Бөтә асыштар ҙа фән нигеҙендә барлыҡҡа килә

Республиканың барлыҡ юғары уҡыу йорттары берләшмәһе Өфөлә вуз-ара кампус барлыҡҡа килеүен көтөп йәшәй, улар уны юғары мәктәпте артабан үҫтереү өсөн яңы мөмкинлектәр менән бәйләй. Был эштән Өфө фән һәм технологиялар университеты ла ситтә ҡалмай, сөнки быйылғы йыл аҙағында кампустың беренсе сираты биләмәһендә уҡыу йортоноң заманса йыһазландырылған бер нисә ғилми лабораторияһы һәм үҙәге асыласаҡ. Өфө фән һәм технологиялар университеты ректоры Вадим Захаров менән әңгәмә университеттың күләмле проекттан нимә көтөүе һәм яңы мәғрифәти инфраструктура вуз алдында ниндәй мөмкинлектәр асыуы хаҡында.

– Вадим Петрович, вуз-ара кампустың төп әһәмиәтен нисек билдәләр инегеҙ?

– Иң тәүҙә шуны билдәләп үтергә теләйем: вуз-ара студенттар кампусы “Фән һәм университеттар” милли проектына ярашлы төҙөлә. Уның төп бурысы – Башҡортостандың фәнен, инновацияларын һәм заманса мәғарифын үҫтереү үҙәгенә әүерелеү, төрлө өлкәләрҙәге компетенция үҙәктәрен бер майҙансыҡта берләштереү. Был идеялар менән алмашыуҙы көсәйтергә мөмкинлек бирә, дисциплина-ара командалар ойоштороу өсөн дәртләндереү сараһы булып тора. Хәҙерге донъяла бик киң профилле белгестәр талап ителә һәм бөтә вуздар ҙа улар менән маҡтана алмай. 

Бынан тыш, кампус студенттарҙы һәм ғалимдарҙы йәлеп итеү нөктәһе генә түгел, шулай уҡ Өфө халҡы өсөн заманса йәмәғәт киңлеге лә буласаҡ, сөнки ул Башҡортостан баш ҡалаһының тарихи өлөшөндә, Ағиҙел йылғаһы буйындағы ҡалҡыулыҡта урынлаша. Шулай уҡ Салауат Юлаев һәйкәле, Конгресс-холл, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры, “Динамо” стадионы, Археология һәм этнография музейы бар. Проектланған кампустың ер участкаһы 4,85 гектар тәшкил итә.

– Кампустың беренсе сиратын – 35 868 квадрат метр майҙанлы IQ-паркты быйыл декабрҙә сафҡа индереү планлаштырыла. Унда һеҙҙең университеттың ниндәй структуралары урынлашасаҡ һәм эш башлаясаҡ?

– 4,6 мең квадрат метрҙан ашыу майҙанда ике лаборатория блогы – алдынғы инженер һәм генетик, шулай уҡ ике үҙәк – “Яңы бизнес биләмәһе” технологиялар һәм студенттар эшҡыуарлығы трансферы урынлашасаҡ.

Бынан тыш, туғыҙынсы ҡатта Спорт программаһы, алгоритмлы робот техникаһы, киберхәүефһеҙлек һәм киберспорт үҙәге (ӨФТУ-ның СПАРКС үҙәге) урынлашасаҡ. Бөгөн киберспорт йәштәр араһында бик популяр һәм СПАРКС төбәктә инновацион спорт үҙәгенә әүерелер, тип ышанам. Өҫтәүенә был өлкәлә беҙҙең ғорурланырлыҡ ҡаҙаныштарыбыҙ бар. Егерме йылдан ашыу Өфөнөң программистар командаһы даими рәүештә спорт программалауы буйынса халыҡ-ара ярыштарҙың финалына сыға. Быйыл Өфө университетының киберспорт командаһы Универсиадала Башҡортостан Башлығы кубогында иң көслөһө һәм компьютер спорты буйынса Башҡортостан Республикаһы чемпионы булды.

– Өфө фән һәм технологиялар университеты, башҡа юғары уҡыу йорттары кеүек үк, төбәк өсөн мөһим стратегик проекттарҙы үҫтереүгә йүнәлтелгән. Кампустың барлыҡҡа килеүе был процестарға нисек булышлыҡ итәсәк?

– Өфө университеты урынлашасаҡ вуз-ара кампус майҙандары, әлбиттә, стратегик проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн матди-техник базаға ла әйләнәсәк. Беҙ биш стратпроектты үҫтереүҙең ресурс базаһы булып торабыҙ: “Функциональ материалдар дизайны”, “Юғары аэрокосмос технологиялары инженер мәктәбе”, “Сәләмәт оҙон ғүмерлелек”, “Университет эшҡыуарлыҡ башланғысы”, “Евразия педагогия дизайны” һәм “Яңы экобиләмәләр үҫешенең мәжбүри моделдәре” өҫтәмә проекты.

“Өҫтөнлөк 2030” программаһы сиктәрендә ғәйәт ҙур ғилми-тикшеренеү эше алып барыла: илдең технологик суверенитетын күтәреүгә бәйле яңы технологиялар, фән һәм мәғарифтың өҫтөнлөклө йүнәлештәре булдырыла; йәш ғалимдар өсөн илдең алдынғы юғары уҡыу йорттарына һәм ғилми үҙәктәренә ғилми стажировкалар ойошторола; лекциялар уҡыу һәм уртаҡ тикшеренеүҙәр өсөн билдәле ғалимдар саҡырыла.

Кампуста фәндең төрлө йүнәлештәре буйынса лабораториялар асыу беҙгә актуаль проекттарҙы тормошҡа ашырырға ярҙам итер, тип ышанам. Мәҫәлән, авиайыһан техникаһы өсөн һанлы етештереү лабораторияларында һәм элекке тергеҙеү, регенератив медицина ҡоролмаларының лабораторияларында материалдар һәм матдәләр атом масштабында күҙәтеүҙәрҙән алып термомеханик һынауҙарға тиклем бер нисә масштабта тикшереләсәк. 

– Юғары уҡыу йорттарына индустриаль партнерҙар менән тығыҙыраҡ эш итеү кәрәклеге күҙәтелә. Был мәсьәләләрҙе кампус хәл итәсәкме?

– Кампус моделендә индустриаль партнерҙың булыуы күҙаллана, ул сығарылыш студенттарын “ҡулланыусы” буласаҡ. Быға кампус биләмәһендә асылған киңлектәр ҙә булышлыҡ итәсәк, унда студент уҡыу процесында уҡ үҙенең буласаҡ эш биреүсеһе менән хеҙмәттәшлек итә башлай аласаҡ. Уҡыу программаһы сиктәрендә ул шунда уҡ реаль бизнес өсөн ҡыҙыҡлы нәмәләр эшләй аласаҡ.

– Һеҙҙеңсә, кампус ҡалабыҙҙы нисек үҙгәртер? Өлкәнең вуз-ара кампусы ҡала иҡтисадын үҫтереүҙә ниндәй роль уйнай?

– Дөйөм алғанда, бындай институциональ үҙгәрештәр вуз эшмәкәрлегенә һәр саҡта ла ҡағылмай. Вуздар файҙаһына һуңғы ҙур төҙөлөштәр ХХ быуаттың 60-сы йылдарында алып барылды. Шуға күрә әле барған процестың һәм вуз-ара кампустың ҡала һәм төбәк үҫешендә роле баһалап бөткөһөҙ.

Университет кампусының яңы ландшафты фәнни өлкәләге стратегик мөһим мәсьәләләрҙе һөҙөмтәле хәл итеүгә профессиональ берләшмәнең йәлеп итеүсәнлеген күтәрәсәк, ғилми белем туплау, заманса фәнни-белем биреү технологияларын индереү, шулай уҡ фәнни эшкәртмәләрҙе баҙарға сығарыу сылбырын ҡыҫҡартыу өсөн мөхит булдырасаҡ. 

Ошоға өҫтәп, кампус Өфөнөң урбанистика үҙәге, төрлө проекттарҙы һәм башланғыстарҙы тормошҡа ашырыу өсөн база, мәғариф һәм фәндең көнүҙәк мәсьәләләрен тикшереү өсөн фекер алышыу майҙансығына әүереләсәк. Университеттың кампус һәм инфраструктура сәйәсәтен тормошҡа ашырыу баш ҡалабыҙҙа ҡала мөхитенең сифат индексын күтәрәсәк һәм ҡала, республика абруйында эшләйәсәк.

– Йомғаҡлап әйткәндә, Өфө фән һәм технологиялар университетының вуз-ара кампус булдырыу проектына төп ҡыҙыҡһыныуы нимәлә?

– Республикала кампус барлыҡҡа килеү менән йәштәребеҙ башҡа төбәктәргә китмәҫ, тип ышанам. Улар сифатлы белем алыу һәм Өфөлә фәнгә юл табыу мөмкинлегенә эйә буласаҡ, сөнки бында беҙҙең йүнәлештәр буйынса проекттар тормошҡа ашырыласаҡ. Кампусҡа төрлө белем өлкәләре буйынса белгестәр йыйылһа, бик шәп, сөнки бөтә асыштар ҙа фән нигеҙендә барлыҡҡа килә. Бынан тыш, кампус уҡыу һәм ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге менән шөғөлләнеү планында ғына түгел, шулай уҡ ижад һәм спортты үҫтереү өсөн дә яңы перспективалар һәм мөмкинлектәр бирә.

Башҡортостандың юғары уҡыу йорттары һәләтле йәштәр өсөн конкурентлы көрәштә үҙ позицияларын көсәйтә, сөнки яңы кампус республика университеттарына күрше төбәктәрҙән генә түгел, башҡа илдәрҙән дә йәштәрҙе йәлеп итергә ярҙам итә. Ул фәнни-мәғариф киңлеге буласаҡ, унда төрлө юғары уҡыу йорттары студенттары йәшәй һәм берлектәге проекттар әҙерләй аласаҡ. Вуз-ара кампус – республикабыҙҙың белем биреү инфраструктураһының донъя кимәленә сығыуының йәнә бер этабы ул.

Сығанаҡ: pravitelstvorb.ru