Һанлы трансформацияны киңәйтәләр

Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Башҡортостан дәүләт медицина университетының вуз-ара кампус резиденты студенттары һәм ординаторҙары «Һанлы кафедра» проектын тормошҡа ашырыу арҡаһында мәғлүмәт технологиялары өлкәһендә яңы компетенциялар ала. Өҫтәмә IT-специальность буйынса бушлай профессиональ әҙерлек үткәндән һуң, улар һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә дауалау һәм диагностика ҡорамалдары өсөн яңы ҡушымталар, сервистар һәм программа продукттарын үҙаллы һәм эксперт рәүештә эшләй аласаҡ. БДМУ-ның “Һанлы кафедраһы” университеттың бөтә ғилми лабораториялары эшендә күрһәтелгән дүрт йүнәлеште тормошҡа ашыра.

 Мәҫәлән, юғары уҡыу йорттары араһындағы студенттар кампусының кеше микробиомы лабораторияһында тулы геномлы секвенирлау һөҙөмтәһендә алынған мәғлүмәттәрҙе интерпретациялау өсөн биоинформатик ысулдар ҡулланыла.

Кампустың аддитив технологиялар лабораторияһында ғалимдар һанлы инструменттар ярҙамында перспективалы материалдар һәм персонализацияланған медицина изделиелары етештереү технологияларын булдыра. Атап әйткәндә, янбаш һөйәктәрен моделләштереү өҫтөндә эшләйҙәр, анатомик үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып, аныҡ кешенең тубығына йәки янбашына ҡуйылған протезға ниндәй көс төшөүен иҫәпләйҙәр.

БДМУ-ның математик моделдәр эшләү лабораторияһы эше тулыһынса персональ медицинаны үҫтереү өсөн заманса һанлы технологияларҙы ҡулланыуға ҡоролған. Тикшеренеүселәр һәм инженерҙар тере туҡымалар, ағзалар һәм биологик процестар моделдәрен төҙөү өсөн моделдәрҙең инженер пакеттарын, машина менән өйрәтеү ысулдарын һәм математик физика аппаратын ҡуллана.

Бәләкәй таргетлы молекулаларҙы эҙләү лабораторияһы молекуляр докингты иҫәпләү өсөн һанлы технологияларҙы ҡуллана. Был ысул дарыу уйлап табыу һәм уны сығарыуҙа ҙур роль уйнай, яңы дарыуҙарҙы ҡулланырҙай потенциаль кандидаттарҙы асыҡларға ярҙам итә. Заманса һанлы инструменттар ярҙамында ғалимдар дарыуҙарҙың молекуляр кимәлдә тәьҫир итеү механизмдарын өйрәнә, был уларҙың составын    һәм үҙенсәлеген оптималләштереүгә ярҙам итә.

 Юғары уҡыу йорттары араһындағы студенттар кампусының молекуляр гибридтар лабораторияһы ғалимдары биомолекуляр инженерияның дисциплина-ара тикшеренеүҙәр өлкәһендә эш алып бара. Бында медицина, биология һәм химияла ҡулланыу өсөн биомолекулаларҙы дизайнлау, булдырыу, синтезлау инә.

Яңы һанлы технологиялар БДМУ-ның Фундаменталь медицина институтының һәр лабораторияһында ла әүҙем тормошҡа ашырыла. Мәҫәлән, морфология лабораторияһында ғалимдар фундаменталь тикшеренеүҙәр ваҡытын ҡыҫҡартырға мөмкинлек биргән һанлы морфометрия ысулын ҡуллана. Яңы ҡараш онкоморфологик диагностиканы үҫтереүҙә яңы перспективалар аса.

 БДМУ-ның Урология һәм клиник онкология институты лабораторияларында секвенирлау мәғлүмәттәрен анализлауҙың биоинформатик ысулдары ҡулланыла, улар күҙәнәктәрҙең ҡатмарлы туҡымаларҙа нисек эшләүе һәм үҙ-ара тәьҫир итешеүе тураһында ентекле мәғлүмәт алырға мөмкинлек бирә, шулай уҡ ауырыуҙарҙың биомаркерҙарын һәм механизмдарын асыҡларға, күҙәнәк процестарының динамикаһын күҙәтергә мөмкинлек бирә.

Һанлы кафедраның өс йыл эшләү осоронда Башҡортостан дәүләт медицина университетының 2,5 мең студенты һәм ординаторы ҡайтанан уҡытыу үтте. Хәҙер программаларҙы 2 меңдән ашыу кеше үҙләштерә.

Буласаҡ табиптар клиник медицинала яһалма интеллект системаларының нигеҙҙәрен, ортопедияла һәм травматологияла компьютер моделдәрен өйрәнә, клиник тикшеренеүҙәр өсөн дизайнды һәм биомедицина процестарының математик моделдәрен төҙөүҙе үҙләштерә.

Һанлы кафедра проекты сиктәрендә түбәндәге программалар тормошҡа ашырыла: “R программалау нигеҙендә медицинала мәғлүмәттәрҙе интеллектуаль анализлау”, “Биомедицинала математик һәм компьютер моделдәр эшләү”, “Биомедицина ҡушымталары өсөн Research and Development (R&D) мәғлүмәт технологиялары”, “Биомедицинала мәғлүмәт системалары”.

Белешмә. Евразия Фәнни-белем биреү үҙәгенең юғары уҡыу йорттары араһындағы студенттар кампусы Рәсәй Президенты ҡушыуы буйынса һәм Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығының «Фән һәм университеттар» милли проектын тормошҡа ашырыу сиктәрендә төҙөлә. Өфө кампусы проекты - 4,3 мең кешегә иҫәпләнгән торлаҡ биналары, уҡыу-ғилми комплексы, лабораториялары, эшлекле зоналары, магазиндары, уңайлы скверҙары һәм башҡа уңайлы ҡала мөхите объекттары булған студенттар өсөн урын.

Мәғлүмәт һәм фото сығанағы:  https://pravitelstvorb.ru/news/26209/