Һанлаштырыу – тормошто еңелләштерә

"Аҡыллы ҡала" проекты сиктәрендә 2024 йылға тиклем 13 миллиард һум самаһы аҡса һалыу планлаштырыла.

Инвестицияларҙың маҡсаты — ҡалаларҙың конкурентлыҡ һәләтен арттырыу, халыҡҡа уңайлы шарттар тыуҙырыу һәм хәүефһеҙлек тәьмин итеү өсөн йәмәғәт транспорты һәм ҡала менән идара итеү системаһын булдырыу.

Йәмәғәт транспорты өлкәһендә "аҡыллы" һанлы технологиялар индереү иң һөҙөмтәле алымдарҙың береһе булып тора. Белгестәр аңлатыуынса, ул бер нисә компонентты үҙ эсенә ала: транспорт ағымын анализлау, идара итеү һәм идара итеү системаларын ойоштороу, шәхси эшҡыуарҙарҙың эшен килешеү нигеҙенә күсереү.

Тармаҡты үҙгәртеп ҡороуҙы финанслауҙың өс сығанағы бар. Беренсеһе — федераль дотациялар. Өфө “аҡыллы” транспорт системаларын үҫтереүгә федераль субсидия алыу хоҡуғына эйә булған ҡалалар исемлегендә тора. Икенсе сығанаҡ — юл транспорты өлкәһендә эксплуатация өсөн сығымдар сарыфламау. Аҡса алыуҙың өсөнсө ысулы — яңы килемдәр булдырыу, мәҫәлән, йәмәғәт транспортында пассажирҙар ағымының үҫеүе йәки түләүле парковка урындары төҙөү. Түләүҙәрҙе йыйыуҙың һөҙөмтәле системаһын булдырыу ҙа бик мөһим, унда һәр түләү һатыу нөктәһе терминалдары аша үтә.

Әлеге ваҡытта Өфөлә ҡаланы һанлаштырыу өлкәһендә бер нисә проект тормошҡа ашырыла. "Уфагортранс" МУП базаһында транспорт сараларын күҙәтеү буйынса ҡала навигацияһы һәм мәғлүмәт системаһы бик уңышлы эшләй.

Тәүҙә пассажирҙар транспортын контролдә тотоу сараһы тип уйлап сығарылған программаға, һуңынан ҡалала эшләгән коммуналь һәм мәктәп автобустары ҡорамалдары тоташтырыла. Ufagortrans серверҙары һәм программа тәьминәте 10 000 транспорт сараһы менән бер үк ваҡытта күҙәтеү һәм мәғлүмәт эшкәртеү мөмкинлеген бирә, был үҫеш өсөн яҡшы потенциал булдыра.

Спутник мониторингы маршруттар буйынса йөрөгәндә транспорт менән идара итергә, юл йөрөү тураһында отчеттар эшләргә, тоташтырылған видеокамераларҙан яҙмалар алырға, пассажирҙар хәрәкәте датчиктарынан алынған мәғлүмәтте эшкәртергә мөмкинлек бирә. Система пассажирҙар өсөн ҙур әһәмиәткә эйә: компьютерҙан йәки ниндәй ҙә булһа смартфондан махсус сайтта йәки мобиль ҡушымта ярҙамында, мәҫәлән, Яндекс-Транспортта автобус, троллейбус йәки трамвайҙың ҡайҙа китеп барыуын күрергә һәм уның туҡталышҡа ҡасан яҡынлашасағын белергә мөмкин.

"Аҡыллы ҡала" өлкәһендәге тағы бер проект Өфөлә бер нисә йыл дауамында алып барылған юл хәрәкәте менән идара итеүҙең “аҡыллы” системаһын булдырыу менән бәйле. Хәрәкәт ағымы детекторҙарынан, светофор менән идара итеү системаһынан һәм хәҙерге хәрәкәт хәлен анализлау нигеҙендә уларҙың эшен көйләүсе программа тәьминәтенән тора.

Программа һәр киҫелеш өсөн светофорҙарҙы файҙаланыуҙың алгоритмдарын үҙ аллы иҫәпләй. Транспорт детекторҙарынан килгән мәғлүмәттәргә ҡарап, система автоматик рәүештә иң ҡулай режимды ҡабыҙасаҡ. Ҡыҙыл һәм йәшел сигналдарҙы ҡабыҙыу алгоритмын көнөнә тиҫтәләрсә һәм йөҙҙәрсә тапҡыр үҙгәртергә мөмкин, был индивидуаль киҫелештең дә, бөтә транспорт магистралдәренең дә һыйҙырышлылығын тәьмин итә, иҫәпләүҙәр буйынса, был артабанғы үҫеш перспективаһы менән кәм тигәндә 15 процентҡа артасаҡ.

Киләсәктә бындай һанлы ҡарарҙарҙы Башҡортостандың башҡа ҡалаларында ла тормошҡа ашырырға мөмкин.

Ләйсән ЙӘНТУРИНА, Өфө ҡалаһында йәшәүсе:

- Пассажирҙар транспорты йүнәлешендәге хәл менән ризаһыҙлыҡ белдереүселәр йышайҙы. Әммә мин яңы үҙгәрештәрҙе бик ыңғай ҡабул итәм. Ҡала транспорты менән көн һайын йөрөгәс, Яндекста махсус программаны телефоныма ҡуйып алдым. Миңә кәрәкле автобус ҡайҙа, ниндәй туҡталышта килеүен ҡарап торам. Баш ҡалала урынлаштырылған “аҡыллы” туҡталыштарҙа яҡынлашып килгән автобустарҙың һанын күрһәтеп тора. Пассажир өсөн был бик уңайлы.
Ғөмүмән, һанлаштырыу һәр өлкәлә лә кәрәк, ул тормошто еңелләтерә.

фото: Өфө ҡалаһы хакимиәте сайтынан алынды.