Көнөнә 100 мең гектар майҙан сәселә

Әлеге ваҡытта республикала яҙғы сәсеү эштәре әүҙем барған мәл. 45 райондың ауыл хужалығы эшсәндәре яҙғы культураларҙы сәсә башлаған, бөгөнгә ҡарата майҙандарҙың 11 проценты сәселгән.

Дүрт районды бер итеп...

– Башҡортостан хужалыҡтары тулы кимәлдә бойҙай, ҡуҙаҡлы бойҙай һәм бөртөклө орлоҡтар менән тәьмин ителгән. Сәсеү кам­панияһына 285 мең тонна орлоҡ әҙерләнде, уларҙың 41,6 мең тоннаһы – үҙебеҙҙә етештерелгән элиталы һәм суперэлиталы. Әле ҡайһы бер хужалыҡтар контракт буйынса шәкәр сөгөлдөрө һәм кукуруз орлоҡтарын көтә. Әлеге ваҡытта кукуруз менән – 72 процентҡа һәм шәкәр сөгөлдөрө менән 88 процентҡа тәьмин ителгәндәр, – ти Илшат Фәзрахманов.

Бынан тыш республикала трак­торҙар, тупраҡ эшкәртеү һәм сәсеү машиналары әҙерлеге тамамлан­ған. Башҡортостан эш техникаһын яңыртыуҙы дауам итә. Быйылғы йылдың өс айында 2 миллиард һумға 595 берәмек ауыл хужалығы техникаһы алынған.

Илшат Фәзрахманов – иң тынғы­һыҙ министрҙарҙың береһе. Пан­демияға тиклем үҙенең эш сәфәр­ҙәренә ул республиканың төп гәзиттәрендә эшләгән хәбәр­селәрҙе лә йәлеп итә ине. Әммә бер нисә йылға был тәжрибә туҡтатылып торҙо. Быйыл, ниһайәт, ­Баш­ҡорт­остандың Ауыл хужалығы министрлығы Илшат Фәзрахманов­тың эш сәфәренә беҙҙе лә алды. Дүрт районды бер итеп йөрөп сыҡтыҡ.

Ҡырмыҫҡалы районы сигендә район хакимиәтенең ауыл хужа­лығы буйынса урынбаҫары Илдар Латипов ҡаршы алды.

Тәүге туҡталыш – Бекетов ауылында урынлашҡан көслө хужалыҡ­тарҙың береһе “Артемида”. Уның етәксеһе Евгений Пожидаев эш барышы менән таныштырҙы. Әлеге мәлдә хужалыҡта ярауай культуралар һәм көнбағыш сәселә. Хужалыҡта тоҡомло мал үрсетә­ләр. Уларҙың һауын һыйырҙары һаны ғына 1200-гә еткән. Дөйөм эшселәр һаны – 150. Шуларҙан дүрт ир-егет бөгөн махсус хәрби операцияла ҡатнаша. Улар тура­һында хужалыҡ етәксеһе даими рәүештә хәстәрлек күрә.

– Егеттәрҙе оҙатҡанда кәрәк-яраҡ менән тәьмин иттек. Ниндәй ярҙам кәрәк, шуны оҙатып торабыҙ. Әле ауыл халҡы менән һөйләшеп, “УАЗ” машинаһы алып ебәрергә булдыҡ, – тип һөйләй Евгений Викторович.

Уңышҡа әҙер булмай сыҡтыҡ

Илшат Фәзрахманов эш сәфә­рендә тап ошо хужалыҡты һайлауы юҡҡа түгел – бында әле генә шы­йыҡ ашлама әҙерләү резервуары төҙөлгән. Ул асыҡ һауаға ҡуйылған. Сәсеү мәлендә был бик уңайлы: берәүһе генә 100 тонна самаһы шыйыҡ ашлама әҙерләү мөмкин­леге бирә. Иң мөһиме: шыйыҡ ашлама орлоҡҡа һәм үҫентегә яҡшыраҡ йоғонто яһай һәм тиҙерәк барып етә. Иретелмәгән ашлама­ның иһә баҫыуҙа 35 процентын юғалталар икән.

– Былтыр хужалыҡтың уңышы бик шәп булды. Бындай уңышты 2008 йылда алғайныҡ. Иң үкенес­леһе – беҙ бындай уңышҡа әҙер булмай сыҡтыҡ. Келәттәр етеш­мәүе уңыш­ты һаҡлау менән ҡатмар­лыҡтар тыуҙырҙы. Шуны иҫәпкә алып, федераль субсидия ярҙамында яңы келәт төҙөнөк. Тағы берәүһенә ошо көндәрҙә ­тото­­на­быҙ. Был беҙгә үҫтереп алған уңыштың сифатын юғалт­майынса өс йыл самаһы һаҡларға мөмкинлек бирәсәк. Былтыр уңыш күп булыуы, санкция­ларҙың йоғон­тоһо арҡаһында игенгә хаҡтар төштө. Баҙар ҡуйған осһоҙ хаҡҡа йыйылған уңышты һатыуы йәл. Шуға ошондай аҙымға барҙыҡ, – тип аңлатты хужалыҡ етәксеһе.

Ауырғазы районында хакимиәт башлығы Арыҫлан Шәһәртдинов “Урожай” хужалығындағы эш барышы менән таныштырҙы. Хужа­лыҡ­тың етәксеһе Радик Рафиҡов тәүҙә һөтсөлөк фермаһының эше менән таныштырҙы. Әле иһә тоҡомло мал һанын арттырыу маҡсаты менән яңы комплекстар төҙөлә башлаған. Бында йылына 59 тонна һөт етештереү ҡеүәте булған заманса һөтсөлөк комплексы буласаҡ. Йылына 5700 баш тоҡомло йәш мал һатыу күҙаллана. Инвестицияларҙың дөйөм күләме 4 250 миллион һум тәшкил итәсәк. Әлегә был аҡсаның 3 391 миллионы һалынған. Бөгөнгә 89 эш урыны булдырылған.

Артабан орлоҡсолоҡ заводына юлландыҡ. Заманса технология менән төҙөлгән был завод – орлоҡ­солоҡ хужалығы булып танылған “Урожай” өсөн бик мөһим объект. Бында йыйылған уңыштың бөртөк­лө культуралары киптерелә, орлоҡ­ҡа айырыла һәм артабан хужалыҡ­тарға һатыу өсөн әҙерләнә.

Дәүләкән районының Суйынсы ауылындағы Ғабдрахмановтар крәҫтиән (фермер) хужалығы мал­сы­лыҡ һәм үҫемселек менән шөғөл­ләнә. Улар сәсеүгә 19 апрелдә төш­кән. Һауа торошо мөмкин­лек биргәндә, тәүлек әйләнәһенә меха­низаторҙар баҫыу­ҙа. Әлегә шәкәр сөгөлдөрө баҫыуҙарында сәсеү эше бара.

Бүздәк районында беҙҙең ҙур делегацияны район хакимиәте башлығы Илнур Иғдиев ҡаршы алды. Илшат Фәзрахманов “Нерал-Бүздәк” хужалығындағы эштәр барышы менән танышты. Ярауай культураларҙы сәсеү технология­һын барланы.

Күләм артты, хәҙер һаҡлау шарт

Шафоат Хәбибрахманова етәк­ләгән крәҫтиән хужалығы йәшелсә­се­лек менән бик уңышлы шөғөл­ләнә һәм үҙенең тауары менән бөтөн республикаға билдә­ле. Әммә әүҙем хужабикә тағы ла яңы үрҙәргә ынтыла. Бына инде бер нисә йыл рәттән бында киндер ултырталар. Европала был йүнәлеш күптән киң таралған. Беҙҙең һауа шарттарында киндер менән эш итеүе ауы­ры­раҡ, әммә уның сифаты сит илдә­генекенә ҡарағанда күпкә һәйбә­терәк. Киндерҙең орлоғонан спортсмендар өсөн протеинлы аҙыҡ эшләй­ҙәр, киндер майы косметикала киң ҡулланыла. Ә һабағынан туҡыма һуғалар. Әле хужалыҡта киндерҙең майҙанын ике тапҡырға арттыр­ғандар. Киләсәктә Шафоат Хәбиб­рахманова был йүнәлеште киңерәк йәйелдермәксе. Уның хужалығында әлегә шәкәр сөгөл­дөрө сәсеү менән шөғөлләнәләр. Быйыл тәжрибә булараҡ шәкәр сөгөлдөрөнә һыу һибеү ҡоролмалары ҡуйылған. Уңыштың сифаты һәм күләменә ҡарап бындай ҡоролмаларҙы артабан ҡулланыу мәсьәләһе ҡараласаҡ.

Илшат Фәзрахманов эш сәфә­рен йомғаҡлап, сәсеү кампания­һының 5 майҙа тамамланасағын күҙаллауын белдерҙе.

– Яңы технологиялар ҡулланыу, заманса техника ярҙамы менән уңыштың күләмен арттырыуға өлгәштек. Хәҙер инде йыйылған уңышты һаҡлау урындары булдырыу, орлоҡсолоҡ заводтары төҙөү, һөтсөлөк йүнәлешен үҫтереү – көн ҡаҙағында торған мәсьәләләр. Артабан да эш сәфәрҙәрендә ошо йүнәлешкә иғтибар бүленәсәк. Ауыл хужалығы тармағында эшләү­селәрҙе нимә борсой? Тағы ниндәй йүнәлешкә иғтибар итергә? Техника һәм уны һатып алыу, субсидиялар, ниндәй ауырлыҡтар менән осрашалар һәм ниндәй маҡсаттар менән яналар? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуапты тап күҙгә-күҙ ҡарашып ҡына табырға була, –тине Илшат Фәзрахманов.

- Лилиә НУРЕТДИНОВА