“Ғаилә”лә – тәүге никах

Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты ҡарамағында “Ғаилә” тип аталған танышыу клубы булдырылғаны хаҡында хәбәр иткәйнек инде. Унда осрашыуҙар уҙғарыла, йәштәр бер-береһе менән таныша. Дин белгестәре ғаилә тормошона әҙерлек, ир һәм ҡатын бурыстары тураһында әңгәмәләр үткәрә.

Февраль башында иһә был клубта ҡыуаныслы ва­ҡи­ға булды: беренсе никах теркәлде. Өйләнешкән йәш­тәр тәүге көндәрҙән үк ошонда шөғөлләнгән, һабаҡ ал­ған, яҡындан танышҡан. Улар­ға никахты мөфтөй Айнур Бирғәлин уҡыны. Сарала йәштәрҙең яҡындары, ту­ғандары, “Ғаилә” ирекмән­дәре ҡатнашты.

Никахлашҡан ҡәрҙәш­тә­ребеҙ был клубты ойош­то­роусыларға рәхмәт бел­дер­ҙе, унда әһәмиәтле эш алып барылыуын, файҙалы әңгә­мәләр үткәрелеүен, ғаилә тормошо өсөн файҙалы һа­баҡтар, кәңәштәр бирелеүен билдәләне. Мөфтөй Айнур Бирғәлин дә тәьҫораттарын уртаҡлашты. “Клубтың уңыш­лы эш һөҙөмтәһен кү­реү ҡыуаныслы. Ул былтыр көҙ булдырылғайны, әле беренсе никахты ла уҡыныҡ. Ошондай һөйөнөслө ваҡиға­лар артабан да булып тор­һон, ғаиләләр имен йәшә­һен”, – тип теләне ул. 

“Никах – сөннәтем, – ти­гән пәйғәмбәребеҙ Мөхәм­мәт ғәләйһис-сәләм үҙенең мөбәрәк хәҙисендә. – Унһыҙ йәшәгәндәр минең өммә­тем­дән булмаҫ”. Никах мәң­ге­лек­кә уҡыла, тиелә дине­беҙ­ҙә. Уның алдынан ата-әсә үҙ-ара осрашып, таны­шыр­ға, кәңәшләшергә тейеш. Никах уҡылғас, иң тәү­ҙә ҡыҙҙан: “Аллаһ Тәғәләнең “Ҡөрьән Кәрим”дәге бойоро­ғо буйынса, Пәйғәмбә­ре­беҙ­ҙең сөннәтенә ярашлы ке­йәүгә риза булып барҙың­мы?” – тип һорала. Бындағы ҡылым ошолай үткән заман формаһында булырға тейеш, ғәрәп телендә лә шулай. Ҡыҙ иһә: “Риза булып бар­ҙым”, – тип яуаплай. Унан егеткә мөрәжәғәт ите­лә. Йәштәрҙең риза булып ҡауышыуы мөһим, мәжбүр итеп өйләндереү Ислам ҡанундарына тап килмәй.

Никахта мәһәр (егет тара­фынан ҡыҙға бүләк) һа­лына. “Тимер йөҙөк булһа ла би­регеҙ”, – тигән Пәй­ғәмбә­ре­беҙ үҙенең мөбәрәк хәҙисен­дә. Тимәк, мәһәр мотлаҡ бу­лырға тейеш. Ул ҡатындың тотонолмай торған мөлкәте булып һанала, туйҙы уҙға­рыу өсөн дә файҙала­ны­лыр­ға тейеш түгел. Элек ҡыҙ­ҙы үҫтергән өсөн ата-әсәгә ҡалым да бирелгән. Ул күпселек осраҡта маллата түләнгән. Борон, ғөмү­мән, кәләш алыу бик ҡат­мар­лы, сығымлы бул­ған. Ғә­рәп илдәрендә әле лә шулай.

Беҙҙә иһә хәҙер, ҡыҙға­нысҡа ҡаршы, өйләнеүгә еңел ҡарау осраҡтары кү­бәй­ҙе. “Граждандар никахы” тигән төшөнсә лә ғәҙәтигә әйләнә барғандай. Шуғалыр ҙа, ҡатын-ҡыҙға иғтибар аҙайҙы һымаҡ, ғаиләләрҙең тарҡалыуы ла ҙур бәлә тип ҡабул ителмәй. Бындай осраҡтар динебеҙҙә ныҡлы тыйыла. Ғаилә ҡороу еңел-елпе башҡарыла торған эш түгел. “Ат алһаң – ауыл, кәләш алһаң, ҡәүем менән кәңәш ит”, тигән боронғолар. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм үҙенең хәҙи­сендә никахты мотлаҡ рәс­ми­ләштерергә ҡушҡан. Шулай уҡ ул ҡыҙҙың иманлы­һын, тәртиплеһен һайлау кә­рәклеген әйткән. “Һөҙөмтә­лә ҡулың тупраҡҡа буялыр, йәғни тормош көтөрһөң”, – тигән.

Өйләнешер алдынан бер-береңдең ғаилә тәрбиә­һенә, холоҡ-фиғеленә иғти­бар итеү мөһим. Яратам тип, һөйгән кешеңдең башҡа етешһеҙлектәренә күҙ йомоу, үҙгәрер әле, тип уйлау дөрөҫ түгел. Пәйғәмбәребеҙ әйтмешләй, никах – ғүмер­лек, шуға ла донъя көтөр­ҙәй, үҙеңде аңлаған, ғаилә ҡиммәттәрен хөрмәт иткән ышаныслы кешене юлдаш итеү – мең бәрәкәткә нигеҙ. Һәр кемдең яҙмышында ата-әсәһенән алған тәрбиә ҙур урын биләй. Әгәр ҙә бәғзе ғаиләлә ир менән ҡатын бер-береһен хөрмәт итмәһә, изге төшөнсәләрҙе һанламаһа, быны күреп үҫкән балаларына киләсәктә үҙ ояһын матур итеп ҡороу ауырға тө­шәсәк. Шуға ла халҡы­быҙҙың “Әсәһенә ҡарап ҡыҙын ҡос, атаһына ҡарап улын һайла”, “Атанан күргән уҡ юныр, инәнән күргән тун бесер” кеүек мәҡәлдәрен иҫтән сығармаһаҡ ине. Ата-бабаларыбыҙ йәштәрҙе өйләндереү мәсьәләһендә тап ошо аҡылға таянған.

Әлбиттә, тормош булғас, ғаиләнең кәмәһе ҡомға те­рәл­гән саҡтар ҙа осрап ҡуя. Бындай хәлдә, динебеҙ ҡа­нундарына ярашлы, ике яҡ­тан вәкилдәр килеп, ир ме­нән ҡатынды яраштырырға ынтылырға тейеш. Ғаиләне һаҡлау мөһим. Ул – иле­беҙ­ҙең, милләтебеҙҙең, өммә­те­беҙҙең ныҡлығы нигеҙе.

Дилбәр ИШМОРАТОВА