“Был проблеманы беҙ генә хәл итә алмайбыҙ”

Илебеҙҙең социаль-иҡтисади йәһәттән үҫеше транспорт хеҙмәттәренә һорауҙы ла арттыра. Бөгөн ташылған йөктөң 60 процентҡа яҡыны автомобиль йөк транспорты ярҙамында атҡарыла. Әммә үҙ сиратында юлдар ҙа сифатын юғалта бара һәм даими ремонтлауҙы, яңыртыуҙы талап итә. Шулай итеп, йәшәйешебеҙҙең һәр өлкәһендәге кеүек, был тармаҡта ла төрлө проблемалар бар.

Күптән түгел “Башинформ” мәғ­лүмәт агентлығында 2020 йылда Башҡортостанда автомобиль юлдары төҙөү һәм уларҙы ремонтлау, 2021 йылға үҫеш пландары хаҡында онлайн-конференцияла республиканың транспорт һәм юл хужалығы министры Алан Марзаев, Урал буйы федераль автомобиль юлдар идаралығы етәксеһе Азамат Илембәтов һәм Өфө ҡалаһы хакимиәтенең Юлдар төҙөлөшө, ремонтлау һәм яһалма ҡоролмалар идаралығы етәксеһе урынбаҫары Илшат Фәхретдинов ҡатнашты. Был сарала шулай уҡ тармаҡты борсоған проблемалар хаҡында ла һөйләнеләр.

М-5 “Урал” трассаһының республика буйлап үткән өлөшө 307 километр тәшкил итһә, шуның 89 километры ғына барлыҡ талаптарға яуап бирә. Ә был юл – илдәге транспорт саралары иң күп йөрөгән трас­саларҙың береһе. Алан Марзаев Башҡортостанда ни өсөн ике һыҙатлы юлдарҙың барыһын да ки­ңәйт­мәүҙәренә аңлатма бирҙе. Уның әйтеүенсә, был эште тиҙ генә атҡарыу мөмкин түгел. “Ә ниңә Белорет юлдары әле һаман ике һыҙатлы булып ҡала?” тигән һорауға: “Барлыҡ юлдарҙы ла бер үк ваҡытта дүрт һыҙатлы итеү мөмкинлеге юҡ”, – тип яуап бирҙе министр. Был эш әкренләп башҡарыла, тиелде сарала.

Баш ҡала урамдары торошо хаҡында ла һүҙ булды. Мәҫәлән, ғәҙәттә, яҙлы-көҙлө һыу йыйылған Пугачев урамын мотлаҡ ҡайтанан проектлау кәрәк, тиелде онлайн-сарала. “Реконструкция эшләнә­сәк. Һыу йыйылмаһын өсөн юлды “күтәрергә” кәрәк. Был эште мот­лаҡ башҡарыу фараз”, – тине Алан Марзаев.

Урамдар тураһында һүҙ сыҡҡас, республика халҡының ошо мәсьәлә буйынса Транспорт һәм юл хужалығы министр­лығына йыш мөрәжәғәт итеүе хаҡында әйтелде. “Беҙ барлыҡ муниципаль райондарға был проблеманы яйға һалыу өсөн аҡса бүләбеҙ, шуға күрә башта урындағы етәк­селәргә мөрәжәғәт итергә кәрәк. Әгәр унда һеҙҙең мәсьәләне инҡар итһәләр йә дөрөҫ яуап бирмәһәләр, ми­нистрлыҡҡа еткерергә була”, – тиелде сарала.

Алан Марзаев “Юл хужалығы үҫешенең дөйөм система саралары” федераль һәм “Хәүефһеҙ һәм сифатлы автомобиль юлдары” милли проекттары сиктәрендә республикаға яңы автобустарҙың ни өсөн бүленмәүен дә аңлатты. Министр әйтеүенсә, был проектта илдең барлыҡ төбәктәре лә ҡатнашыу хоҡуғына эйә, шул иҫәптән Башҡортостан да 2019 йылда заявка биргән. Әммә республика ҡайһы бер критерийҙар буйынса һайлауҙы үтә алмаған. Мәҫәлән, быға Башҡорт­остандың брутто-контракттар сис­темаһына күсмәүе сәбәпсе булған. “Тиҙҙән беренсе конкурс ойош­тороласаҡ. 21-се маршрут йыл аҙағына тиклем брутто-контракттар буйынса һатыулашасаҡ”, – тине Алан Марзаев. Ул шулай уҡ ведомствоның “НефАЗ” автобустарының һуңғы моделен һатып алыуы хаҡында белдерҙе.

Быйыл “Хәүефһеҙ һәм сифатлы автомобиль юлдары” милли проектына ярашлы, 305 километр юл һәм урам ремонтланған, светофорҙар, юл билдәләре, камералар ҡуйылған һәм башҡа эштәр атҡарылған. Әйткәндәй, был милли проектта билдәләнгән бурыстар 2030 йылдың декабренә тиклем тормошҡа ашырылырға тейеш. Уның маҡсаты – Рәсәй юлдарында уңайлы һәм хәүефһеҙ хәрәкәт итеүҙе ойоштороу. Өҫтәүенә юлдарҙағы һәләкәт осраҡтары ла өс тапҡырға кәмергә тейеш.

Тик, үткән йылғы ошо ваҡыт менән сағыштырғанда, юлдарҙа ғүмере өҙөлгәндәр һаны, ҡыҙға­нысҡа ҡаршы, артыҡ кәмемәгән: 388 кеше. Был, былтырғы 9 но­ябргә ҡарата, шунса уҡ күрһәткес. Транспорт һәм юл хужалығы министры Алан Марзаев республика Башлығы Радий Хәбировтың быйыл юлдарҙағы үлем осраҡтарын кәметеү буйынса ҡуйған мәсьә­ләһенең үтәлә алмаясағы хаҡында белдерҙе. Автомобилдәр бәре­лешеүе сәбәпле әллә күпме кеше­нең ғүмере өҙөлгән, йәрәхәт­ләнгәндәр ҙә бихисап.

Үлемгә килтергән автоһәләкәт­тәрҙең 96 проценты федераль юл­дарҙа теркәлгән. Министр әйтеүенсә, водителдәр йә тиҙлек режимын күҙәтмәй, йә рулгә эскән килеш ултыра. Билдәләнеүенсә, юл-транспорт фажиғәһендә һәләк булған 333 кешенең 94-е иҫерек булған. Республика ЮХХДИ-һы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 29 кешене иһә ҡараңғы ваҡытта машина менән бәрҙергәндәр, 34 кешенең ғүмере төбәк юлдарында өҙөлгән.

“Әгәр рулгә иҫерек килеш ул­тырмаһалар, үлем һаны ике тапҡырға кәмерәк булыр ине. Юл һәм транспорт министрлығы ғына был проблеманы яйға һала алмай. Ул комплекслы хәл ителергә тейеш, – тине Алан Марзаев. – Беҙҙең министрлыҡ тарафынан юлдар ваҡытында ҡарҙан таҙар­тылһа, юл һыҙыҡтары, билдәләре тәртиптә тотолһа, Эске эштәр ми­нистрлығы тарафынан водител­дәр менән йә­йәүлеләр контролдә булһа, юл хә­рәкәтендә ҡатна­шыусылар ҡағи­ҙәләрҙе теүәл үтәһә, мәктәптәр тарафынан тәрбиә эше алып барылһа, дөйөм хеҙмәт яҡшыраҡ һөҙөмтә бирәсәк. Мәктәп уҡыусыларының яҡты­лыҡты ҡайтарғыс әйберҙәрҙе тағыуы мөһим”. Ул шулай уҡ уҡыу­сыларҙың кейемендә яҡтылыҡ ҡайтарғыс элементтарҙы файҙа­ланыуҙың мотлаҡ икәнлеген билдәләне.

Мәскәү водителдәренең авто­мобилгә идара итеү, йәйәү­ле­ләрҙең юлда йөрөү мәҙәниәтен иғтибарға алыу кәрәклеге хаҡында әйтелде онлайн-конференцияла. Халҡы 12 миллион булған был ҡала юлдарында 262 кешенең ғүмере өҙөлгән. Шулай итеп, үрҙә әйтелгән һандар һәр кемде уйға һалырға тейеш, сөнки һүҙ кеше ғүмере хаҡында бара.