Аҡсағыҙҙы кем тотҡарлай?

Банк картаһын йәки аҡса күсереүҙе тотҡарлауҙары – күңелһеҙ һәм йыш ҡына ҡурҡыныс хәл. Ни өсөн банк көтмәгәндә операцияны туҡтата, ниндәй «мутлашыусылар базаһы» бар һәм уға осраҡлы рәүештә эләкһәң, нисек сығырға? Был һорауҙарға Рәсәй банкының Башҡортостан буйынса бүлексәһе идарасыһы урынбаҫары Наил Ғәбиҙуллин яуап бирә.

Законға ярашлы, финанс учреждениелары шикле транзакцияларҙы туҡтатып торорға бурыслы. Наил Ғәбиҙуллин билдәләүенсә, был күпселек осраҡта операция клиенттың ғәҙәти тәртибенә тап килмәгәндә була: мәҫәлән, ғәҙәттәгенән күпкә ҙурыраҡ сумманы күсерергә маташыу йәки онлайн банкка яңы гаджеттан инеү. Был осраҡта банк һаҡсы ролен үтәй, сөнки аҡсаны енәйәтселәр тартып алырға мөмкин тип хәүефләнә. Блокировка башланғас та тиҙҙән хәүефһеҙлек хеҙмәте клиент менән бәйләнешкә сығып, күсереүҙең ысынлығын раҫлаясаҡ.

Блокировканың, йәғи тотҡарлауҙың икенсе сәбәбе – аҡса ебәреүсе йәки алыусы реквизиттарының Рәсәй банкының махсус базаһындағы мәғлүмәттәр менән «тап килеүе». Был базала мутлашыу операциялары тураһында мәғлүмәттәр туплана.

«Ҡара исемлек» механизмы

Был база алданған граждандарҙың ғаризалары нигеҙендә формалаша. Әгәр кеше мутлашыусылар ҡорбаны булһа, ул банкка йәки полицияға ғариза яҙа һәм үҙенең аҡсаһы күсерелгән реквизиттарҙы күрһәтә. Был мәғлүмәттәр Рәсәй банкында туплана. Эксперт билдәләүенсә, унда осраҡлы рәүештә эләгеп булмай. Әгәр реквизиттар базаға эләккән икән, тимәк, бының артында аҡса урлауҙың ысын тарихы тора һәм кемдер уларҙы енәйәт тураһындағы ғаризала аныҡ итеп күрһәткән.

Иҫәптәрҙе тулыһынса блоклау тураһындағы миф

Был базала булыу автоматик рәүештә бөтә иҫәптәрҙе ҡулға алыуға килтерә тигән яңылыш фекер йәшәй. Наил Ғәбиҙуллин быны хата тип атаны: аҡсаға инеү мөмкинлеген тулыһынса блокировкалау – бик һирәк ҡулланылған ғәҙәттән тыш сара. Ғәмәлдә дистанцияла хеҙмәтләндереүҙе сикләү тураһында һүҙ бара. Кеше онлайн банкты йәки картаны ҡуллана алмаясаҡ, әммә уның үҙ аҡсаһы менән идара итеү хоҡуғы һаҡлана – бының өсөн банк бүлексәһенә паспорт менән килеү ҙә етә.

Дропперҙар өсөн сикләүҙәр

Әгәр кешенең мутлашыу схемаларына ҡатнашлығы булыуы асыҡланһа (шул иҫәптән «дроппер» – урланған аҡсаны ҡулға алыуҙа аралашсы), саралар ҡатыраҡ булырға мөмкин. Банк дистанцияла хеҙмәтләндереүҙе тулыһынса туҡтатырға йәки аҡса алыуға һәм күсереүгә лимит – айына 100 мең һумдан артмаҫҡа тейешле сикләү индерергә хоҡуҡлы. Шул уҡ ваҡытта, был лимит юридик шәхестәр файҙаһына булған түләүҙәргә ҡағылмай. Лимиттан артыҡ сумманы тик банк офистарында шәхсән алырға йәки күсерергә генә мөмкин. Бынан тыш, бындай клиенттарға яңы карта бирелмәйәсәк һәм микрофинанс ойошмаларында бурысҡа биреүҙән баш тартасаҡтар.

«Һауығыу» процедураһы: үҙеңде базанан нисек сығарырға?

Әгәр кеше үҙенең мәғлүмәттәре хаталыҡ менән индерелгән тип иҫәпләһә, эш итеү тәртибе түбәндәгесә. Рәсәй банкына ғариза бирергә кәрәк – үҙ банкығыҙ аша йәки регуляторҙың сайтындағы интернет ҡабул итеү бүлмәһе аша туранан-тура. Ғаризаны ҡарау ваҡыты – 15 эш көнөнә тиклем.

Әгәр клиент аҡса күсереү сылбырында ирекһеҙҙән ҡатнашһа, закон сығарыу базаһы кире ҡайтарыу механизмын күҙ уңында тота. Бының өсөн Рәсәй банкына операцияның уникаль номерын алыу өсөн базанан сығарыу үтенесе менән мөрәжәғәт итергә кәрәк. Артабан аҡса күскән үҙ банкығыҙға барып, аҡсаны ҡабул итеүҙән баш тартыу тураһында ғариза яҙырға. Банк аҡсаны зыян күреүсенең кредит ойошмаһына кире күсерәсәк. Аҡса кире ҡайтарылғандан һуң, зыян күреүсенең банкы Рәсәй банкына компроматлы мәғлүмәттәрҙе юйыу тураһында ғаризә ебәрә. Әгәр факт буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған булһа, регулятор, хатта тикшереү икенсе төбәктә барһа ла, Эске эштәр министрлығының ҡайһы бүлексәһенә мөрәжәғәт итергә кәрәклеген әйтәсәк.

Һаҡлау ваҡыттары һәм яңы ҡағиҙәләр

Әлегә мәғлүмәт базаһында мәғлүмәттәрҙе һаҡлауҙың аныҡ ваҡыты билдәләнмәгән, әммә ул киләһе йылда уҡ барлыҡҡа киләсәк. Рецидивтар һанын иҫәпкә алған дифференциацияланған алым ҡулланыласаҡ. Базаға тәүге тапҡыр эләккәндәр өсөн мәғлүмәттәр бер йылдан һуң юйыла. Урланған аҡсаны сығарыуҙа һәм ҡулаҡсаға әйләндереүҙә ҡатнашҡан ҡабаттан хоҡуҡ боҙоусылар өсөн был ваҡыт өс йылға тиклем артасаҡ. Енәйәти эҙәрлекләүҙең туҡтатылыуы тураһында хоҡуҡ һаҡлау органдарынан мәғлүмәт алынған осраҡта, исемлектән ваҡытынан алда сығырға мөмкин. Телефон номерҙары ни бары ярты йыл һаҡланасаҡ, сөнки операторҙар номерҙы яңы абонентҡа һатырға мөмкин.

Иҫкәртеү: исемлеккә эләкмәҫ өсөн нимә эшләргә кәрәк

Һүҙ аҙағында эксперт ябай, әммә һөҙөмтәле хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен иҫкә төшөрҙө:

• Физик картаны бер кемгә лә бирмәгеҙ һәм мобиль банкка инеү мөмкинлеге менән бүлешмәгеҙ.
• Хаҡ түләһәләр ҙә, сит кеше аҡсаһын үҙ иҫәбегеҙ аша күсереү тәҡдименән баш тартығыҙ.
• Картаға осраҡлы рәүештә аҡса килеп төшһә, өсөнсө яҡтарҙың үтенесе буйынса уны кире ебәрмәгеҙ, ә банк аша кире ҡайтарыуҙы талап итегеҙ.
• Иғландар сайттарында туранан-тура күсереүҙәрҙән ҡасып, платформаның үҙ сервисы аша хәүефһеҙ түләүҙе талап итегеҙ.
• Турҙар, билеттар һәм ҡунаҡханалар өсөн түләгәндә реквизиттарҙы тикшерегеҙ – аҡса менеджерҙарҙың шәхси карталарына түгел, ә компания иҫәбенә күсергә тейеш.
• Фото:  БР Рәсәй банкының Башҡортостан буйынса бүлексәһе.