+21 °С
Болотло
Сәләмәт булайыҡ
27 Ноябрь 2020, 17:48
“Ангинанан бөтөнләйгә ҡотолдом”
“Мине бала саҡтан ангина йонсотто. Ҡыш түгел, йәйге эҫелә лә сирләп китә инем. Саҡ ҡына ел үттеме, тамаҡ ҡыҙара, температура күтәрелә. Йәш саҡта ауыр эштәрҙә эшләнем, һалҡын келәттә товаровед булырға ла тура килде. Унда былай ҙа хөрт һаулығыма тағы ла ҙурыраҡ зыян килгәндер, тип уйлайым.
Редакцияға беҙҙең гәзит уҡыусыбыҙҙан ошондай эстәлекле хат килеп төштө. Заман медицинаһы көслө булһа ла, бәғзе осраҡта халыҡ кәңәштәренә лә ҡолаҡ һалыу фарыз. Оло йәштәге Гөлнур Хәбибрахманованың хатына күҙ һалайыҡ.
“Мине бала саҡтан ангина йонсотто. Ҡыш түгел, йәйге эҫелә лә сирләп китә инем. Саҡ ҡына ел үттеме, тамаҡ ҡыҙара, температура күтәрелә. Йәш саҡта ауыр эштәрҙә эшләнем, һалҡын келәттә товаровед булырға ла тура килде. Унда былай ҙа хөрт һаулығыма тағы ла ҙурыраҡ зыян килгәндер, тип уйлайым.
Шулай, ҡышҡы осор ине. Мин үҙем яуаплы булған һалҡын базала ревизия яһаным. Эш ҡыҙған мәлдә һиҙәм: ангина башлана. “Больничный” тураһында ауыҙ асырға ла ярамай, ә температура 39-ҙан төшмәй. Ни эшләргә? Беҙҙең ғаилә шәхси йортта, белгән күршеләрҙән кәрәсин һорап алдыҡ.
Иң тәүҙә 100 миллилитр араҡыны эмалле һауытта йылыттым да тамаҡ төбөн бер нисәне сайҡап төкөрҙөм. Тамаҡ иҫ киткес ныҡ ауырта ине, түҙҙем. Унан ярты стакан самаһы кәрәсин ҡойоп алдым да, ҡалаҡтың һабын мамыҡҡа урап, шыйыҡсаға манып тамағыма һөртә башланым. Ошо ярты стаканды тулыһынса файҙаландым, йотоп та ебәргәнмендер инде. Хәлем иһә бик хөрт ине. Ҡалтырата, уҡшыта... Мин дауаланыуҙы тамамлап, түшәккә яттым, баш аша юрған ябынып йоҡлап киткәнмен... Иртән тороп температураны үлсәһәм, ул нормаға килгән. Бына ошолай ангинанан ҡотолдом мин. Ул ваҡыттан һуң байтаҡ ваҡыт уҙҙы, башҡа был сир менән йонсоғаным булманы.
Һеҙгә шулай уҡ көслө йүтәлдән бер рецепт тәҡдим иткем килә. Ейәндәремә лә файҙаһы тейгәне булды.
Тигеҙ миҡдарҙа араҡы, бал, ҡурай еләге ҡайнатмаһы, яңы ғына бешерелгән ҡуйы сәй алығыҙ, бөтәһен дә бергә бутағыҙ. Бер-ике минут ҡайнатығыҙ һәм һыуытырға ҡуйығыҙ. Иртән һәм кис ас ҡарынға ашарҙан 30 минут алда берәр аш ҡалағы эсегеҙ. Биш йәшкә тиклем балаларға бер бал ҡалағы ла етә.
Тағы бер кәңәшем бар. Аяҡ-ҡулығыҙҙы имгәткәндә йә һыҙланғанда тибет бальзамын ҡулланырға мөмкин. Бының өсөн бер тауыҡ йомортҡаһы аҡһымын алығыҙ. Уға тулыр-тулмаҫ бал ҡалағы он һалып бутағыҙ. Бер десерт ҡалағы таҙа спирт өҫтәгеҙ. Ошо бутҡаны туҡыма киҫәгенә һалып ауыртҡан быуындарға ҡуйығыҙ һәм ныҡ итеп бәйләгеҙ. Ауыртыу баҫылғас, алырға мөмкин”, – тип яҙған беҙгә уҡыусыбыҙ.
Әлбиттә, халыҡ медицинаһының көслө яҡтары күп. Шул уҡ ваҡытта, ниндәйҙер кәңәште ҡулланыр алдынан, сәләмәтлегегеҙҙең торошона ҡарағыҙ, сама белегеҙ, тип әйтер инек.
Белгес фекере
Кәшифә АТЛАСОВА, юғары категориялы табип, Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау отличнигы:
– Минеңсә, медицина белгесенән башҡа сирҙәрҙең сәбәптәрен һәм дауалау ысулдарын бер кем дә асыҡлай алмай, дауалауҙы ла фәҡәт табип билдәләргә тейеш. Әгәр ҙә дауалау ысулдары баштан уҡ дөрөҫ булмаһа, был кешенең сәләмәтлегенә ҙур зыян килтереүе ихтимал. Шуға күрә сирләгән кешеләргә тәү сиратта табипҡа барырға кәңәш итер инем.
Әлбиттә, пациенттың, табип ысулдарынан тыш, халыҡ медицинаһына мөрәжәғәт итергә лә хоҡуғы бар. Әгәр еңеллек килтерә, һыҙланыуҙарын баҫа икән, рәхим итһендәр. Әммә беренсел консультация, диагностика, дауалау барыбер медицина учреждениеһында булырға тейеш, сөнки белгес ошо йүнәлеш буйынса махсус белем алған, тәжрибә туплаған. Тикшеренеүҙәр өсөн төрлө мөмкинлектәр ҙә бар.
