекты нигеҙендә Биш­бүләк районындағы бер нисә белем усағында ла ошондай үҙәктәр барлыҡҡа килде. Райондың Уҫаҡ­кисеү, Баҙлыҡ һәм Дим мәктәптә­рендәге кабинеттар “Үҫеш нөктә­һе” кабинеты итеп үҙгәртелде. Уларҙың барыһы ла тәбиғи-ғилми йүнәлештә эшләйәсәк. Бынан ары ошо белем усаҡтарында дәрестәр заманса ҡорамалдар һәм материалдар ярҙамында үткәреләсәк.

Биология, химия һәм физика йүнәлешендәге “Үҫеш нөктәһе” кабинеттарын асыу тантанаһында Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Салауат Харасов һәм Бишбүләк районы хакимиәте башлы­ғы Артур Зарипов ҡатна­шып, уҡыусыларға һәм уҡытыу­сыларға изге теләктәрен еткерҙе. Заманса шарттарҙа белем алған балалар өсөн педагогтар айырыуса шат.

Был башланғыстар ил Президенты Владимир Путиндың май указдарында билдәләнгән “Мәға­риф” милли проектына ярашлы тормошҡа ашырыла. Проект Рәсәй мәғарифын донъя кимәлендә көнәр­кәшлеккә сығарыу, Рәсәй Федерацияһын белем биреү сифаты йәһәтенән иң яҡшы ун дәүләт исемлегенә индереү маҡ­сатын ҡуя.

Төбәктәрҙә яңы мәктәптәр төҙөлә

Быйылғы Республика көнөн Салауат районының Лаҡлы ауылы халҡы түҙемһеҙләнеп көтә, сөнки бында тап ошо ҙур әһәмиәткә эйә байрам алдынан мәктәп менән балалар баҡсаһы комплексы үҙ ишектәрен аса. Мәктәп – 80 уҡыу­сы­ға, ә балалар баҡсаһы 40 бәлә­кәс­кә иҫәпләнгән.

Ҡатмарлы эпидемиологик хәл-торошҡа һәм сикләүҙәргә ҡарамай, республикабыҙҙа социаль объекттар төҙөлөшө туҡтап ҡалғаны юҡ. Лаҡлылағы белем биреү комп­лексы төҙөлөшө Республика адреслы инвестиция программаһын һәм “Демография” милли проектын тормошҡа ашырыу планына ярашлы алып барылған. Объект­тағы эштәр 2019 йылдың көҙөндә башланған.

Проектҡа ярашлы, беренсе ҡатта балалар баҡсаһы урынлаш­ҡан, икенсе ҡатта – мәктәп. Бина­ның дөйөм майҙаны биш меңдән ашыу квадрат метрҙы тәшкил итә. Әле барлыҡ биҙәү эштәре тамамланып, мәктәп-балалар баҡсаһы комплексы әллә ҡайҙан балҡып, үҙенә саҡырып ултыра.

Биләмәлә төркөм менән шөғөл­ләнеү өсөн ике майҙансыҡ ҡарал­ған, уларҙың береһе – ясле йәшендәге балаларға тәғәйенлән­гән уйын майҙансығы, икенсеһе иһә балалар баҡсаһы кескәйҙәре һәм уҡыусылар өсөн физкультура менән шөғөлләнеү урынын, шулай уҡ волейбол, баскетбол һәм ике гимнастика майҙансығын берләш­терә. Уларға заманса хәүефһеҙ япма түшәлгән.

– Районда бығаса мәктәпкәсә йәштәге учреждениеларға бер аҙ сират күҙәтелә ине. Яңы балалар баҡсаларын төҙөү проблеманы тулыһынса хәл итеүгә мөмкинлек бирә. Быйыл Малаяҙ ауылында “Бәләкәй ил” тип аталған балалар баҡсаһын сафҡа индерҙек. Шулай итеп, көнүҙәк мәсьәләне тулы­һынса ыңғай хәл итеүгә өлгәштек. Әлеге ваҡытта районда Янған­тауҙа 195 урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһы төҙөлә һәм бына Лаҡлыла өр-яңы, заманса белем һәм тәрбиә биреү үҙәге асыла, –  тип һөйләне Салауат районы хакимиәте баш­лығы Марс Кашапов.

Ошондай һөйөнөслө яңылыҡ­тар Учалы төбәгендә лә бар. Быйыл Учалы ҡалаһында яңы мәктәп төҙөлөшө башланды. 1225 урынға иҫәпләнгән полилингваль мәктәп, ҡаланың 9-сы биҫтәһендә ҡалҡып сығып, киләһе йылда сафҡа инә­сәк, тип күҙаллана. Күптән түгел Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Рәйеф Әбдрәхимов мәктәп төҙө­лөшө барышы менән танышты.

БР Төҙөлөш министрлығы бел­гестәре билдәләүенсә, яңы мәктәп­тең майҙаны 18 мең квадрат метр тәшкил итәсәк. Дүрт ҡатлы бинала ике спорт, иркен тантаналар залдары һәм ашхана урынла­шасаҡ. Башланғыс кластар өсөн уйын бүл­мәләре һәм биләмә­ләре менән айырым уҡыу блогы төҙөү ҡарал­ған. Шулай уҡ проектҡа ярашлы мәктәп ихатаһында спорт һәм уйын майҙансыҡтары, линейкалар һәм башҡа тантаналы саралар үткәреү урыны буласаҡ. Физик йәһәттән хәрәкәт мөмкин­леге сикләнгән балалар өсөн пандустар һәм лифттар ҡаралған. Әлеге мәлдә генераль подрядсы “А” һәм “Б” секцияларының аҫҡы ҡатын төҙөп бөтөп, беренсе ҡат­тың стеналарын күтәреүгә тотон­ған.

Яңы белем усағы ваҡытында һалынып бөтөп, киләһе йыл бала­ларҙың шат тауышына күмелер, тип ышанайыҡ. Ғөмүмән, рес­пуб­ли­кабыҙҙың барлыҡ ҡала һәм ауылдарында шулай яңы мәктәп­тәр төҙөлһөн, заманса уҡытыу ҡора­мал­дары менән йыһазлан­ды­рыл­һын һәм уларҙа респуб­лика­быҙҙың киләсәген үҙ ҡулда­рына аласаҡ лайыҡлы алмаш тәрбиәләнһен.

- Гөлдәр ЯҠШЫҒОЛОВА.