Вирустан һаҡлай!

Аныҡлабыраҡ әйткәндә, күптән түгел Кольцоволағы фән ҡала­сығында OpenBio биотехнологиялар форумы уҙған. Унда Новосибирск дәүләт университе­тының бионанотехнология, микробиология һәм вирусология лабораторияһы мөдире, биология фәндәре докторы Сергей Нетесов сығыш яһаған һәм Ҡытай ғалимдары яһаған яңы асыш һөҙөмтәләре менән таныштырған.

– Күҙлек кейеүселәр коронавирусты биш тапҡыр һирәгерәк йоҡторғанын Ҡытай ғалимдары асыҡлаған. Бының хаҡ икәнле­гендә шикләнергә урын юҡ, сөнки был илдә, ысынлап та, күҙ проб­лемаларынан яфаланыусылар бик күп һәм уларҙың 80 проценттан ашыуы күҙлек кейә. Ә контактлы линзаларҙы үҙ итеүселәр бик аҙ. Коронавирус менән сирләгәндәргә килгәндә, уларҙың араһында күҙлеклеләр бик аҙ булған – ни бары ун процент самаһы, – ти фән докторы.

Нетесов, медицина битлектәре хаҡында ла ҡапма-ҡаршылыҡлы фекерҙәр күп, тип белдергән. “Бәғзе тикшеренеүҙәр күрһә­те­үенсә, коронавирус йоҡторған­дарҙың 85 проценты самаһы һәр саҡ йә йыш ҡына битлектә йө­рөгән. Шул уҡ ваҡытта ошо 85 проценттың яртыһы сирҙе өйҙә, йәғни ғаилә ағзаларынан йоҡтор­ған. Әлбиттә, өйҙә бер кем дә битлек кеймәй. Әммә битлекте инҡар итергә ярамай, уны кейеү мотлаҡ”, – ти Сергей Нетесов.

Ғалим фекеренсә, коронавирус йоҡтороуҙың төп каналдары булып танау һәм күҙҙәге лайлалы матдә тора. Эксперт фекеренсә, битлек кейгән кеше танауын ҡапламаған осраҡта был барыбер битлек кеймәгәнгә тиң. Ә COVID-19-ҙың иң йыш таралған билдәлә­ренең береһе – еҫ һиҙмәү тойғоһо вирустың тап танау аша йоҡҡа­нын аңлата, тигән фекер ҙә бар.

Ғалим, оло йәштәгеләр битлек­те мотлаҡ кейергә тейеш, тип иҫәпләй, сөнки коронавирус ин­фек­цияһынан ошо категорияға ҡараған граждандар күпләп вафат булыуы мәғлүм. Унан тыш, битлек сирле кешеләрҙең вирус таратыуын да тотҡарлай, ә коронави­рус менән билдәһеҙ (симптом­һыҙ) сирләгән кешеләр арабыҙҙа бик күп.

– Сирле кеше тәүге билдәләр барлыҡҡа килгәнгә тиклем үк вирустар бүлеп сығара башлай. Ул әле үҙе лә ауырығанын белмәй, сөнки йүткермәй, температураһы юғары түгел, әммә ул бер-ике көн тирәһе вирус бүлеп сығарасаҡ һәм, әгәр битлек кеймәһә, башҡа­ларҙы ла зарарлаясаҡ. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ: иң ябай битлек тә орга­низмға эләгәсәк вирус дозаларын йөҙәрләгән тапҡырға кәметергә һәләтле. Был – тикшерелгән факт. Бигерәк тә ауырыу кешенән сыҡҡан һауаны битлек яҡшы фильтрлай. Әгәр ҙә ике кеше битлек кейә икән, уларҙың бер-береһенә инфекция йоҡтороу ихтималлығы меңдәрсә тапҡырға кәмей, – ти ғалим.

Сергей Нетесов күптәрҙең коронавирусты билдәһеҙ (симптом­һыҙ) үткәреүен онотмаҫҡа саҡыра. Шулай уҡ ғалим Ҡытай белгестәренең тағы бер тикшереү һөҙөмтәләрен миҫал итеп килтерә. Уның буйынса, COVID-19 вирусы тирелә 12 сәғәткә тиклем ҡалыуы ихтимал, ә биткә ҡул менән ҡағылыу сир йоҡтороу ихтималлығын тағы ла арттыра, шуға ла ҡулдарҙы ентекле итеп, һабынлап йыуыу мотлаҡ.