Башҡортостанда юлдар сифаты яҡшыра

“Башинформ” агентлығында үткән матбуғат конференцияһында 2020 йылда Башҡортостанда автомобиль юлдары төҙөлөшө, үҙгәртеп ҡоролоуы һәм ремонтланыуы һөҙөмтәләре, Башҡортостан Республикаһы юл хужалығының 2021 йылға үҫеш пландары барланды.

2020 йылда юлдар төҙөлөшө өсөн күпме аҡса бүленгән?

2020 йылда төбәк заказын финанслау күләме 27,38 миллиард һум тәшкил итте. Был былтырғы күр­һәткестән 19 процентҡа юғарыраҡ. Уның 11,5 миллиард һумы муни­ципалитеттарға бүленде. Был, 2019 йыл менән сағыштырғанда, 15 про­центҡа күберәк.

Шуны билдәләргә кәрәк: быйыл Федераль үҙәк тарафынан респуб­ликаға бығаса булмағанса 6,3 миллиард һумлыҡ ярҙам күрһәтелде (был 2019 йылда федераль бюджеттан бүленгән аҡсанан 18 процентҡа күберәк).

Аҡса аныҡ ҡайҙа йүнәлтелә?

Алдан сығарылған һөҙөмтәләр буйынса, 2020 йылда Башҡортостан Республикаһында барлығы 45 километр юл һәм дөйөм оҙонлоғо 670 погон метр булған һигеҙ күпер (ете автомобиль һәм йәйәүлеләр өсөн бер) төҙөлә. 2000 километрҙан ашыу юл һәм оҙонлоғо 655 погон метр булған 15 күпер ремонтланды.

Подъезд юлдарын төҙөкләндереү эштәре дауам итә. Ошо маҡсатта муниципалитеттарға 10-ар миллион һум аҡса бүленде: ошо иҫәп буйынса ваҡ ҡырсынташлы 1071 километр юл ремонтланды.

“Ауыл биләмәләренең комплекслы үҫеше” федераль маҡсатлы програм­маһы сиктәрендә 2020 йыл аҙағына тиклем Дәүләкән, Йәрмәкәй, Кушнаренко, Салауат райондарындағы ауылдарға дүрт юл төҙөү ҡаралған.

Бөрө – Таҙтүбә – Һатҡы яңы трас­саһын һалыу эштәре дауам итә. Ул төньяҡ-көнсығышты республиканың үҙәк өлөшө менән тоташтырасаҡ. Баш ҡалалағы Воровский урамы йүнәле­шендәге Ағиҙел йылғаһы аша яңы күпер әүҙем һалына.

Әле республикала нормативҡа тура килгән юлдар өлөшө күпме?

2019 йылда атҡарылған эштәргә ярашлы, хәҙер бындай төбәк һәм муниципаль-ара тәғәйенләнешле юлдар 55 процент тәшкил итә. Өфө агломе­рацияһында әле – 61,35, Стәрлетамаҡ агломерацияһында – 55,3 процент. 2020 йыл аҙағына төбәк һәм муниципаль-ара тәғәйенләнешле был күр­һәткес 53,3 процент тәшкил итәсәк. Йыл аҙағына Өфө агломерацияһында – 65,8, Стәрлетамаҡ агломерация­һында 63,3 процент юлдар һәм урамдар нормативҡа ярашлы булырға тейеш.

Быйылға “Хәүефһеҙ һәм сифатлы юлдар” милли проекты буйынса ниндәй эш күләме атҡарыу планлаштырылған?

“Хәүефһеҙ һәм сифатлы юлдар” милли проектына ярашлы, Өфө һәм Стәрлетамаҡ агломерацияларындағы 264 объектта эш бара. Уларҙың 18-е – күсмә, йәғни был объекттарҙағы эш­тәр 2021-2022 йылдарҙа тамамланасаҡ.

Милли проект нигеҙендә атҡа­рылған эштәр:

l 305 километр юл һәм урам ремонтланды;

l 12 километр автомобиль юлдарында һәм урам-юл селтәрендә капиталь ремонт эшләнде;

l 5 километр юл һәм урам үҙгәртеп ҡоролдо;

l 23 яңы светофор һәм 248 юл билдәһе объекты ҡуйылды;

l 1200 погон метр йәйәүлеләр өсөн ҡоймалар эшләнде;

l Ауырлыҡ-габаритлы контролдең 3 автомат пункты ҡуйылды.

Республикала ниндәй ҙур юл проекттары тормошҡа ашырыла?

2019 йылда “Хәүефһеҙ һәм сифатлы юлдар” милли проекты буйынса Өфөләге Воровский урамы йүнәле­шендә Ағиҙел йылғаһы аша яңы автомобиль юлы күпере төҙөлөшө, Дыуан һәм Ҡариҙел райондарында Ҡариҙел ауылынан Таҙтүбә ауылына тиклем 60 километр оҙонлоғондағы автомобиль юлы биләмәһен үҙгәртеп ҡороу башланды. 2021 йылда ла был эштәрҙе тормошҡа ашырыу дауам итәсәк.

Бынан тыш, 2021 йылда ике кү­перҙе – Шаҡша ҡасабаһы эргәһендәге Ҡариҙел йылғаһы аша һәм Иҫке Затон күперен – капиталь ремонтлай баш­лаясаҡтар. Уларҙы ремонтлау хаҡы 7 миллиард һум тирәһе буласаҡ. Өфөләге Салауат Юлаев проспекты һәм Зәки Вәлиди урамы киҫелешен­дәге транспорт сиселешен үҙгәртеп ҡороу эштәре башланасаҡ. Уның хаҡы – 893,0 миллион һум.

Әммә Волга буйы федераль окру­гын­дағы транспорт инфраструкту­раһының иң ҙур һәм ҡатмарлы проекты – Өфөнән М-5 “Урал” федераль тәғәйенләнешле автомобилдәр юлына яңы сығыу урынын – Көнсығыш сы­ғыуын – төҙөү.

Быйыл ғинуарҙа төҙөлөштөң әүҙем фазаһына күстеләр, объектта төҙө­лөш-монтаж эштәре башланды. Тон­нелдә тау үтеү эштәре бара, буласаҡ күпер өсөн терәүҙәр һәм эстакадалар ҡуйыла. Төҙөлөш майҙансығына 750-нән ашыу кеше йәлеп ителде. Төҙөлөш ҡыҙған ваҡытта 1 мең 300 кеше эшләр тип көтөлә. Эшселәрҙең күбеһе – республикала йәшәүселәр.

М-5 “Урал” трассаһын киңәйтәсәктәрме?

М-5 “Урал” трассаһы илдәге транспорт сараларының иң күп йөрөгән юлдарының береһе һанала. Трафик тәүлегенә 50 меңгәсә автомобилгә барып етә. Башҡортостан буйынса оҙонлоғо 307 километр тәшкил итә, уның 89 километры IБ талаптарына тап килә. М-5 “Урал” трассаһының хәрәкәт мөмкинлеген арттырыу өсөн уның участкалары этап буйынса үҙ­гәртеп ҡорола. Ошо эштәр сиктәрендә 2024 йылға тиклем юлдың 100 кило­метрҙан ашыу өлөшө 4 һәм 6 һыҙатҡа тиклем киңәйтеләсәк.

Әле Урал буйы федераль автомобиль юлдар идаралығы тарафынан М-5 “Урал” трассаһының бер юлы бер нисә участкаһында төҙөлөш-монтаж эштәре атҡарыла:

Октябрьский ҡалаһы һәм Туймазы районы муниципаль районы:

l 1280+000 километр – 1300+000 километр (оҙонлоғо – 19,646 километр, хәрәкәт һыҙаттарын 6-ға тиклем арттырыу);

l 1300+000 километр – 1312 +000 километр (оҙонлоғо – 11,873 километр, хәрәкәт һыҙаттарын 6-ға тиклем арттырыу);

l 1336+000 километр – 1344+200 километр (оҙонлоғо – 7,24 километр, хәрәкәт һыҙаттарын 6-ға тиклем арттырыу).

Дөйөм оҙонлоғо – 38,759 километр.

Бүздәк районы муниципаль ра­йоны:

l 1360+000 километр – 1375+000 километр (оҙонлоғо – 15,130 километр, хәрәкәт һыҙаттарын 6-ға тиклем арттырыу).

l 1360+000 километр – 1375+000 километр (оҙонлоғо – 15,130 километр, хәрәкәт һыҙаттарын 6-ға тиклем арттырыу).

Благовар районы муниципаль ра­йоны:

l 1375+000 километр – 1401+000 километр (оҙонлоғо – 16,400 километр, хәрәкәт һыҙаттарын 4-кә тиклем арттырыу).

Өфө ҡалаһы ҡала округы һәм Өфө районы муниципаль районы:

l 1480+000 километр – 1494+000 километр (оҙонлоғо – 14,306 километр, хәрәкәт һыҙаттарын 6-ға тиклем арттырыу).

Иглин районы муниципаль районы:

l 1494+000 километр – 1510+000 километр (оҙонлоғо – 15,510 километр, хәрәкәт һыҙаттарын 6-ға тиклем арттырыу).

Ошо уҡ участкаларҙа уңайлы һәм хәүефһеҙ йөрөү өсөн төрлө кимәлдәге транспорт сиселеше, юл үткәргестәр, күперҙәр төҙөү ҡаралған.

Башҡортостандың баш ҡалаһында күпме юл ремонтланған?

Автомобиль юлдарын ремонтлау өлкәһенә килгәндә, 56 участкала дөйөм оҙонлоғо 54 километрҙан ашыу эштәр атҡарылды. Уларҙың 22-һе – “Хәүефһеҙ һәм сифатлы автомобиль юлдары” милли проекты, 34-е респуб­ликаның төбәк заказы буйынса тор­мошҡа ашырылды. Улар иҫәбендә – баш ҡаланың Коммунистик, Ленин, Карл Маркс, Киров, Әй, Сочи, Софья Перовская, Пархоменко, Пушкин, СССР-ҙың 50 йыллығы, Менделеев һәм башҡа урамдар.

Салауат Юлаев проспек­тын төҙөп бөтөү буйынса пландар бармы?

“Салауат Юлаев проспектының Маршал Жуков һәм Ауыл Бого­родицаһы урамына тиклемге участ­каһын дауам итеүҙең беренсе сираты төҙөлөшө” проекты әҙер. Унда Салауат Юлаев проспектын Маршал Жуков урамынан Ауыл Богородицаһы урамына тиклем 4,9 километр оҙонло­ғонда дауам итеү ҡаралған. Был проекттың дөйөм хаҡы – 12,9 миллиард, шул иҫәптән һүтеү өсөн тотоно­ласаҡ сығым 3,2 миллиард һум тәшкил итәсәк. Бюджетта бындай аҡса юҡ, әле Салауат Юлаев проспектын 3,68 километр оҙонлоҡта Ватутин урамынан (Адмирал Макаров урамы аша) Интернациональ урамына тиклем дауам итеү варианты ҡарала. Был ҡарар Салауат Юлаев проспектынан Интернациональ урамында планлашты­рылған сиселешкә һәм артабан про­ект­тағы күпер аша Ағиҙел аръяғына сығыу мөмкинлеген бирә. Проектты тормошҡа ашырыуҙың дөйөм хаҡы 6,7 миллиард һум тәшкил итә. Уны ике этапта тормошҡа ашырырға мөмкин. Беренсе сираттағы вариант булараҡ, Салауат Юлаев проспекты төҙөлөшөн дауам итеүҙе бер кимәлдә, сиселештәрҙе ҡормайынса тормошҡа ашырыу тәҡдим ителә. Был осраҡта төҙөлөш өсөн киткән сығымдар күпкә аҙаясаҡ (2,2 миллиард һумға тиклем).

Зинин юл үткәргесе төҙөлөшөн ҡасан башлаясаҡтар?

Бөгөнгә транспорт сиселеше проекты буйынса эш тамамланды. Проект документтары тарафынан ике этап ҡаралған:

l 1-се этап – М-5 “Урал” автомобиль юлындағы транспорт сиселе­шенән Ноғай шоссеһына тиклем, шул иҫәптән юл күпере, автомобилдәр юлы төҙөлөшө (1,85 километр).

l 2-се этап – 1,8 километр оҙонлоғондағы Ноғай шоссеһы.

Проект буйынса ыңғай экспертиза һөҙөмтәһе ошо йыл аҙағына тиклем алыныр, тип көтөлә. Бынан тыш, Башҡортостан Республикаһы буйынса Төбәк заказы тарафынан 2020 – 2022 йылдарҙа уҡ эштәрҙең беренсе этабын финанслау ҡаралған.

Өфөлә күп ҡатлы йорттары булған яңы биҫтәләрҙә юлдар һалынырмы?

Күп ҡатлы йорттар төҙөлгән яңы биҫтәләрҙә дөйөм оҙонлоғо 7,9 километр булған яңы урамдар, шул иҫәптән Кузнецов Затонында – 10 һәм Дим-8 һәм Дим-9 биҫтәләрендә өс урам (Тикшеренеү, Хыялға бирелеү­сәндәр, Генерал Кусимов урамдары) төҙөү ҡаралған. Был объекттар буйынса ноябрҙә муниципаль контракттар төҙөлдө. Эштәрҙе 2022-2023 йылдарҙа тамамлау планлаштырыла.

Иң тәү сиратта ниндәй юлдарҙы ремонтлауҙы кем һәм нисек асыҡлай?

Ремонт ҡаралған урам-юл селтәре участкалары исемлеге нығыраҡ еме­релгән, норматив талаптарына тап килмәгән урамдарҙың, автомобиль юлдарының етешһеҙлектәр ведомостары һәм уларҙы анализлау ниге­ҙендә барлыҡҡа килә. Был проекттағы объекттарға юғары талаптар ҡуйыла. Иң тәү сиратта объекттар сифатында юғары тиҙлекле һәм көйләнгән хәрәкәт юл магистралдәре, дөйөм ҡала тәғә­йен­лә­нешендәге туҡтауһыҙ һәм көй­ләнгән магистраль урамдар, район тәғәйенләнешендәге транспорт-йә­йәүлеләр һәм йәйәүле-транспорт коммуникациялары, урындағы транспорт саралары күберәк йөрөгән юлдар һәм урамдар ҡарала. Һайлағанда хәрәкәт көсөргәнешлелеге, юл-транспорт ваҡиғалары күберәк теркәлгән урын­дарҙың барлығы, Эске эштәр ми­нистрлығы ЮХХДИ идаралығы бойороҡтарының булыу-булмауы, бер тәүлек эсендә бер райондан икенсеһенә йөрөгән граждандарҙың “маятник”лы хеҙмәт миграцияһы йүнәлештәре иҫәпкә алына.

Юлдарҙа үлем осраҡтарын кәметеү өсөн нимә эшләнә?

Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге – тар­маҡтың өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе. Бөгөн Башҡортостан Респуб­ликаһында 1011 фото һәм видео тер­кәү камераһы эшләй. Быйыл ғына ла 12 мең билдә ҡуйылды, йәнә 13 мең километр юлға юл билдәләре һа­лынды, светофорҙар, барьер кәртә­ләре урынлаштырылды. Автомобиль юлдары хужалары ведомствоға ҡараған автомобиль юлдарындағы юл-транспорт ваҡиғалары урындарын тикшереү буйынса ведомство-ара комиссиялар ойошторҙо һәм уларҙың теркәлеү сәбәптәрен бөтөрөү буйынса саралар планын эшләне.

Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген тәьмин итеү маҡсатында юл хәрәкәте ҡағиҙә­ләрен үтәү пропагандаһы тормошҡа ашырыла. Шулай уҡ транспорт ағы­мына видеоаналитика эшләнгән, эҙләнгән транспорт сараларының номерҙары тупланған мәғлүмәттәр базаһы ярҙамында тикшереү һәм һөҙөмтәләрҙе периферия ҡоролмаһы аша операторға тапшырыу мөмкин­лектәрен биргән “Гарпун” аппарат-программа комплексы һатып алынған һәм ЮХХДИ-ға тапшырылған. Мәғлү­мәттәр банкы һәм машина “ҡарауы” ярҙамында, комплекс реаль режим ваҡытында ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәренә транспорт саралары ағымында административ хоҡуҡ боҙоуҙар ҡылған, теркәлеү ваҡыты туҡтаған транспорт сараларын, шулай уҡ улар барған маршруттарҙа хәүефле булыуы ихтимал водителдәрҙе асыҡларға ярҙам итәсәк.