“Яраларҙы бәйләгәндә йылы һүҙ ҡушам...”

Иҫтәлекле көндөң тарихы ла бар. Ул данлыҡлы инглиз шәфҡәт туташы Флоренс Найтингейлдың тыуған көнөн­дә билдәләнә. Был ханым тарихта тәүге тапҡыр шәфҡәт туташтары йәмғиәтен ойошторған. 1853 – 1856 йылдарҙағы Ҡырым һуғышы осоронда ул көн һайын тиҫтәләгән кешенең ғүмерен ҡотҡарған.

Ул саҡта йәмғиәткә инглиз шәфҡәт туташтары ғына түгел, хеҙмәткә үҙ теләге менән киткән рус монахинялары ла ҡушылған. Улар араһында сығыш­тары юғары ханымдарҙы ла осратырға мөмкин булған. Мәҫәлән, император Николай Икенсенең ҡатынын ғына алайыҡ.

Байрамға 150 йылдан ашыу булһа ла, уны рәсми билдәләү хаҡындағы ҡа­рар ни бары 1974 йылда ҡабул ител­гән. Быға 141 илдең шәфҡәт туташта­рының һөнәри берләшмәгә – Шәфҡәт туташтарының халыҡ-ара советына тупланыуы булышлыҡ иткән.

Эйе, был һөнәрҙең нигеҙендә тәүге сиратта, мәрхәмәтлелек, түҙемлелек һәм сабырлыҡ кеүек сифаттар ята. Шәфҡәт туташы һөнәре – айырым фән һәм профессия ул. Әммә тәүге сиратта был өлкәлә эшләгән һәр белгес сирле­ләрҙе хәстәрләй, дауалай, тәрбиәләй белергә тейеш.

Һөнәри сифаттарҙан һуң, миһыр­банлы күңел, битараф булмаған йөрәк тә кәрәк: юҡһа, тормошта төрлө хәлгә тарыған, ауырып киткән төрлө йәштәге төрлө кешеләргә улар нисек ярҙам күрһәтһен?

Баш ҡаланың “Ашығыс ярҙам” клиник дауаханаһында өс тиҫтә йылға яҡын шәфҡәт туташы булып эшләгән Гөлдәр Мөхәррәм ҡыҙы Хәйретдинова ла, пациент­тарға ҡайһы саҡта дарыу­ҙан бигерәк, йылы һүҙ, матур ҡараш, уларҙы тыңлай һәм йәлләй белеү мөһим, тип белдерә.

Ул Күгәрсен районының Аҙнағол ауылында ете балалы ғаиләлә тыуып үҫкән. 1985 йылда, туғыҙынсы класты тамам­лағас, Өфөгә килгән, 1-се медицина училищеһында белем алған.

– Хеҙмәт юлын баш ҡаланың 6-сы дауаханаһында башланым. Унда тәжри­бә туплағас, 1993 йылда “Ашығыс ярҙам” дауаханаһына күстем. Ошо көндән алып утыҙ йылға яҡын учреж­дениеның травматология бүлегендә шәфҡәт туташы булып эшләйем. Шул тиклем коллектив татыу, хеҙмәттәш­тәремдең һәр ҡайһыһы һөнәрен белеп, оло яуаплылыҡ менән башҡара. Бүлек мөдире Ринат Нурлығаян улы Рәхмә­тул­линға рәхмәт: барыбыҙҙы бер бөтөн итеп, эште ойоштора белә, һәр саҡ ҡурсалап, йүнәлеш биреп тора, – ти Гөлдәр Мөхәррәм ҡыҙы.

“Ашығыс ярҙам” дауахана­һында эшләү үҙе үк ҡаһарман­лыҡҡа тиң: бында тәүлектең теләһә ҡайһы ваҡытында төрлө хәлгә тарыған пациенттарҙы килтерәләр, ауыр йәрәхәт-яра алғандар тура травматология бүлегенә эләгә. Ошондай урында шәфҡәт туташы булып эшләү еңелдән түгел: яраларҙы йыуыу-бәйләү, пациенттың хәлен яҡшыртыу өсөн төрлө медицина сара­лары күреү өсөн таһыллыҡ та, ҡыйыу­лыҡ та, һөнәри оҫталыҡ та кәрәк.

Гөлдәр ханым һөнәренә зарланмай, киреһенсә, йылдан-йыл, тәжрибә туп­лаған һайын, ни тиклем эшкә ашҡынып барыуын, кешеләргә ярҙам итә алыуы менән үҙен бәхетлерәк тойоуын билдәләй.

– Ҡайһы саҡта шундай ауыр хәлдәге пациенттар осрай. Йәш саҡта, әлбиттә, ундай хәлдәрҙе йөрәк аша үткәрә, бик көйә инем. Хәҙер иһә эшемә һөнәри йәһәт­тән тынысыраҡ бағам: уларға минең ярҙамым, хәстәрем кәрәк бит. Шуға ла яраларҙы бәйлә­гәндә йылы һүҙ ҡушырға, әңгәмәгә әүрәтеп ауыр­тыу­ҙарын һиҙҙерт­мәҫкә тырышам. Сирле кеше өсөн яҡшы мөғәмәлә үтә мөһим. Дауахананан сыҡҡанда кеше­ләр миңә рәхмәт, изге теләк­тәрен әйтеп китә икән, тимәк, башҡарған эшем әһәмиәтле, кәрәкле, ғүмеремдең был көнө лә бушҡа үтмәгән, – ти тәжрибәле шәфҡәт туташы.

Әйткәндәй, пандемия осоронда Гөлдәр Хәйретдинова “ҡыҙыл зона”ла эшләгән, ә бүлектәр ҡәҙимге эш режимына күскәс, обсервация бүлегендә хеҙмәт иткән. “Мине таныштарым ҡай­һы саҡта “сабыш аты” тип атай, быға һис тә үпкәләмәйем. Янып эшләргә, янып йәшәргә кәрәк, минеңсә. Тормош йәме – хәрәкәттә”, – үҙе хаҡында әйткән һүҙҙәре геройымдың образын тулы­һынса аса кеүек.

Әйткәндәй, Гөлдәр Хәйретдинова­ның ҡыҙы Айгөл дә әсәһе юлын һайлаған, ул да – шәфҡәт туташы, шәхси клиникала эшләй. Шуға ла әсә менән ҡыҙҙың һөйләшер һүҙҙәре күп, улар серҙәш, хеҙмәттәш, фекерҙәш тә.

Эш араһындағы ялдарҙы Гөлдәр ханым ғаиләһе янында, бәпләп-яратып ҡорған донъяһында үткәрергә ярата. Ҡала эсендә тип тормай, ире Рифҡәт Мәхмүт улы менән йыл һайын ҡош-ҡорт үрсетәләр, баҡса үҫтерәләр икән.

– Шартына еткереп, ҡаҙ өмәләре ойошторам хатта. Хужалығымдағы, баҡсамдағы эштәр миңә ял бирә, ваҡытты рәхәтләнеп яҡындарым менән бергә үткәрәм, – ти ул.

...Кешелеклелек – шәфҡәт туташы­ның төп ҡоралы, тип иҫәпләгән Гөлдәр Хәйретди­нованың дүртенсе класта уҡыған ейәнсәре Йәмилә лә бала саҡтан табип булам, тип хыяллана. Эше эргә­һендә, мөкиббән яратҡан, уңған яҡындары булғанда, был хыял да тормошҡа ашыр, тип ышанам.