Сир-сырхауға бирешмәйек

Коронавирус һәм тән ауырлығы

Рәсәйҙең Һаулыҡ һаҡлау ми­нистрлығы коронавирустың кем­дәргә айырыуса ҡурҡыныс, хатта үлемесле тәьҫир итеүе хаҡында белдерҙе. Илдең һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Олег Салагай әйтеүенсә, һимеҙлек сиренән ыҙаланған кешеләр COVID-19 вирусы менән йышыраҡ реанимацияға эләгә. “Яҡынса 400 мең пациент ҡатнаш­лы­ғында үткәрелгән заманса тик­шере­неүҙәр күрһәтеүенсә, һи­меҙлек­тән йонсоған кеше­ләрҙең, баш­ҡалар менән сағыш­тырғанда, коронавирус йоҡтороп дауа­ханаға эләгеүе – 113 процентҡа, реа­нимацияға эләгеү ихтимал­лығы 74 процентҡа ҙурыраҡ, шулай уҡ үлем хәүефе лә улар өсөн 48 процентҡа күберәк”, – тип яҙҙы ул.

Бынан тыш, һимеҙлек йыш ҡына башҡа төрлө сирҙәрҙең, мәҫәлән, йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарының сәбәпсеһе һа­нала. Коронавирус йоҡтороу улар өсөн дә үтә хәүефле.

“Бының өсөн ауырлығығыҙҙы даими контролдә тотоғоҙ, тәү сиратта үҙегеҙҙең тән ауырлы­ғының индексын иҫәпләп сыға­рығыҙ. Ул бик еңел иҫәпләнә: тән ауырлығын (килограмдарҙа) буйығыҙҙың (метрҙа) квадратына бүлегеҙ. Әгәр ошо күрһәткес 25-тән ҙурыраҡ икән, уйланырға урын бар. 35 – 40 арауығында булһа, проблема тағы ла ет­диерәк төҫ ала. Артыҡ ауыр­лыҡтан ҡотолоу өсөн, тәү сиратта, ҡайһы бер ризыҡтарҙа сама белеү кәрәк, мәҫәлән, газлы һыу, кәнфиттәр...” – тип яҙҙы министр урынбаҫары.

Гәзит уҡыусыларға тән ауыр­лығы индексын иҫәпләп сыға­рыуҙың миҫалын да тәҡдим итәбеҙ. Мәҫәлән, һеҙҙең буйығыҙ 1 метр 60 сантиметр, ауыр­лығығыҙ 78 килограмм, ти. Иң тәүҙә буй үлсәменең квадратын табабыҙ: 1,6 х 1,6 = 2,56. Артабан тән ауырлығын ошо күрһәткескә бүләбеҙ: 78 : 2,56 = 30,4. Яуап, 25-тән юғары, тимәк, артыҡ ки­лограмдарҙан ҡотолоу хаҡында уйланырға кәрәк.

Һуған, имбир, һарымһаҡ – ҡайһыһы файҙалыраҡ?

Был осорҙа сир йоҡтормау өсөн нимәләргә иғтибар итергә, нимәләрҙе белергә кәрәк? Ошо йәһәттән Республика инфекция клиник дауаханаһы табибы Татья­на Майорованың кәңәш­тәре файҙалы булыр, тип уйлайбыҙ.

– Һаулығы һәм иммунитеты хаҡында хәстәрлек күргән, йәғни сыныҡҡан, сәләмәт тормош алып барған, спорт менән шөғөл­ләнгән, дөрөҫ туҡланған, саф һауала күп йөрөгән кешеләр инфекцияларға бирешеп бармай.

Ҡағиҙәләр хаҡында күп тап­ҡыр яҙылды, әммә ҡабатлауҙың зыяны булмаҫ. Эпидемиялар осоронда кешеләр күп йыйылған урындарға – сараларға, сауҙа үҙәктәренә йөрөмәҫкә тыры­шығыҙ. Магазинда һәм йәмәғәт транспортында битлек кейеү тәртибен һаҡлағыҙ, битлекте һәр ике сәғәт һайын алмаштырығыҙ. Мотлаҡ көнөнә бер нисә тапҡыр ҡулығыҙҙы йыуығыҙ (айырыуса урамдан ингәндән һуң һәм ашар алдынан), дезинфекция сараларын ҡулланығыҙ.

Сирҙәрҙе иҫкәртеүҙә халыҡ дауалары ярҙам итәме, тип ҡы­ҙыҡ­һына күптәр. Һуған менән һарымһаҡ – халыҡ медицинаһы саралары. Әгәр ризыҡҡа аҙ-аҙлап өҫтәһәгеҙ, улар елһенеүгә ҡаршы торорға ярҙам итә, бак­терияларға, вирустарға ҡаршы көрәшеү һөҙөмтәһен арттыра.

Имбир организмды нығытыу сифатына эйә. Уның составында иммун системаһы өсөн файҙалы матдәләр бар, шуға күрә был тәмләткесте киҙеү һәм һалҡын тейеү мәлендә йыш ҡулланалар. Имбирҙең бактерияларға һәм елһенеүгә ҡаршы тороу сифаты көслө, әммә уларҙың барыһы ла иҫкәртеү саралары булып һанала һәм дауалауҙы тулыһынса алмаштыра алмай.

Әгәр грипп менән ауырырға теләмәһәгеҙ, прививка яһатырға кәңәш итәм. Әле бының өсөн иң ҡулай мәл, – тине табип.