Үҙебеҙҙә етештерелгән ризыҡҡа өҫтөнлөк бирәйек

Алтынһыу төҫтәге көнбағыш майы – һәр йорт-фатирҙағы аш-һыу бүлмәһендә алмаштырғыһыҙ аҙыҡтарҙың береһе ул. Төрлө витаминдарға бай булыуы сәбәпле, ул ҙур һорау менән файҙаланыла.

Был шифалы майҙың ниндәй үҫемлектән эшләнеүе исеменән үк аңлашыла. Көнбағыш орлоҡ­тарын эшкәрткәндән һуң, бына тигән туҡлыҡлы аҙыҡ килеп сыға. Ә ҡасандыр уның сәскә­ләре ер биләмәләрен биҙәү өсөн генә файҙаланылған. 1829 йылда Рәсәйҙә беренсе тапҡыр ошо үҫемлектән Даниил Бочкарев май һығып алыу юлын тапҡан. Хәҙер инде ул – ил тө­бәктәрендә генә түгел, тыуған Баш­ҡортостаныбыҙҙа ла даими эшкәртелгән төп май культура­ларының береһе. Йыл һайын республика Рәсәй күләмендә етештерелгән майҙың 10 процентын әҙерләй.

Стәрлебаш районының Түбәнге Ибрай ауылында шәхси эшҡыуар Венер Шәй­хулов етәкселегендәге коллектив-фермер хужалығы 2000 йылдар башынан көнбағыш майы етеш­терә. Башта был үҫемлектән файҙалы май һығып алыу ысулдарын өйрәнеү, бының өсөн техника һатып алыу менән ныҡлап шөғөлләнәләр. Хәҙер инде улар үҙҙәрен тәмле, сифатлы һәм экологик йәһәттән таҙа май әҙерләгән предприятие булараҡ танытҡан.

– Стәрлетамаҡтан Зөлфәр Хажиев исемле егет ошо эшкә өйрәткәйне. Уға рәхмәтем сик­һеҙ. Ул ваҡытта беҙҙең яҡта көн­бағыш майы етештергән бер хужалыҡ-ойошма ла юҡ ине. Һуңғараҡ, 2013 йылда, предприятиены үҙгәртеп ҡорҙоҡ. Ошо уҡ йылда грант алыуға өлгәштек, – тип үҫемлек майын нисек әҙерләй башлауы хаҡында һөйләне йүнсел.

Венер Нәркис улының ҡа­ты­ны Фәриҙә – хужалыҡтың бухгалтер-иҡтисадсыһы. Ҡыҙҙары Гөлфиә лә әсәһенең һөнәрен һайлаған, ошонда уҡ хеҙмәт итә. Кейәүҙәре Илнар Шаһмо­ратов – ошо уҡ ауылдан. Ул предприятиела цех етәксеһе булып эшләй. Йәш ғаиләлә биш йәшлек Данир һәм өс йәшлек Даян үҫә. Бәлки, улар ҙа киләсәктә атай-олатайҙың хеҙмәт юлын дауам итер.

Фәриҙә менән Венер Шәй­хуловтарҙың улы Фидан Өфө дәүләт нефть техник университетын уңышлы тамамлаған. Ул да ошо көнбағыш майы етештереү предприятиеһында эшләй, документтар өсөн яуап­лы. Бынан тыш, технолог та ул. Былтыр егет Эльвина исемле ҡыҙға өйләнгән. Ул – әлегә Башҡортостан дәүләт медицина университеты студенты.

Хужалыҡ етәксеһе белде­реүенсә, көнбағышты респуб­ли­кабыҙҙағы төрлө район­дар­ҙан, күрше Ырымбур өлкә­һенән һәм башҡа төбәктәрҙән килте­рәләр. Беҙ хужалыҡҡа барғанда, был үҫемлек ма­йының “Золотинка” тип исем­ләнгән төрө әҙерләнеп, төрлө күләмле һауыттарға ҡойол­ғайны. Әйт­кәндәй, уны әҙер­ләгәндә бер ниндәй ҙә химик матдәләр файҙаланылмай, техник баҫым ярҙамында етештерелә. Был көнбағыш майы тулыһынса тәбиғи продукт булып тора һәм һатып алыусыларҙа ҙур һорау менән файҙалана.

Стәрлебаш районының Тү­бәнге Ибрай ауылында етеш­терелгән төрлө вита­миндарға, микроэлементтарға бай көн­бағыш майын киләсәктә лә магазин кәштәләрендә осратыр­быҙ, һатып алыусылар үҙе­беҙ­ҙең тыуған ерҙә етеш­терелгән аҙыҡ-түлеккә өҫ­төнлөк бирер, тигән уй нығынды күңелдә.

Айһылыу НИЗАМОВА