Сәсеү ике аҙнала тамамланасаҡ

Ергә ятҡан орлоҡ һәйбәт шытым бирһен өсөн баҫыуҙы ваҡытында ашлама менән һуғарыу ҙа мөһим. Был йәһәттән Башҡортостан хужа­лыҡтары 71 мең тонна минераль ашлама алып ҡуйған. Әлеге күрһәткес былтырғынан 27 процентҡа күберәк. Статис­тика мәғлүмәттәренә ҡараған­да, һәр бер гектар сәсеүлек майҙанына 26 килограмм ашлама әҙерләнгән. Шулай ҙа был күрһәткес буйынса Саҡ­мағош районына еткәндәр юҡ. Бында бер гектар сәсеүлеккә 100 килограмм ашлама туп­ланған. Артабан Стәрле­тамаҡ, Ауырғазы һәм Благовар райондары килә.

Быйыл республика агра­рийҙары йәмғеһе 2 миллион 14 мең гектар майҙанда ярауай культуралар сәсәсәк. Эш иһә бөтә зоналарҙа ла башланды һәм әлеге ваҡытта 46 мең 553 гектар майҙанда ат­ҡарылған. Иң әүҙеме – илеш­тәр. Бында 5 951 гектар май­ҙан сәселгән. Уларҙан Дүрт­өйлө, Шишмә, Бүздәк, Баҡалы райондары саҡ ҡына ҡалыша.

Әлбиттә, баҫыу эштәренең тотҡарлыҡһыҙ һәм бөтә агротехник талаптарға ярашлы ойошторолоуы матди-техник етешлеккә, финанс мөм­кинлектәргә, кадрҙар менән тәьмин ителеүгә бәйле. Быйыл яҙғы сәсеүҙе уңышлы атҡарып сығыу өсөн 16,5 миллиард һум аҡса талап ителә. Был был­тырғы күрһәткестәр менән сағыштырғанда 11,6 про­центҡа күберәк. Сығым­дарҙың артыуы сәсеүлек май­ҙан­дарының күбәйтелеүенә туранан-тура бәйле, сөнки быйыл күләм 40 мең гектар майҙанға артасаҡ. Шуны бил­дәләп үтке килә: артты­рылған майҙанға донъя баҙарында ихтыяж менән файҙаланған культуралар ултыртасаҡтар. Тәү сиратта был көнбағыш майы эшләү өсөн сеймал һәм шәкәр өсөн сөгөлдөр. Хәйер, был хәл һорау ҙа тыуҙыра. Баш­ҡорт­останда етеш­те­релгән шәкәр, көнбағыш майын сит илдәргә күпләп ебәр­ҙеләр. Әммә быйыл ундай ихтыяж булырмы? Баҙар шарттары шундай: ниндәйҙер тауар артығыраҡ булып китһә, уға хаҡ төшә.

Быйылғы сәсеү кампа­ния­һының үҙенсәлектәре ниҙә? Тәү сиратта, үрҙә әйтелгәнсә, сәсеүлек майҙандарының артыуында. Уларҙың дөйөм май­ҙаны өс миллион гектар­ҙан артып китә. Башҡортос­танда һуңғы бер нисә йылда файҙа­ланылмаған ауыл хужа­лығы ерҙәрен ҡайтанан эшкәртеү буйынса эҙмә-эҙлекле һәм ентекле эш алып барыла. Республика етәксе­леге тарафынан быйыл ашлыҡтың тулайым йыйымын биш миллион тоннаға еткереү бурысы ҡуйылыуы осраҡлы хәл түгел. Был тап ошо шарттарға бәйле. Һауа торошо ауыл хужалығы эшсән­дәрен төрлөсә һынаһа ла, ужым культураларының яҡшы хәлдә булыуы ҡуйылған маҡсатҡа өлгәшеүҙә шик тыуҙырмай.

Башҡортостан Хөкүмәте вице-премьеры – ауыл хужалығы министры Илшат Фәзрахманов белдереүенсә, сәсеүгә төшкәндән һуң, хужалыҡтар эште яҡынса ике аҙнала теүәлләйәсәк. Был иһә хужалыҡтарҙың техниканы арттырыуына бәйле. Совет осоронан алып тәүге тапҡыр республиканың ауыл хужа­лығы предприятиелары иҫке­реү арҡаһында иҫәптән сыға­рыуға ҡарағанда, яңы техниканы күберәк һатып алыуға өлгәшкән. Ҡеүәтле техника баҫыуҙарҙа үҙен батырҙарса күрһәтә.

– Аграр тармаҡ һәр ваҡыт киҫкен шарттарҙа эшләргә өйрәнгән. Былтыр пандемия башланды, унан тыш яғыу­лыҡ, ашлама һәм запчастарға хаҡтарҙың артыуы бер ни тиклем шом уятһа ла, көҙгө уңыш күрһәтеүенсә, бик һөҙөмтәле эшләнек. Бөгөн етештерелгән ауыл хужалығы продукцияһы күләме буйынса Башҡорт­остан илдә алтынсы урында килә, – тип билдәләне Илшат Илдус улы.

Шаран районында тәү­геләрҙән булып сә­сеү­гә шәхси эшҡыуар Рәмил Иҙиәтуллиндың хужалығы төшкән. Хужалыҡтың биш мең гектарҙан ашыу сәсеү майҙаны бар. Бары үҫем­лекселек менән шөғөллә­нәләр. Былтыр етен уңышы һәйбәт булғанға күрә, быйыл уның майҙанын күбәйт­кәндәр. Хужалыҡ етәксеһе Рәмил Ғәли улы был культуранан бик ҡәнәғәт.

– Етендән һуң баҫыу тап-таҙа булып ҡала. Беҙҙең баҫыуҙарҙа үҫкән ашлыҡ сит илгә һатыуға оҙатылды. Тағы ла көнбағыш, вика, ужым бойҙайы үҫтерәбеҙ. Сәсеүҙе ике аҙнала тамамларға планлаштырабыҙ, – ти ул.

Беҙ баҫыуға барғанда К-701 тракторына тағылған сәсеү комплексында Илнур Минәжев эшләй ине. Ул – хужалыҡта иң тәжрибәле механиза­торҙарҙың береһе. Орлоҡто иһә уға ҡустыһы Алмас алып килеп тора.

Күрше баҫыуҙа вика сәсә­ләр. Бында Илдар Хәлиуллин менән Руслан Хисамиев эшләй. Илдар Октябрьский ҡалаһындағы колледждарҙың береһендә уҡый һәм ҡыҙыу сәсеү мәлендә практикаға эшкә ҡайтҡан.

– Тәжрибә туплау, техниканы өйрәнеү йәһәтенән был практика миңә бик мөһим. Хужалыҡҡа ла ярҙам итке килә. Сәсеү мәлендә хеҙмәт хаҡы ла һәйбәт. Беҙ эшләгән К-701 тракторы – заманса техника, барлыҡ уңайлыҡ­тары бар. Иң мөһиме – һауа торошо эшкә ҡамасау­ламаһын, – ти Илдар.

Ауырғазы районында ла сәсеү барышы ҡы­ҙа бара. Арпа, һоло, рапс, көн­бағыш кеүек культу­ралар­ҙан башлағандар. Районда эш­тәр­ҙе 56 мең гектар май­ҙан­да атҡарырға кәрәк. Был майҙандың 36,5 мең гек­тарын­да – ярауай, 10 мең гектарында – май культуралары, 1,5 мең гектарҙа – шәкәр сөгөлдөрө, 6,5 мең гектарҙа иген сәсергә кәрәк. Барлығы 87 агрегат һәм 32 сәсеү комплексы эшкә егеләсәк.